Или областлиқ телевизийә истансисиниң режиссори әркин турсун 19 йил 10 ай кесиветилгән

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-11-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Или телевизийә истансиниң тәһрири, режиссор әркин турсун әпәнди синға алмақта.
Или телевизийә истансиниң тәһрири, режиссор әркин турсун әпәнди синға алмақта.
Oqurmenler Teminligen

Буниңдин бир йил аввал радийомиз или областлиқ радийо-телевизийә идарисиниң талантлиқ телевизийә режиссори әркин турсунниң тутқун қилинип, «бөлгүнчилик» җинайити билән әйибләнгәнликини вә униң аз дегәндә 7 йилдин 11 йилғичә қамақ җазасиға кесилгәнлики һәққидә хәвәр бәргән иди.

2015-Йили 10-айниң ахирлири америкаға оқушқа кәлгән арафат әркин турсунниң оғли болуп, 2016-йилидин башлап униң ғулҗадики аилисидикиләр билән болған алақиси үзүлүшкә башлиған. У 2018-йили 8-айлар әтрапида ғулҗа шәһәрлик 9-балилар бағчисиниң оқутқучиси болуп ишләйдиған аписи гүлнар тәләтниң 2017-йилиниң ахирида лагерға елип кетилгәнликини, дадиси әркин турсунниң 2018-йили 3-айда тутқун қилинип, биваситә түрмигә елип кетилгәнликидин хәвәр тапқан.

Шуниңдин башлап арафат әркин юртида сәвәбсиз тутқун қилинған ата-анисиниң хәвирини елиш вә уни дуня ахбаратлириға ашкарилаш йолида көзгә көрүнгән актип паалийәтчиниң биригә айланди.

Әркин турсунниң хизмәттики нәтиҗилири һәққидә хитай ахбарат васитилиридә илгири көплигән мақалиләр бесилған. У алдинқи йили тутқун қилинғандин кейин өчүрүветилгән бир парчә мақалида тонуштурулушичә, әркин турсун шинҗаң университетиниң тарих факултетини пүттүргәндин кейин ғулҗа наһийә турпанйүзи йезисида бир мәһәл оқутқучилиқ қилған. У 1990-йиллардин таки тутулғанға қәдәр или областлиқ телевизийә истансисиниң мухбири вә тәһрири болуп хизмәт қилған. Униң башқурушидики или телевизийәсиниң «үмидлик көзләр» намлиқ яш-өсмүрләр программиси таки 2017-йилиға қәдәр давам қилған. У ишлигән 10 дин артуқ программа хитай мәмликәтлик вә уйғур аптоном районлуқ мукапатларға еришкән. У бултур 7-айда или областидики көзгә көрүнгән 12 ахбарат хадиминиң бири болуп баһаланған. Илгири оқутқучи болған әркин турсун өсмүр балиларниң хизмитигә интайин әһмийәт бәргән болуп, униң иҗтимаий вә мәдәнийәт паалийәтләрдики иҗадчанлиқи вә таланти униң ахири или телевизийә истансисида режиссор болуп хизмәт қилишиға түрткә болған.

У 1990-йилларниң ахирлири или областлиқ телевизийәдә уйғур өсмүр балилири үчүн «үмидлик көзләр» намлиқ мәхсус өсмүрләр программисини тәсис қилған. Бу шинҗаң телевизийәсиниң «тәңритағ ғунчилири» намлиқ балилар программисидин кейин йәрлик телевизийә истансилири ичидә тунҗи вуҗудқа кәлгән әң сүпәтлик уйғур тилидики балилар программиси болуп қалған. Униң режиссорлуқида йәнә нурғунлиған сәр хил балилар телевизийә программилири, тәсирлик балилар филимлири, сәнәт кечиликлири, тәнтәрбийә мусабиқилири уюштурулған. Униң филимлири балиларниң қизғин қарши елиши вә амминиң яқтурушиға еришкән. Униң йәнә әл ичидә хәйри-сахавәт ишлиридиму нами бар болуп, уйғур җәмийитидә бәлгилик тәсиргә игә уйғур сәрхиллиридин бири һесаблиниду.

Әмдила 20 яштин һалқиған арафат әркин ата-анисиниң тутқун қилинғанлиқ хәвирини алғандин буян нурғун хәлқаралиқ ахбаратларға гуваһлиқ бәргән. Униңдин сирт у йәнә хәлқаралиқ кишилик һоқуқ органлири һәмдә америка ташқи ишлар министирлиқи қатарлиқ орунлардин ата-анисиниң хәвирини елиш вә уларниң қоюп берилиши үчүн ярдәм тәләп қилиш паалийәтлирини тохтимай давам қилип кәлмәктә. У бу йил 26-мартта америка ташқи ишлар министири майк помпейониң қобул қилишиға еришип, бигунаһ аписи вә дадисиниң шәртсиз қоюп берилиши үчүн америка һөкүмитидин хитайға бесим ишлитишни тәләп қилған иди.

У йәнә бир қанчә ай илгири аилә тавабиатлири лагерға елип кетилгән вә йоқап кәткән башқа бир қанчә уйғурлар билән бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң «мәҗбурий ғайиб қиливетилгәнләрниң мәсилисини тәкшүрүш хизмәт гурупписи» дин ата-анисиниң из дерикини елип беришни тәләп қилған.

18-Ноябир күни арафат бу органдин ата-анисиниң һазирқи әһвали һәққидә җаваб хәт тапшуруп алған. Хәттә дейилишичә, бу орган хитай һөкүмитидин сүрүштүрүш җәрянида әркин турсунниң 7 йилдин 11 йилғичә әмәс, бәлки 19 йил 10 ай кесилгәнликини шундақла сиясий һоқуқидин 2 йил мәһрум қилинғанлиқидин хәвәр тапқан икән. Әмма хитай даирилири бу қетим әркин турсунниң җинайитини «бөлгүнчилик» әмәс, бәлки «җинайәтчиләрни қанат астиға елиш, миллий кәмситиш вә миллий өчмәнликкә қутратқулуқ қилиш» дәп көрсәткән икән.

Хитай даирилириниң бирләшкән дөләтләр тәшкилатиға арафатниң аписи һәққидә бәргән җавабида болса «гүлнар тәләт һазир ғулҗида өз өйидә хатирҗәм яшаватиду» дәп язған. Бу нуқтиға диққәт қилған арафат өзиниң иҗтимаий тарақтулирида «апам әгәр һазир өйдә болса, хитай һөкүмитидин апам илгири нәдә иди дәп сорашқа тоғра келиду» дәп инкас қалдурған.

Уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт 11‏-ноябир күни баянат елан қилип, америка ташқи ишлар министири майк помпейониң йеқинда хитай һөкүмитини чәтәлләрдики уйғур паалийәтчиләрниң аилә тавабиатлириға зиянкәшлик қилишни тохтитиш һәққидики баянатиға инкас қайтурған иди. Униңда хитай һөкүмити тунҗи қетим арафат әркинни тилға алған иди. Униңда йәнә чәтәлдики уйғур паалийәтчиләр вә лагер шаһитлириниң райондики аилә әзалири һечқандақ паракәндичиликкә учримай, нормал яшимақта дәп көрсәткән. Йеқинда йәнә «йәр шари вақит гезити» арафатниң аписи гүлнар тәләт ханимни вә тағиси әсәт тәләтни сөзлитип ведийо тарқатқан болуп, униңда аписи вә тағиси униң туғқанлириниң лагерда икәнлики һәққидә ялған-явидақ сөзләрни қилмаслиққа вә қайтип келишкә чақирған. Әмма дадиси әркин турсунни пәқәтла тилға алмиған.

«Йәр шари вақит гезити» мәзкур хәвиридә йәнә униң америкаға барғандин кейин «террорлуқ тәшкилати болған дуня уйғур қурултийиға әза болған» лиқини язған.

Арафат гәрчә «йәр шари вақит гезити» ниң хәвиридин икки йил көрмигән аписини көрүп хош болған болсиму, әмма аписиниң өрә туралмай йөлинип туруп гәп қилиши һәмдә чирайидики солғунлуқтин саламәтликиниң аҗизлишип кәткәнликини билгән.

Арафат әркин мундақ дәйду: «һазирғичә мән һеч қандақ бир тәшкилатниң әзаси әмәс. Мән пәқәт һәқсиз зулумға учриған ата-анамни қутқузуш үчүн һәрикәт қиливатқан бир пәрзәнт. Шуңа хитай һөкүмити ата-анамни қоювәтмисә, хитайниң зулумини дуняға аңлитишта қолумдин келишичә паалийәтлиримни давамлаштуримән. Мени һечким тохтиталмайду.»

Вәзийәттин хәвәрдар кишиләрниң радийомизға баян қилишичә, арафат әркинниң дадиси әркин турсун ишлигән «дуня меһир-муһәббәт билән гүзәл» намлиқ программа амма ичидә күчлүк алқишқа еришкән. Униңда үч нәпәр уйғур өсмүрниң турмуш қийинчилиқи тилға елинғанлиқи үчүн программа қоюлуштин чәкләнгән, өзиму хитай сақчилириниң нуқтилиқ тәкшүрүш обйектиға айланған икән.

Игилинишичә, әркин турсун елип барған паалийәтлириниң әһмийәтликлики сәвәбидин у хәлқ ичидә ғулҗидики нуртай һаҗи, аблимит халис һаҗи, ғопур һаҗи қатарлиқ кишиләр билән бирликтә «ғулҗадики 4 сәрхил», «ғулҗадики 4 гөһәр» дегәндәк намлар билән атилип кәлгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт