Abduweli ayup: “Men Uyghur xelqini xata chüshendürgüchilerning qurbani boldum” (7)

Abduweli ayup 2013-yilining 19-awghust küni tutqun qilin'ghanda, saqchi da'iriliri uning “Qanunsiz meblegh toplash” jinayiti bilen tutup turulup tekshürülidighanliqini eskertidu.

Halbuki, u tutqun qilin'ghan kündin étibaren meyli qeshqerdiki tunji soraqta bolsun yaki ürümchidiki birqanche qétimliq soraq-térgawlarda bolsun atalmish “Qanunsiz meblegh toplash” délosi boyiche héchqandaq so'algha duch kelmeydu. Eksiche soraq-so'allarning hemmisi dégüdek siyasiy jinayet üstide bolidu.

Bügün türkiyede hör yashawatqan abduweli ayup özining ürümchidiki bir yildin artuq tutqunluq hayatida duch kelgen so'al-soraqliri heqqide eslime teqdim qildi.

-Men eyni chaghda qeshqerde tutqun qilin'ghanda saqchi terepning méni we meslekdashlirimni atalmish “Qalaymiqan meblegh toplash” jinayiti bilen tutup turidighanliqi heqqide addiyla xewerlendürüldüm. Halbuki, men ana til ma'aripi yolida bir ish qilishni oylighan we shirket qurghan dostlirimning iqtisadiy nepni héchqachan axirqi meqset qilmighanliqini bilettim. Men yene Uyghur jem'iyitide 40 yil yashighan bir insan bolghachqa da'irilerning melum meqset üchün insanlargha qandaq usullar bilen zerbe béridighanliqinimu obdan bilettim. Shunga men buningdin heyran qalmidim. Buni peqetla méni we méning meslekdashlirimni tutushtiki bir bahane dep qaridim.

-Deslepte bizning déloyimiz “Meblegh chiqirishta saxtiliq qilish” dégen katégoriyede bolghan bolsa, kéyinche “Qalaymiqan meblegh toplash” dep özgerdi. Sotqa chiqqanda bolsa “Jama'et amanet pulini qanunsiz qobul qilish” jinayiti bilen eyiblenduq. Démek, bizni tutqan waqittiki jinayet bilen teptishning bizni eyibligen waqittiki we axirida sotqa élip chiqqan waqittiki “Jinayet” lirimiz oxshimay qaldi. Emeliyette, sotta bizge artqan “Jama'et amanet pulini qanunsiz qobul qilghan” dégen jinayetmu héchqanche put dessep turalmaytti. Chünki shirketning öz aldigha meblighi bar idi. Men shu chaghda éniq qilip “Erz qilish hoququmni saqlap qalimen”, dep ipade bildürgen idim. Adalet ishqa ashqan küni men haman buni sürüshte qilimen dégen arzuyum bar.

-Men tutqun qilinip ürümchige élip kélin'gendin kéyin ikki saqchi mendin shirket we iqtisadiy mesile boyiche bir qétim soraqqa élip chiqti. Undin kéyin iqtisadiy mesile heqqide peqetla so'al sorimidi. Kéyinki so'al-soraqlarning hemmisi siyasiy mesililerge, yeni “Amérikidin néme üchün qaytip kelding, séni kim ewetti, chet'eldiki qandaq teshkilatlar bilen munasiwiting bar, amérikida we türkiyede kimlerni tonuysen؛ néme üchün qeshqerde yesli achting؛ néme üchün mektep achting؛ néme üchün qeshqerde anilargha léksiye sözliding?” dégendek so'allargha merkezleshti. Yeni ularning neziridiki “Döletning düshmini yaki insaniyetning düshmini” ge qoyulidighan so'allar soraldi.

-Men tutqundiki künlirimde shuni chongqur hés qildim. Eslide düshmen mewjut emes idi, lékin ular düshmen yaritishqa éhtiyaji bolghachqa men we méning dostlirim bu xil siyasiy éhtiyajning qurbanigha aylanduq, xalas. Pemimche, men ular üchün köngüldikidek düshmen boldum. Yeni amérikida oqudum. Démek amérikidiki oqush tarixim soraqchilarning xiyalidiki “Amérika Uyghurlarni qollap bölgünchilik üchün zémin hazirlaydu” dégen qarishigha ispat boptu. Ikkinchidin, méning türlük uniwérsitétlarda ishlep, oxshimighan insanlar arisida melum tesir peyda qilishim ular üchün gumanliq obyékt ikenlikimni körsitiptu. Üchinchidin, bizning ana til herikitimiz ularning neziride atalmish “Bölgünchilik” yolidiki emeliy herikitimiz boptu. Shuning bilen men we méning dostlirim ularning “Düshmen yaritish” tin ibaret bu rezil siyasiy éhtiyajining qurbanigha aylanduq. Shundaq, éniqraq qilip éytqanda, men Uyghur xelqini xata chüshendürgüchilerning qurbani boldum!...

Tepsilatini awaz ulinishtin anglighaysiz.

(Dawami bar)