Ялғуз кишилик намайишчи абдуреһим ғени: 10 айдин буян өзүмни ялғуз һес қилип бақмидим

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-04-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
ялғуз кишилики намайишчи абдуреһим ғениниң паалийәтлиридин бир көрүнүш. 2019-Йили 22- апрел. Амистердам, голландийә.
Ялғуз кишилики намайишчи абдуреһим ғениниң паалийәтлиридин бир көрүнүш. 2019-Йили 22- апрел. Амистердам, голландийә.
RFA/Gülchéhre

Икки йилдин буян хитай һөкүмитиниң уйғур вә башқа йәрлик милләтләрни лагерларға қамишиға қарши муһаҗирәттики уйғурларниң дуня миқясида елип бериватқан түрлүк шәкилләрдики паалийәтлири, бир күнму тохтимай давам қилмақта. Җүмлидин, 2018-йили 6-айдин буян бадам доппилиқ бир уйғур амистердамдики дам мәйданида һәр шәнбә-йәкшәнбә күнлири ялғуз кишилик наразилиқ намайишини давамлаштуруп кәлди. У болсиму голландийәдики уйғур зиялийси абдуреһим ғени. Униң голландийәниң пайтәхти амистердам шәһиридә изчил давамлаштуруп кәлгән ялғуз кишилик намайишиға бүгүн дәл 10 ай тошти.

22-Апрел дүшәнбә, голландийәдә пасха байримилиқ дәм елиш күнидә униңға телефон қилғинимизда, , абдуреһим ғени йәнила плакатлирини көтүрүп амстердам шәһәр мәркизидики бу саяһәт нуқтисида намайишини давам қиливатқан икән.

Абдуреһим ғени байрам күнидә саяһәтчиләрму җиқ, техиму қайнам ташқинлиққа чөмидиған болғачқа бу күнни қолдин бәрмәслик үчүн намайишқа чиққанлиқини, униң үстигә әтигәндила өзи яшаватқан суст шәһиридики йигирмә нәччә кишидин тәшкилләнгән түрк җамаитиниң уйғурларни вә өзиниң елип бериватқан намайишини қоллайдиғанлиқини әмәлийитидә көрситиш үчүн, амстердамға велисипитлик йетип келип, өзиниң намайишиға аваз қошқанлиқини билдүрди. Униң дейишичә, улар 42 километирлиқ мусапини 3 саәт велисипитлик бесиш җәрянида, йол бойи уйғурлар һәққидә тәшвиқатлар елип барған. Абдуреһимниң дәп беришичә, велисипитлик қоллаш һәрикитигә қатнашқанлар арисида 3 аял, һәтта 2 яшанған кишиму бар болуп, түрк қериндашларниң бу әмәлий қоллаш һәрикити абдуреһимни наһайити тәсирләндүргән. 

Түрк җамаитини тәшкилләп уйғурларни қоллаш велисипит сәпирини уюштурғучи сали әпәнди телефон зияритимизни қобул қилип, өзиниң нәччә йиллардин буян қошна олтуруш җәрянида абдуреһимни яхши тонуйдиғанлиқини, уйғурлар билән қериндаш бир түрк вә бир мусулман шундақла шуниңдәк инсан болуш сүпити билән абдуреһимға мәдәт бериш билән тәң уйғурлар зулумға учриғанда уларни қоллашни өзиниң бир инсаний мәсулийити дәп билидиғанлиқини ипадә қилип мундақ деди: «уйғур қериндашлиримизға башқа бир иш қилип берәлмисәкму, авазиға аваз қетишни ойлидуқ вә қериндашлиримиз, достлиримиз билән бу усулда велисипитлик тәшвиқат елип бардуқ. Биз, берип-келиши 80 нәччә километирлиқ йолни велисипитлик тамамлидуқ вә йәнә гуруппа болуп иҗтимаий таратқуларда учурларни тарқаттуқ. Уйғурларға мәдәт бериш үчүн кичик болсиму бу паалийәтни қилдуқ, әгәр көп болсақ һәмкарлашсақ, пиланлиқ иш елип барсақ техиму көп ишларни қилалаймиз. Биз бу арқилиқ қериндишимиз абдуреһимға вә уйғурларға ‹биз йениңларда'дәп илһам вә мәдәт беримиз. Хитай һакимийитидин, лагерлар дәрһал тақалсун, уйғурлар қоюп берилсун, уларға инсандәк яшаш әркинлики берилсун дәп тәләп қилимиз. Биз давамлиқ инсанларниң шуниңдәк һөкүмәт әрбаблириниң диққитини уйғурлар учраватқан паҗиәләргә тартишқа тиришимиз һәмдә бу зулумни тохтитиш үчүн уларни һәрикәт қилишқа дәвәт қилимиз».

Абдуреһим ғениниң ейтишичә, униң һәр һәптә ахири охшаш җайда охшаш вақитта плакат вә тәшвиқат варақлирини өзи тәйярлап келип, буларни саяһәтчиләргә көрситип чүшәндүрүш, тарқитиш, имза топлаш һәрикитини изчил давам қиливатқанлиқи уни давамлиқ көрүп көзитип кәлгән бәзи йәрлик кишиләрниму тәсирләндүргән һәтта бәзилири униң намайишиға мәхсус вақит чиқирип аваз қошуп, бәзилири ярдәмлишип келиватқан икән. Абдуреһимниң тәсиридә уйғурларни қоллиғучиларға айланған вә һазир амстердамда яшаватқан тоней әпәнди қизғинлиқ билән зияритимизни қобул қилип, өзиниң қандақ қилип уйғурларға қизиқип қалғанлиқи вә абдуреһим билән дост болуп қалғанлиқини чүшәндүрүп мундақ деди: «мән тунҗи қетим уйғурлар билән амстердамда ечилған бир уйғур ресторанида тонушқан, кейин уларниң амстердамда өткүзгән намайишлирини көрдүм, барғанчә уйғурлар һәққидики хәвәрләргә қизиқтим. Болупму абдуреһим ғениниң ялғуз зерикмәй давамлаштуруп елип бериватқан бу намайиши мени җәлп қилди. Абдуреһимниң тәшвиқатлирини көрүп вә униң билән параңлашқандин кейин техиму чоңқур чүшәндим вә бош вақитлиримда абдуреһимға ярдәм қилип бу мәйданға кәлгән кишиләргә, уйғурларни башқа тилларда чүшәндүрүп келиватимән. Йеқиндин буян твиттерға охшаш иҗтимаий таратқуларда мәхсус уйғурлар һәққидә учурларни тарқитиватимән. Әмма бу йетәрлик әмәс әлвәттә. Мән вә бир қанчә достлирим билән биз нөвәттә қандақ қилип абдуреһимға шундақла уйғурларға әмәлий һәрикитимиз билән ярдәм қилалаймиз дәп музакириләштуқ, һәммимиз бу мәсилини хитайларниң өзигә аңлитишни муһим дәп қараймиз вә буниң йоллирини издәватимиз. Биз йәнә уйғурлар йолуққан зулумлар һәққидә абдуреһимгә ярдәмлишип иҗтимаий таратқуларда техиму юқири инкас пәйда қилишқа тиришмақчи». 

Хитайниң җаза лагерлириға қамалған уйғурлар әһвалини аңлитип келиватқан абдуреһим ғени әпәндиниң бу символлуқ ялғуз кишилик наразилиқ билдүрүш һәрикити дуняниң һәр җайлиридин голландийәгә зиярәткә кәлгән кишиләрниңму диққитини тартип, иҗтимаий таратқуларда уйғур мәсилисиниң аңлинишиға бәлгилик рол ойнап келиватқанлиқи шундақла башқа уйғурларниңму авазини аңлитишиға илһам болуватқанлиқи мәлум. Абдуреһим ғени өзиниң авазсиз қалған ата-аниси вә уруқ-туғқанлириниң, милйонлиған хәлқиниң авази болуш үчүн башлиған һәрикитиниң барғанчә қоллашқа, әмәлий ярдәмләргә еришип кәлгәнликини тәкитләп, «мән уйғур қериндашларниң вә достларниң ярдими, қоллиши вә мәдәтлири болмиған болса бу һәрикитимни ялғуз давамлаштуруп кетәлмәйттим. Уларниң ярдимидин айрилмай кәлгәчкә мән 10 айдин буян һеч вақит өзүмни ялғуз һес қилип бақмидим. Дәсләп кишиләр уйғурлар ким дәп сориған болса һазир улар, хитай һөкүмити немә үчүн уйғурларни бундақ еғир бастуриду ? биз силәргә қандақ ярдәм қилалаймиз ? дәп сорайдиған болди» дәйду. 

Абдуреһим ғени әпәндиниң әсли юрти ақсу учтурпан болуп, у, 2017-йил 5-айдин башлап юрттики ата-аниси вә уруқ-туғқанлиридин хәвәр алалмиған. Униң аилә әзалирини сүрүштә қилип голландийәдики парламент әзалириға хәт йезиш, иҗтимаий таратқуларда гуваһлиқ бериш билән башланған хитай һөкүмитигә наразилиқ билдүрүш һәрикити, кишилик һоқуқ тәшкилатлириға аилә әзалириниң әһвали һәққидә мәлумат бериш, уйғур тәшкилатлири уюштурған намайишларға қатнишиш ахирида голландийә пайтәхти амистердамдики дам мәйданида милйонлиған уйғурларниң җаза лагерлириға қамалғанлиқини дуняға аңлитиватқан һазирқидәк ялғуз кишилик намайишқа айланған иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт