«Сахароф әркинлик мукапати» ниң илһам тохтиға тапшурулуши қазақистан уйғурлириниму һаяҗанға салди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2019-12-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Илһам тохтиға берилгән «сахароф мукапати» ниң гуваһнамисини явропа парламентиниң рәиси давид сассоли әпәнди илһам тохтиниң қизи җәвһәргә өз қоли билән тәқдим қилди. 2019-Йили 18-декабир, фирансийә.
Илһам тохтиға берилгән «сахароф мукапати» ниң гуваһнамисини явропа парламентиниң рәиси давид сассоли әпәнди илһам тохтиниң қизи җәвһәргә өз қоли билән тәқдим қилди. 2019-Йили 18-декабир, фирансийә.
REUTERS

Йеқинда явропа парламентиниң страсбург шәһиридики мәркизидә явропа иттипақиниң әң алий кишилик һоқуқ мукапати болған «сахароф әркинлик мукапати» ниң һазир хитай түрмисидә азаб чекиватқан уйғур өктичи зиялийси илһам тохтиға тапшурулуши пүткүл дуня уйғурлирини, шу җүмлидин қазақистанлиқ уйғурларни чоң һаяҗанға салди. Мәзкур мукапатни тапшуруш мурасимида явропа парламентиниң рәиси давид сассолиниң хитай һөкүмитини түрмидики илһам тохтини дәрһал қоюп беришкә чақириши һәмдә мукапатни тапшурувалған илһам тохтиниң қизи җәвһәр тохтиниң явропа парламентини вә инсан һәқлирини қоғдаш тәшкилатлирини уйғурларниң бүгүнки паҗиәлик әһвалиға сүкүт қилмаслиққа чақириши иҗтимаий таратқулардики асасий темилириниң биригә айланди.

Бу вәқә русийә, белорусийә, украина, қазақистан охшаш мәмликәтләрниң рус вә қазақ тиллиқ мәтбуатлирида күчлүк инкас қозғиди.

«Евронюс» әхбарат агентлиқида елан қилинған «мукапат қизиға тапшурулди» намлиқ мақалидә явропа парламентиниң хитайдин илһам тохтини һеч қандақ бир шәртсиз тез арида қоюп берилишини тәләп қилғанлиқи, униң хитайдики уйғурларниң һоқуқини қоғдиған әң мәшһур алим икәнлики ейтилған. Мақалидә ейтилишичә, җәвһәр тохти өз нутқида бу мукапатниң униң атиси үчүн һәмдә пүткүл уйғур хәлқи үчүн муһим әһмийәткә игә икәнликини илгири сүргән. 

Белорусийәниң «наша нива» тор гезитида берилгән «2019-йиллиқ сахароф мукапити уйғур һоқуқ қоғдиғучисиға сирттин берилди. У муддәтсиз қамақ җазасини өтәватиду» намлиқ мақалидә асасий орун җәвһәр тохтиниң нутқиға берилгән. Җәвһәр тохти өз дадисиниң қәйәрдә икәнликидин бихәвәр болсиму, әмма униң тирик икәнликигә ишинидиғанлиқини һәм уни мәниви җәһәттин қоллаватқанлиқини билдүргән. Мақалидә илһам тохтиниң хитай даирилири алдиға уйғур хәлқиниң миллий мәсилисини һәл қилиш тәкилипини бәргәнлики тәкитләнгән.

Әмди қазақистандики әң аммивий әхбарат агентлиқлириниң бири «җас алаш» тор гезитидә елан қилинған «хитай түрмисидә йетиватқан уйғур паалийәтчиниң қизи дадисиға берилгән мукапатни алди» намлиқ мақалидә ейтилишичә, илһам тохти уйғурларниң бүгүнки әһвалини дуняға аңлитишта көп төһпә қошқан, омумән хитайдики аз санлиқ милләтләрниң һоқуқини қоғдашта тонулған шәхс, «бөлгүнчилик» билән әйибләнгән бир зиялий икән. Мақалидә мундақ дейилгән: «хәлқара тәшкилатниң мәлумати бойичә, хитайниң ғәрбий шималидики шинҗаң өлкисидики йепиқ орунларда тәхминән милйон етник уйғур вә башқиму аз санлиқ милләт вәкиллири қамақта ятмақта. Бейҗиң бу орунларни «кәспий билим бериш мәркәзлири» дәп атайду, бирақ паалийәтчиләр «қайта сиясий тәрбийиләш лагерлириниң» билим бериш орнидин көрә түрмигә көпрәк охшап кетидиғанлиқини, у йәрдә азаблаш вә бесим көрситишниң орун алғанлиқини ейтиду».

Илһам тохтиға сахароф мукапатиниң берилишини қазақистанлиқ уйғурлар қандақ қарши алди? мундақ юқири дәриҗилик мукапатниң берилиши пүткүл дунядики, шу җүмлидин қазақистандики уйғур миллий һәрикитиниң күчийишигә, лагерларниң йепилишиға тәсир көрситәләмду? 

Биз бу һәқтә қарашларни билиш мәқситидә бир қатар қазақистан уйғур зиялийлириға мураҗиәт қилдуқ.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт