Хәлқара аяллар байрими күнидә иҗтимаий таратқуларда "мән уйғур аяллириға ишинимән" садалири яңриди

Мухбиримиз нуриман
2021-03-08
Share
Хитайниң ирқий қирғинчилиқиға қарши хәлқара күрәштә уйғур аяллири авангартлиқ ролини ойнимақта Хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси ваң венбин ахбарат елан қилиш йиғинида лагер шаһитлиридин зумрәт давут билән турсунай зиявудунниң сүритини көтүрүп сөз қилмақта. 2021-Йили 23-феврал, бейҗиң.
REUTERS

Дуняниң һәр қайси җайлирида "хәлқара аяллар байрими" тәнтәнә билән тәбриклиниватқан 8-март күни, әнгилийәдики кишилик һоқуқ қоғдиғучилири наһайити өзгичә бир паалийәт арқилиқ зулум астидики уйғур аяллриға иҗтимаий таратқуларниң диққитини тартти.

Улар иҗтимаий таратқуларда "мән уйғур аяллириға ишинимән" намлиқ хәштәг паалийитини қанат яйдурған болуп, буниңда уйғур дияридики лагерларда йүз бериватқан вәһшийликләрни дуняға ашкарилиған уйғур аяллириға ишинидиғанлиқини вә уларни қоллайдиғанлиқини билдүргән.

Твиттерда бу паалийәтини қанат яйдурған "уйғур қирғинчилиқини тохтат!" горупписи "мән уйғур аяллириға ишинимән" хәштәги билән бирликтә мәхсус бир син көрүнүши тарқатқан. Син көрүнүшидә лагердин қутулуп чиққан уйғур аяллири ашкарилиған лагерлар һәққидики баянларға һәммәйләнниң ишинидиғанлиқи тәкитләнгән.

"уйғур қирғинчилиқини тохтат!" паалийитиниң тәшкиллигүчиси биләйир мәкдогел әпәнди бу һәқтә радийомизниң зияритини қобул қилип, мундақ деди: "биз уйғур аяллири үчүн паалийәт башлаттуқ вә шундақла ‹уйғур қирғинчилиқини тохтат! ' паалийитимизму давам қиливатиду. Чүнки билигинимиздәк уйғурларға ‹ирқий қирғинчлиқ' ниң һәр түрлүк шәкли елип бериливатиду. Болупму аялларға қаритилған вәһшийлик техиму еғир. Биз бу хәлқаралиқ паалийәтни қанат яйдуруш арқилиқ йиллардин бири милйонлиған уйғур аяллири дуч келиватқан қорқунчлиқ бастурушқа қарши ‹биз силәрни қоллаймиз', ‹биз силәр билән бирликтә' демәкчимиз."

Дуняниң һәр қандақ әйибләшлирини изчил түрдә инкар қилип келиватқан хитай һөкүмити 4-феврал өзиниң "йәр шари вақти гезити" дә мақалә елан қилиш вә хитай ташқий ишлар министирлиқиниң баянатчиси биваситә баянат бериш арқилиқ лагер шаһитлиридин турсунай зиявудун, сайрагүл савутбай, қәлбинур сидиқ, гүлзирә авулқан қатарлиқларниң гуваһлиқи асасида уйғур аяллириниң лагерларда системилиқ басқунчилиқ вә җинсий зораванлиққа учраватқанлиқи һәққидики BBC қанилиниң хәвирини ялғанға чиқиришқа урунған иди.

Өткән йили қурулған "хитайға қарши парламентлар бирлики" му уйғур аяллири үчүн мәхсус "уйғурлар билән бир сәптә туруш" намлиқ син көрүнүши тарқатқан. Мәзкур комитетниң әзалирдин явропа иттипақи, әнгилийә, германийә, японийә, канада вә авистиралийәниң парламент әзалири сөз қилған болуп, улар ортақ һалда "бу йилқи хәлқара аяллар байримида уйғур вә башқа йәрлик милләт аяллириниму унтуп қалмаң" дегән учурни йәткүзгән.

Бу син көрүнүши арқилиқ уйғур аяллирини қоллайдиғанлиқни билдүргән парламенит әзалиридин явропа парламенти ташқи ишлар комитетиниң әзаси мрийәм лекисмән, әнгилийә парламенит әзаси нусрәт ғини қатарлиқларму бар.

Мәзкур бирликниң маслаштурғучиси луйик де пулфорд әпәнди бу қетимқи паалийәт һәқиқидә тохтилип мундақ деди: "хәлқара аяллар байрими күнидә уйғур аяллри дуч келиватқан вәзийәткә диққәт тартиш үчүн бу паалийәтни қилдуқ. Улар наһайити еғир зулум көрүватиду. Улар нөвәттә дунядики әң еғир бастурушқа учраватқан топлуқ. Уйғур аяллири хәлқаралиқ қанун-низамниң улани қоғдишиға муһтаҗ. Шуңа биз дуняниң диқитини тартиш вә бүгүнки хәлқаралиқ аяллар байрими күнидә уйғур аяллириниму унтуп қалмаслиқ үчүн бу синни ишлидуқ."

Иҗтимаий таратқуларда тарқалған "мән уйғур аяллириға ишинимән" вә "уйғуларни қоллаш" хәштәги арқилиқ топланған инкасларға қариғанда, дунядики әң еғир зулумиға учраватқан уйғур аяллириға һесидашлиқ қилғанлар көпәйгән вә бу зулумниң тохтитилиши керәкликини билдүргән садалар күчәйгән.

Дуня уйғур қурултийи лондон ишханисиниң мудири рәһимә мәһмут ханимму бу бирликниң паалийитигә қатнашқан болуп, у "хәлқара аяллар байрими" дәп аталған бу күнниң уйғур аяллри үчүн матәм күни һисаблинидиғанлиқни ейтти.

Биләйир мәкдогел әпәнди вә луйик де пулфорд әпәнди бу паалийәтләрниң кишләрниң диққитини зулум астида қейниливатқан уйғурларға қаритиш арқилиқ улар учраватқан бастурушни тохтитишни мәқсәт қилидиғанлиқини ейтишти.

Биләйир мәкдогел "мән уйғур аяллириға ишинимән" паалийити арқилиқ йәтмәкчи болған нишани һәққидә мундақ деди: "мениңчә, аялларниң (лагер шаһитлири) сөзлиригә қариғанда, у йәрдә аста характилик ‹ирқий қирғинчлиқ' йүз бериватиду. Ашкариланған испатларға қариғанда, хитай һөкүмити милйонлиған кишиләрни бирақ өлтүрмигини билән уларни мәҗбури туғмас қилиш, уйғур аһалилирини хитай өлкилиригә йөткиветиш қатарлиқ усуллар арқилиқ еритип йоқитиш усуллирини қоллинип, қирғинчлиқ йүргүзүватиду. Биз кишиләрниң бу әһвалға сүкүт қилип қарап турмаслиқини, бу зулумни тохтитишқа һәрикәт қилишни үмид қилимиз."

Луйик де пулфорд әпәндиму "хитайға қарши парламентлар бирлики" ниң "уйғуларни қоллаш" паалийити арқилиқ йәтмәкчи болған мәқсәтлирини оттуриға қоюп мундақ деди: "биз син көрүнүшидә баянат бәргән қанун турғузуш үчүн сайланған кишиләрдин бир қанун туруғушини үмид қилимиз. ‹Хитайға қарши парламентлар бирлики' ниң алаһидилики уларниң сөзлири диққәткә елинидиған қанун турғузғучилардин тәшкилләнгәнликидур. Чүнки уларни хәлқ сайлиған. Биз мушу авазлар арқилиқ уйғурларни, болупму уйғур аяллрини қоғдаш мәқситигә йетшни үмид қилимиз."

Ахирида рәһимә мәһмут ханим уйғурлар дуч келиватқан қорқунчлуқ вәзийәтни дуняға аңлитишта уйғур аяллириниң қәһриманлиқ ролини ойниғанлиқини вә шу қәһриман аялларниң байримини тәбирикләйдиғанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт