Amérika awam palatasi xitayni siyasiy mehbuslarning ichki organlirini köchürüsh tijaritini toxtitishqa chaqirdi

Muxbirimiz erkin
2016-01-18
Share
Uyghur-Siyasi-mehbus-hayati-305.jpg Uyghur siyasiy mehbus kölenggisi.
File

Amérika awam palatasi asiya-tinch okyan shöbe komitétining xitayda siyasiy mehbuslarning ichki organlirini köchürüsh tijaritini toxtitish telipi uning 343 ‏-nomurluq qarar layiheside otturigha qoyuldi.

Qarar layiheside, amérika dölet mejlisi "Xitay xelq jumhuriyitide falun'gungchilar, bashqa diniy guruhlar, az sanliq milletlerni öz ichige alghan wijdan mehbuslirining ichki organlirini döletning testiqi, emma ularning raziliqisiz sistémiliq köchürüp ishlitiliwatqanliqigha da'ir izchil we ishenchlik xewerlerdin endishe qilidu" déyilgen.

Mezkur qarar layihesini awam palata ezasi ilénna ros-léténant xanim 2015‏-yili 7‏-ayda sun'ghan. Qarar layihesige hazirgha qeder 152 neper awam palata ezasi imza qoyghan bolup, u 12‏-yanwar dölet mejlisining asiya-tinch okyan shöbe komitétida awazgha qoyulghan.

Shöbe komitéti re'isi, awam palata ezasi met salmon mezkur qarar layihesini tonushturup, 343‏-nomurluq qarar layihesi "Xitayni wijdan mehbuslirining ichki organlirini köchürüp ishlitishni toxtitishqa chaqiridu" dédi.

Met salmon, "Xewerlerde qeyt qilishidin qarighanda, köp qismi falon'gungchilarni öz ichige alghan minglighan ‏-on minglighan xitay tutquni raziliqisiz tirik turup ichki organ köchürüp ishlitishning qurbanigha aylan'ghan. 343‏-Nomurluq qarar layihesi wijdan mehbuslirining ichki organlirini köchürüp ishlitishni toxtitishqa ündep, )amérika( dölet ishlar ministirliqini bu heriket heqqidiki uchur bilen teminleshke chaqiridu.

Wirjiniye awam pala ezasi jeriy konolli qoshumche yene bir layihe teyyarlidi. Uningda xitaydiki adem ichki organlirini köchürüp ishlitishke alaqidar téximu tepsiliy uchurlar otturigha qoyulghan. Awam palata ezalirini u qara layihesinimu qollashqa chaqirimen" dédi.

Yighinda awam palata ezasi dana rorabakér, falun'gungchilarning héchkimge tehdit peyda qilmaydighan tinchliqperwer bir guruh ikenlikini, lékin xitay hakimiyitining mushundaq bir guruhni basturup, uning ezalirining ichki organlirini satqanliqini ilgiri sürdi.

Dana rorabakér mundaq dédi,"Falun'gungchilar héchkimge zorawanliq tehditi salmaydu. Falun'gung u yoga wemeniwiy takamulluqqa ishinidighan tinchliqperwer kishiler. Lékin xitay kommunistik partiye rehberliri hazirmu falun'gungchilarni öltürüp, ularning weyran qilish arqiliq xitay xelqining xitay hakimiyitining teb'iyitini tonuwélish pursitini yoqitishqa urunuwatidu. U bir rezil hakimiyet. U kishilerni türmige tashlap, bu teshkilat ezalirining ichki organlirini sétiwatidu."

Xitayda ölümge buyrulghan mehbuslar adem ichki organlirining asasliq kélish menbesi. Xitayning mu'awin sehiye ministiri, xitay ichki eza i'ane qilish we köchürüsh komitétining re'isi xu'ang jyéfu 2014‏-yili xitayda 8600 din artuq ichki eza köchürülgenlikini bildürüp, uning 80 % i mehbuslardin kelgenlikini ilgiri sürgen.

Emma kishilik hoquq pa'aliyetchilirining qeyt qilishiche, xitay ichki organ köchürüsh ölümge mehkum qilin'ghan jinayetchiler bilen cheklinip qalmaydu. Pa'aliyetchiler, bu qilmishning qurbanigha aylan'ghanlar arisida Uyghur siyasiy mehbuslar we falun'gungchilarning barliqini ilgiri sürüp kelgen.

Kanadaliq kishilik hoquq adwokati deywid matas bilen sabiq kanada ministiri deywid kilgor 2006‏-yili élan qilghan doklatida, 2000‏-yildin 2005‏-yilgha qeder 41500 falun'gung mehbusining ichki orgini éliwélin'ghanliqini ilgiri sürgen.

Kanadaliq zhurnalist we tetqiqatchisi étan gutman bolsa 2000‏-yildin 2008‏-yilgha qeder 65 ming falun'gung mehbusining öltürülüp, ichki orgini élin'ghanliqini bildürgen.

Amérika awam palata shöbe komitétining qarar layiheside, deywid kilgor we étan gutmanlar teminligen sanliq uchurni neqil keltürüp, "Gutman élan qilghan pakitlar xitay bixeterlik organlirining 1990‏-yillarda Uyghur siyasiy mehbuslirini öz ichige alghan musulman Uyghurlarning ichki organlirini élishqa bashlighanliqini körsitip turidu" déyilgen.

Yighinda, awam palata ezasi stiwén chabot, mezkur qarar layihesini qollap awaz bergen awam palata ezalirining biri. U yighinda xitayni"Bu xil rezil warwarliqqa xatime bérishke chaqirish erkin dunyaning rehbéri amérikining wezipisi" dep körsetti.

Stéwin chabot, "Men burun bu komitétning re'islikini atqurghan waqtimda buninggha oxshash qarar layihesi otturigha qoyghan. Men bu qétim shöbe komitétning bu mesilige köngül bölüp uni yene otturigha qoyghanliqini qarshi alimen.

Xitayning ichki organ köchürüshi herikiti dehshetlik bir ish. 2016‏-Yili bu wehshiylik dawamliq yüz bériwatidu. Biraq xitay mehbuslardin ularning raziliqisiz ichki organ éliwatqanliqini dawamliq ret qilip keldi. Xitayning dölet hamiyliqidiki ichki organ köchürüsh sistémisining pa'aliyitige qarita hazirgha qeder musteqil tekshürüsh élip bérilip baqmidi. Dunyaning rehbiri bolush süpitimizde xitayni bu xil qebih warwarliq herikitidin waz kéchishke chaqirish bizning wezipimiz" dédi.

Lékin xitay hökümiti mehbuslarning ichki organlirini mejburiy alghanliqini ret qilip keldi. Uning ilgiri sürüshiche, bimarlargha köchürülgen ichki organlargha ölüm jazasi bérilgen mehbuslar jaza ijra qilinishtin burun xalisane raziliq bergen. Emma xitay da'ilirining bu pikri xelq'ara jem'iyetni qayil qilmaydu.

U axiri, 1915‏-yili 1‏-yanwardin bashlap mehbuslarning ichki organlirini köchürüsh toxtitilidighanliqini bildürgen. Bu, xitay mu'awin sehiye ministiri xu'ang jyéfuning 2‏-qétim wede bérishi idi. Emma pa'aliyetchilerning qeyt qilishiche, xitay 2015‏-yili yene bu wedisige emel qilmighan.

Amérika awam palata ezasi ros-léténant xanim otturigha qoyghan qarar layihesining axirida, amérika awam palatasi xitay xelq jumhuriyiti we kommunistik partiyesini "Wijdan mehbuslirining ichki organlirini élip köchürüshke derhal xatime bérishke chaqirip, xitayni mezkur mesile heqqide ishenchlik, ochuq-ashkara, musteqil tekshürüsh élip bérishke ündeydu.

Qarar layiheside yene, amérika dölet ishlar ministirliqining mexsus doklat teyyarlap, dölet mejlisige sunushini, dölet mejlisining alaqidar qanunlirini ijra qilish ehwalini awam palatasigha melum qilishini telep qilip, ichki organ sodisi bilen shughullan'ghan xitay hökümet emeldarlirigha wiza bermeslikni telep qildi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.