Җаза лагерлирини тақаш тәлипи б д т йиғинида тәкрар оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2020-02-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 43–нөвәтлик омумий йиғинидин бир көрүнүш. 2020-Йили 24-феврал. Җәнвә.
Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 43–нөвәтлик омумий йиғинидин бир көрүнүш. 2020-Йили 24-феврал. Җәнвә.
RFA/Ekrem

Җәнвәдин игилигән учурларға асасланғанда, б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 43-нөвәтлик омумий йиғинида явропа иттипақи хитайниң җаза лагерлири сияситини әйиплигән. Германийә ташқий ишлар министери мас хитайдин җаза лагерлирини тақашни вә уйғурлар үстидин йүргүзиватқан бесим сияситини дәрһал тохтитишни тәләп қилған. Арқидин әнгилийә, түркийә қатарлиқ дөләтләрниң вәкиллириму сөз елип, җаза лагерлири тоғрисидики қарашлирини оттуриға қоюп өткән.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәндиниң җәнвәдин бәргән мәлуматлириға асасланғанда, б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 43-нөвәтлик омумий йиғинида уйғурлар вә җаза лагерлири мәсилиси диққәтни тартқан мәсилиләрдин бири болған. Б д т вә хәлқараниң бесими сәвәблик җаза лагерлири мәсилисидә қийин вәзийәттә қалған хитай һакимийити б д т да һәр түрлүк паалийәтләрни уюштуруп, өзини ақлаш вә җаза лагерлири сияситини пәрдазлап көрситишни изчил давамлаштурушқа мәҗбур болған.

Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 43-нөвәтлик омумий йиғини 3 һәптә давам қилидиған болуп, д у қ алдимиздики күнләрдә бу йиғинларда икки қетим сөз қилиш пурситиға еришкән. Бу пурсәттә улар җаза лагерлири мәсилиси, корона вирусиниң лагерларға тарқилиш хәвпи мәсилиси һәмдә бу вирус сәвәблик уйғур диярида пәйда болуватқан ачарчилиқ мәсилилирини оттуриға қойидикән.

Б д т ниң уйғур дияридики җаза лагерлириға тәкшүрүш өмики әвәтишини йилларди буян көплигән ғәрб дөләтлири, явропа иттипақи һәмдә д у қ ни өз ичигә алған нурғунлиған хәлқаралиқ тәшкилатлар изчил тәләп қилип кәлгән. Гәрчә хитай һакимийити илгири б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң шәрқий түркистанға тәкшүрүш өмики әвәтиш тәлипигә қарши чиқмиған болсиму, бу тәкшүрүш өмикигә «хитайниң орунлаштуришиға риайә қилиш» шәртини қойивалғанлиқи үчүн б д т хадимлири бу зиярәтни изчил рәт қилип кәлгән иди. Б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң бу қетимқи омумий йиғинида уйғурларға мунасивәтлик болған диққәтни тартидиған бир йеңилиқ хитай һакимийитиниң б д т ниң кишилик һоқуқ алий комисари мичел бачелет ханим башчилиқидики бир тәкшүрүш өмикиниң шәрқий түркистанни шәртсиз зиярәт қилишиға қошулуши болған. 

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди б д т ниң шәрқий түркистандики җаза лагерлирини нишан қилған бу тәкшүрүш өмикигә хитайниң шәрт қоймайдиғанлиқиға маһайәт җәһәттин ишәнгили болмисиму һәмдә хитайниң йәнила түрлүк һийлә-нәйрәңләр билән оюн ойнайдиғанлиқини пәрәз қилиш мумкин болсиму, б д т ниң «шәртсиз тәкшүрүш» мәйданида мустәһкәм туруши үчүн уларни давамлиқ һалда зөрүр болған материяллар билән тәминләш һәм изчил хизмәт ишләш лазимлиқини тәкитлиди.

Бу қетимқи б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң 43-нөвәтлик омумий йиғиниға илгири-кейин болуп уйғурларға вакалитән д у қ рәиси долқун әйса д у қ ниң америкада турушлуқ алий мәслиһәтчиси ришат аббас, қурултай баянатчиси дилшат решит, қурултайниң баш тәптиши абдулһәким идрис вә «уйғур һәрикити» тәшкилатиниң рәиси рошән аббас қатарлиқлар қатнашқан. Рушән аббас ханим бу һәқтә қисқичә тохтилип өтти.

Д у қ рәһбәрлири б д т ичидә түрлүк йиғинларға қатнишиватқан, бәзи дөләтләрниң б д т дики әлчилири билән һәмдә хәлқаралиқ тәшкилатларниң рәһбәрлири билән сөһбәтләр елип бериватқан чағларда б д т алдиға тикилгән «уйғур әркинлик чедири» да хизмәт қиливатқан дуняниң һәр йәрлиридин кәлгән уйғурлар рәсим көргәзмиси паалийити арқилиқ хитайниң зулум сиясәтлирини паш қилишни давамлаштурған. Д у қ тәрипидин б д т бинасиға алдиға 24-февралдин тартип орунлаштурулған «уйғур әркинлик чедири» намлиқ бу рәсим көргәзмиси паалийити 28-феврал күнигә қәдәр давам қилидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт