Uyghurlar ilham toxtining "Yolum we ghayem" kitabigha yuqiri baha berdi

Muxbirimiz erkin tarim
2015-09-08
Share
ilham-toxti-kitab-2015.jpg Ilham toxtining "Yolum we ghayem" namliq kitabi
RFA/Erkin Tarim


Uyghurlarning awazi we Uyghur démokratiye, qanun herikitining yol bashchisi, béyjing merkizi milletler üniwérsitéti oqutquchisi ilham toxtining türmige kirishtin burun yazghan pütün maqale we radi'olargha bergen bayanatlirini öz ichige alghan kitabi 5 - sintebir küni türkiyede neshrdin chiqti.

Istanbul shira neshriyati teripidin türk tilida neshr qilin'ghan kitab 304 bettin terkip tapqan bolup, kitabni türkiyening eng chong kitab sétish shirketliridin biri bolghan doghan shirketler guruhi satidiken. Kitabning kirish söz qismida kitabning mezmuni, néme meqsette yézilghanliqi bayan qilin'ghan. Maqaliler qismi 4 bölümdin terkip tapqan bolup, birinchi bölümde ilham toxtini xitay tutqun qilishtin burun erkin asya radiyosigha bergen "Méni özini öltüriwaldi dése ishenmenglar" serlewhilik bayanatigha orun bérilgen. Arqisidinla uning muddetsiz türme jazasigha hüküm qilghandin kéyin, öz a'ilisige we xelqighe yazghan wida xétige yer bérilgen. Uningdin kéyinki ikkinchi bölümide "Uyghur mesilisini aq niyetlik bilen adil hel qilghili bolidu" mawzuluq uzun bir parche maqalisige orun bérilgen bolup, maqalining ichide ana til, Uyghur tilining cheklinish mesilisi qatarliq kichik témilargha orun bérilgen. Arqidin "Uyghurlarning diniy we milliy heqlirini xitaylar qamal qilmaqta" mawzuluq maqalisi kirgüzülgen bolup, maqalide xitay özi bergen aptonomiye hoquqining ijra qilinmaywatqanliqi ilgiri sürülgen. Üchinchi bölümde 5 - iyul ürümchi weqesidin kéyin özining Uyghurlargha qilghan tewsiyeliri otturigha qoyulghan. Arqidin ilham toxtining "Xitay hökümiti aptonomiye qanunini yene bir qétim közdin kechürüshi kérek", "Millitimning ghururi we sheripi üchün kürishimni dawam qildurimen", "Uyghur rayonida milletler mesilisini hel qilishning yolliri we tedbirliri", "Chong xitay milletchiliki mesilisi", "Döletning we aptonom rayonning Uyghurlarni bölgünchilik bilen eyiblesh mesilisi", "Xitayning ottura asyadiki énérgiye menbesi, buning tereqqiyati we Uyghurlargha bolghan tesiri", "Uyghur rayonining istratégiyelik ehmiyiti" qatarliq maqalilirige orun bérilgen.

Ilham toxtining "Yolum we ghayem" namliq maqaliler toplimi kitabining tötinchi bölümide, ilham toxtining xelq'araliq metbu'atlargha, mesilen fransiye radiyosigha bergen bayanati, amérika awazi radiyosi we erkin asya radiyosi muxbirliri bilen élip barghan barliq söhbetliri türkchige terjime qilinip qoyulghan.

Kitabning axiriqi bölümige yene shotlandiyelik muzikant j. Hamiltonning ilham toxtigha atap yazghan "Sen qaytqan'gha qeder" namliq lirik naxshisi kirgüzülgen.

Biz bu kitab toghrisida téximu tepsiliy melumat igilesh üchün bu kitabdiki maqalilerni türk tiligha terjime qilip neshrge teyyarlighan tetqiqatchi hamit göktürk ependi, dunya Uyghur qurultéyi ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependi, türkiye qehrimanmarash sütchi imam üniwérsitéti diniy ilimler fakültiti oqutquchisi alimjan bughda ependiler bilen söhbet élip barduq.

Hamit göktürk ependi, ilham toxtining weten ichide Uyghurlarning heq we hoquqini qoghdash üchün küresh qilghan bir ziyaliy ikenlikini, burun türk jama'etchiliki teripidin tonulghan bolsimu, 2014 - yili türmige tashlan'ghandin kéyin téximu tonulghanliqini, türkiyediki chong - kichik nurghun ammiwiy teshkilatlar, parlamént ezaliri we siyasiy partiye rehberlirining ilham toxti mesilisini türkiyening küntertipige élip kelgenlikini, bundaq bir peytte, ilham toxtining idiyesini, uning ish - izlirini we küreshlirini türk jama'etchilikige anglitish üchün bu kitabni neshrge teyyarlighanliqini bayan qildi. U, Uyghur dewasini xelq'arada shundaqla türkiyede téximu yuqiri pellige kötürüsh üchün bu kitabning zor rol oynaydighanliqini éytti.

Dunya Uyghur qurultéyi ijra'iye komitéti mudiri dolqun eysa ependi bu yil 5 - ayda ilham toxtining saxarow mukapatigha namzat körsitilgenlikini, bundaq bir peytte bu kitabni neshr qildurushning zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

Ilham toxti béyjing merkizi milletler üniwérsitétida oqutquchiliq qiliwatqan mezgillerde, Uyghurlarning heq - hoquqini telep qilghan, bolupmu aptonomiye hoquqini heqiqiy yolgha qoyushni telep qilghan Uyghur ziyaliysi idi. U, 2014 - yili 1 - ayning 5 - küni béyjingdiki öyidin tutup kétilgen bolup, 9 - ayning 23 - küni ürümchide muddetsiz késiwétilgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet