Америка авам палатаси хитайни сиясий мәһбусларниң ички органлирини көчүрүш тиҗаритини тохтитишқа чақирди

Мухбиримиз әркин
2016.01.18
Uyghur-Siyasi-mehbus-hayati-305.jpg Уйғур сиясий мәһбус көләңгиси.
File

Америка авам палатаси асия-тинч окян шөбә комитетиниң хитайда сиясий мәһбусларниң ички органлирини көчүрүш тиҗаритини тохтитиш тәлипи униң 343 ‏-номурлуқ қарар лайиһәсидә оттуриға қоюлди.

Қарар лайиһәсидә, америка дөләт мәҗлиси “хитай хәлқ җумһурийитидә фалунгуңчилар, башқа диний гуруһлар, аз санлиқ милләтләрни өз ичигә алған виҗдан мәһбуслириниң ички органлирини дөләтниң тәстиқи, әмма уларниң разилиқисиз системилиқ көчүрүп ишлитиливатқанлиқиға даир изчил вә ишәнчлик хәвәрләрдин әндишә қилиду” дейилгән.

Мәзкур қарар лайиһәсини авам палата әзаси иленна рос-летенант ханим 2015‏-йили 7‏-айда сунған. Қарар лайиһәсигә һазирға қәдәр 152 нәпәр авам палата әзаси имза қойған болуп, у 12‏-январ дөләт мәҗлисиниң асия-тинч окян шөбә комитетида авазға қоюлған.

Шөбә комитети рәиси, авам палата әзаси мәт салмон мәзкур қарар лайиһәсини тонуштуруп, 343‏-номурлуқ қарар лайиһәси “хитайни виҗдан мәһбуслириниң ички органлирини көчүрүп ишлитишни тохтитишқа чақириду” деди.

Мәт салмон, “хәвәрләрдә қәйт қилишидин қариғанда, көп қисми фалонгуңчиларни өз ичигә алған миңлиған ‏-он миңлиған хитай тутқуни разилиқисиз тирик туруп ички орган көчүрүп ишлитишниң қурбаниға айланған. 343‏-Номурлуқ қарар лайиһәси виҗдан мәһбуслириниң ички органлирини көчүрүп ишлитишни тохтитишқа үндәп, )америка( дөләт ишлар министирлиқини бу һәрикәт һәққидики учур билән тәминләшкә чақириду.

Вирҗинийә авам пала әзаси җәрий конолли қошумчә йәнә бир лайиһә тәйярлиди. Униңда хитайдики адәм ички органлирини көчүрүп ишлитишкә алақидар техиму тәпсилий учурлар оттуриға қоюлған. Авам палата әзалирини у қара лайиһәсиниму қоллашқа чақиримән” деди.

Йиғинда авам палата әзаси дана рорабакер, фалунгуңчиларниң һечкимгә тәһдит пәйда қилмайдиған тинчлиқпәрвәр бир гуруһ икәнликини, лекин хитай һакимийитиниң мушундақ бир гуруһни бастуруп, униң әзалириниң ички органлирини сатқанлиқини илгири сүрди.

Дана рорабакер мундақ деди,“фалунгуңчилар һечкимгә зораванлиқ тәһдити салмайду. Фалунгуң у йога вәмәнивий такамуллуққа ишинидиған тинчлиқпәрвәр кишиләр. Лекин хитай коммунистик партийә рәһбәрлири һазирму фалунгуңчиларни өлтүрүп, уларниң вәйран қилиш арқилиқ хитай хәлқиниң хитай һакимийитиниң тәбийитини тонувелиш пурситини йоқитишқа урунуватиду. У бир рәзил һакимийәт. У кишиләрни түрмигә ташлап, бу тәшкилат әзалириниң ички органлирини сетиватиду.”

Хитайда өлүмгә буйрулған мәһбуслар адәм ички органлириниң асаслиқ келиш мәнбәси. Хитайниң муавин сәһийә министири, хитай ички әза ианә қилиш вә көчүрүш комитетиниң рәиси хуаң җйефу 2014‏-йили хитайда 8600 дин артуқ ички әза көчүрүлгәнликини билдүрүп, униң 80 % и мәһбуслардин кәлгәнликини илгири сүргән.

Әмма кишилик һоқуқ паалийәтчилириниң қәйт қилишичә, хитай ички орган көчүрүш өлүмгә мәһкум қилинған җинайәтчиләр билән чәклинип қалмайду. Паалийәтчиләр, бу қилмишниң қурбаниға айланғанлар арисида уйғур сиясий мәһбуслар вә фалунгуңчиларниң барлиқини илгири сүрүп кәлгән.

Канадалиқ кишилик һоқуқ адвокати дәйвид матас билән сабиқ канада министири дәйвид килгор 2006‏-йили елан қилған доклатида, 2000‏-йилдин 2005‏-йилға қәдәр 41500 фалунгуң мәһбусиниң ички оргини еливелинғанлиқини илгири сүргән.

Канадалиқ журналист вә тәтқиқатчиси етан гутман болса 2000‏-йилдин 2008‏-йилға қәдәр 65 миң фалунгуң мәһбусиниң өлтүрүлүп, ички оргини елинғанлиқини билдүргән.

Америка авам палата шөбә комитетиниң қарар лайиһәсидә, дәйвид килгор вә етан гутманлар тәминлигән санлиқ учурни нәқил кәлтүрүп, “гутман елан қилған пакитлар хитай бихәтәрлик органлириниң 1990‏-йилларда уйғур сиясий мәһбуслирини өз ичигә алған мусулман уйғурларниң ички органлирини елишқа башлиғанлиқини көрситип туриду” дейилгән.

Йиғинда, авам палата әзаси стивен чабот, мәзкур қарар лайиһәсини қоллап аваз бәргән авам палата әзалириниң бири. У йиғинда хитайни“бу хил рәзил варварлиққа хатимә беришкә чақириш әркин дуняниң рәһбери америкиниң вәзиписи” дәп көрсәтти.

Стевин чабот, “мән бурун бу комитетниң рәисликини атқурған вақтимда буниңға охшаш қарар лайиһәси оттуриға қойған. Мән бу қетим шөбә комитетниң бу мәсилигә көңүл бөлүп уни йәнә оттуриға қойғанлиқини қарши алимән.

Хитайниң ички орган көчүрүши һәрикити дәһшәтлик бир иш. 2016‏-Йили бу вәһшийлик давамлиқ йүз бериватиду. Бирақ хитай мәһбуслардин уларниң разилиқисиз ички орган еливатқанлиқини давамлиқ рәт қилип кәлди. Хитайниң дөләт һамийлиқидики ички орган көчүрүш системисиниң паалийитигә қарита һазирға қәдәр мустәқил тәкшүрүш елип берилип бақмиди. Дуняниң рәһбири болуш сүпитимиздә хитайни бу хил қәбиһ варварлиқ һәрикитидин ваз кечишкә чақириш бизниң вәзипимиз” деди.

Лекин хитай һөкүмити мәһбусларниң ички органлирини мәҗбурий алғанлиқини рәт қилип кәлди. Униң илгири сүрүшичә, бимарларға көчүрүлгән ички органларға өлүм җазаси берилгән мәһбуслар җаза иҗра қилиништин бурун халисанә разилиқ бәргән. Әмма хитай даилириниң бу пикри хәлқара җәмийәтни қайил қилмайду.

У ахири, 1915‏-йили 1‏-январдин башлап мәһбусларниң ички органлирини көчүрүш тохтитилидиғанлиқини билдүргән. Бу, хитай муавин сәһийә министири хуаң җйефуниң 2‏-қетим вәдә бериши иди. Әмма паалийәтчиләрниң қәйт қилишичә, хитай 2015‏-йили йәнә бу вәдисигә әмәл қилмиған.

Америка авам палата әзаси рос-летенант ханим оттуриға қойған қарар лайиһәсиниң ахирида, америка авам палатаси хитай хәлқ җумһурийити вә коммунистик партийәсини “виҗдан мәһбуслириниң ички органлирини елип көчүрүшкә дәрһал хатимә беришкә чақирип, хитайни мәзкур мәсилә һәққидә ишәнчлик, очуқ-ашкара, мустәқил тәкшүрүш елип беришкә үндәйду.

Қарар лайиһәсидә йәнә, америка дөләт ишлар министирлиқиниң мәхсус доклат тәйярлап, дөләт мәҗлисигә сунушини, дөләт мәҗлисиниң алақидар қанунлирини иҗра қилиш әһвалини авам палатасиға мәлум қилишини тәләп қилип, ички орган содиси билән шуғулланған хитай һөкүмәт әмәлдарлириға виза бәрмәсликни тәләп қилди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.