Токйодики хитай әлчихана баянатчиси лүкчүн вә хотән вәқәси һәққидә тохталди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2013-08-06
Share
yang-yu-yaponiye-xitay-elchisi.jpg Токйодики хитай әлчиханисиниң баянатчиси яң ю мухбирларни күтүвелиш йиғинида сөз қилмақта. 2013-Йили 31-июл, японийә.
xitay elchixanisining tor betidin elindi

7-Айниң 31-күни хитайниң токйодики әлчиханисиниң мухбирларни күтүвелиш йиғинида хитай әлчиханисиниң баянатчиси яң ю 6-айниң 26-күни пичан наһийисиниң лүкчүн базирида йүз бәргән лүкчүн вәқәси билән 6-айниң 28-күни хотән шәһири ханериқ базирида йүз бәргән вәқәләр тоғрисида тохталғанлиқи токйодики хитай әлчиханисиниң тор бетидин мәлум болмақта.

Хитай әлчиханисиниң тор бетидә көрситилишичә, айда бир қетим өткүзүлидиған хитай әлчиханисиниң мухбирларни күтүвелиш йиғиниға бу қетим ахбарат саһәсидин 30 нәччә киши қатнашқан. Хитай әлчиханисиниң баянатчиси яң ю бу қетимқи мухбирларни күтүвелиш йиғинида алди билән хитай дөлитиниң алдинқи йерим йиллиқ иқтисадий әһвали тоғрисидики соалларға җаваб бәргән. Хитай әлчиханисиниң тор бетидә дейилишичә, баянатчи яң ю 6-айниң 26-күни пичан наһийисиниң лүкчүн базирида йүз бәргән вәқә вә 6-айниң 28-күни хотән шәһири ханериқ базирида йүз бәргән вәқәләрни "террорлуқ вәқәләр" дәп атиған.

Баянатчи яң ю сөзидә, лүкчүн вәқәси тоғрисида тохтилип "террорчилар қолидики пичақлар билән сақчиларға, җәмийәттики гунаһсиз уйғурларға һуҗум қилип, көп сандики кишиләрни өлтүргән. Террорчилар бу һәрикәтни алдин пиланлиған" дәп көрсәткән. У, хотән ханериқ базиридики вәқәни "шинҗаңдики үч хил күчләр елип барған" дәп изаһлиған.

Баянатчи яң ю сөзидә: "йеқиндин буян шинҗаңда йүз бәргән террорлуқ җинайи һәрикәтлири қандақтур диний мәсилә вә яки милләтләр мәсилиси әмәс. Биз хәлқара җәмийәтни бу мәсилиләрни инчикилик билән көзитип, бу һәрикәтләрни пәқәтла үч хил күчләрниң елип бериватқанлиқини ениқ чүшинивелишини үмид қилимиз" дегән.

Яң ю мухбирларни күтүвелиш йиғинида лүкчүн вә хотән вәқәлири һәққидә сөзини йәнә давамлаштуруп: "биз хәлқара җәмийәтниң хитай дөлитиниң милләтләр иттипақлиқини қоғдап,җәмийәт аманлиқини сақлиши үчүн елип барған барлиқ һәрикәтләрдә хитай дөлитини чүшинишини вә қоллишини үмид қилимиз" дегән.

У йәнә: "мәркизи һөкүмәтниң шинҗаңда йүргүзүватқан милләтләр, дин сиясити шинҗаңниң әмәлий әһвалиға толиму мас келиду. Шинҗаңдики кәң хәлқ аммисиниң қоллиши вә мәдәт бериши билән илгири шинҗаңниң иқтисади вә җәмийәт тәрәққияти наһайити яхши тәрәққий қилди. Һәр милләт хәлқиниң ортақ тиришиши, күрәш қилиши билән бәхтлик гүзәл турмуш бәрпа қилинди. Хитай һөкүмити террорлуқ һәрикәт вә топилаңларға қаттиқ зәрбә берип хәлқниң аманлиқини вә мал-мүлкини қоғдап, шинҗаңниң раваҗлинишиға яхши муһит яритип бериду" дегән.

Японийәдики бәзи көзәткүчиләрниң қаришичә, токйодики хитай әлчиханисиниң һәр айда бир қетим өткүзүлидиған мухбирларни күтүвелиш йиғининиң 6-айлиқ йиғини шу айниң 27-күни өткүзүлгән. Бу дәл лүкчүн вәқәси йүз берип, вәқәгә алақидар учурларға пүткүл хәлқара мәтбуатлар кәң орун бәргән. японийәдә лүкчүн вәқәси әң қизиқ нуқтиға айланған бир вақитқа тоғра кәлгән болсиму, вәқәдин бир күн кейин уюштурулған шу қетимлиқ хитай әлчиханисиниң мухбирларни күтүвелиш йиғинида баянатчи яң ю лүкчүн вәқәсигә аит соалларға җаваб бериштин өзини қачуруп: "вәқә тәкшүрүлүватиду" дегәндәк сөзләрни қилғанлиқини илгири сүрмәктә.

Японийәдики сиясий көзәткүчиләрниң билдүрүшичә, токйодики хитай әлчиханиси 2009-йилидики 5-июл үрүмчи вәқәсидә көп қетим мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзүп, 5-июл үрүмчи вәқәсиниң қизиқ нуқтиға айлинип кетишиниң алдини алған болсиму, әмма 5-июл үрүмчи вәқәси японийәдә 21-әсиридики хәлқарадики әң чоң хәвәрниң бири болған вә японийә маарип министирлиқи тәрипидин толуқ оттура мәктәпниң җәмийәтшунаслиқ дәрсликигә киргүзүлгән. Шуңа улар хитай әлчиханиси лүкчүн вә хотән ханериқ вәқәсини кәң тәшвиқ қилиштин вә униңға аит соалларға җаваб бериштин өзини қачурғанлиқи еһтималлиққа йеқин дәп қаримақта.

Зияритимизни қобул қилған, әмма өзиниң нам-шәрипини ашкарилашни халимиған японийәлик бир мухбир хитай әлчиханисиниң 5-айниң 27-күни өткүзгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида өзиниң:"хитай һөкүмити рабийә қадир ханимниң келәр айда японийәдә елип баридиған зияритигә қандақ қарайду?" дәп соал сориғанлиқини, хитай баянатчиси яң ю "японийә һөкүмитиниң рабийә қадир ханимға сәһнә һазирлап бериши япон-хитай достлуқиға пайдисиз" дәп җаваб бәргәнликини илгири сүрди. Бу мухбир:"хитай әлчиханиси мениң соалим билән соалимға берилгән баянатчи яң юниң сөзини хитай әлчиханиси тор бетидә ашкарилимиди. Хитай әлчиханиси уйғурларға аит хәвәр вә учурларни йошурушқа тиришиватиду" деди.

Зияритимизни қобул қилған японийәдики уйғур зиялийси доктор турмуһәммәт һашим хитай әлчиханисиниң лүкчүн вә хотән ханериқ вәқәлирини йәнә қайта тилға елиши һәққидә тохтилип өтти.

Аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт