Eysa yüsüf aliptékin wapatining 25 yilliqi xatirilendi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-12-18
Share
Eysa yüsüf aliptékin wapatining 25 yilliqi xatirilendi Eysa yüsüp alptékin (otturidiki badam doppa we ton kiygen kishi) uyushturghan sherqiy türkistanliqlarning kommunizmgha qarshi namayishi. 1966-Yili, istanbul.
RFA/Qutlan

D u q ning uyushturishi bilen meshhur "3 Ependiler" ning biri bolghan eysa yüsüf aliptékin wapatining 25 yilliqini xatirilesh tor muhakime yighini ötküzüldi.

17-Dékabir d u q ning uyushturishi bilen tor muhakime yighini ötküzülüp, merhum eysa yüsüf aliptékin wapatining 25 yilliqi xatirilendi we uning hayat pa'aliyetliri eslep ötüldi. Yighin'gha enqere uniwérsititining dotsénti, doktur erkin emet ependi riyasetchilik qildi.

Bu tor muhakime yighinigha merhum eysa yüsüf aliptékin ependi 1995-yili istanbulda wapat bolushtin ilgiri uning bilen körüshken, sepdash bolup xizmet qilghan hemde mexsus eysa yüsüf aliptékin tetqiqati bilen shughulliniwatqan kishiler we aliptékin jemetining ezaliri qatnashqan idi.

Yighinda aldi bilen échilish nutuqi sözligen d u q re'isi dolqun eysa ependi "20-Esirdiki sherqiy türkistan milliy azadliq herikiti tarixida '3 ependiler' dep hörmet bilen teriplinidighan we ay yultuzluq kök bayraqning bügün'ge qeder yétip kélishige büyük töhpilerni qoshqan" eysa yüsüf aliptékin ependining köresh tarixigha yüksek bahalarni berdi. U sözide 1949-yili kommunist xitay sherqiy türkistan'gha bésip kirishtin ilgiri eysa yüsüf aliptékin bilen birlikte hindistan'gha hijret qilghan muhemmed'imin bughraning öz waqtida xatirisige munularni yézip qaldurghanliqini eskertip ötti: "Sherqiy türkistanning kommunist mustemlikisige aylinishi bilen hindistan'gha hijret qilghandin kéyin 1950-yili eysabeg bilen muzakire qilip, weten dewasi üchün élip baridighan qet'iy herikitimizni töwendikidek qararlashturduq: biri, sherqiy türkistanning toluq musteqilliqini meqset qilish, ikkinchisi, weten sirtida yashawatqan sherqiy türkistanliqlarning idiyesige musteqilliq pikrini singdürüsh, üchinchisi, bu ghayini meqset qilghan halda teshwiqatqa ehmiyet bérish, tötinchisi, dunya jama'etchilikige sherqiy türkistanni tonutush, ana wetendiki xitay zulumini anglitish we ularning yardimini qolgha keltürüsh."

Yighin'gha eysa yüsüf aliptékin ependining üchünchi oghli ilghar aliptékin ependimu qatnashqan idi. U sözide dadisi eysa yüsüf aliptékinning 1901-yili qeshqerning yéngisar nahiyeside tughulghanliqi we medris, mekteplerde oqush tarixi, kéyinki hayat mujadililiri toghrisida melumat bérip ötti. Eysa yüsüf aliptékinning wapatigha qeder uning bilen birge xizmet qilghan türkiyediki Uyghur moysipitliridin hamutxan köktürk ependimu eslimilirini izhar qildi.

Eysa yüsüf aliptékin bilen istanbulda 7 yildin artuq birlikte xizmet qilghan bügünki d u q ijra'iye komitétining re'isi ömer qanat ependi eslimiside, eysa yüsüf aliptékinning söz, heriket, déplomatik alaqilarda dölet erbabi kebi salapetke ige bir zat bolghanliqini, uning hayatida nurghunlighan döletlerning yuquri derijilik erbabliri bilen körüshkenlikini, türkiye dölet rehberliri we xelqi arisida büyük nopuz yaratqan hörmetke sazawer bir shexs bolghanliqini misalliri bilen sözlep ötti. Eysa yüsüf aliptékin bilen ilgiri birlikte xizmet qilghan, hazir d u q ning mu'awin re'isi bolghan perhat muhemmidi ependi bolsa, eysa yüsüf aliptékinning kishilik pezilitidiki rastchilliq, kemterlik, pidakarliq, milletsöyer alahidiliklirige nahayiti yüksek baha berdi. Yighin'gha eysa yüsüf aliptékin tetqiqati bilen shughullinidighan, türkiyediki "Eysa yüsüf aliptékin weqpi" ning re'isi doktur ömerqulmu qatnashqan bolup, umu öz qarashlirini ipade qilip ötti.

2 Sa'ettin artuq dawam qilghan bu tor muhakime yighining xatimiside merhum eysa yüsüf aliptékin ependining herxil tillarda yézip qaldurghan eserliri birmu-bir tilgha élindi we kishilerning eysa yüsüf aliptékin'ge baha bérishtin ilgiri, bu eserlerni körüp chiqishliri tewsiye qilindi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet