Түркийәгә һиҗрәт қилған уйғур аяллар дуч кәлгән риқабәтләр ‏(2)

Мухбиримиз гүлчеһрә
2017.02.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
hamit-kokturk-uyghur-mesilisi.jpg Шәрқий түркистан тәтқиқат мәркизиниң мудири һамит көктүрк әпәнди түркийә “қанал-т” телевизийәсиниң “қуш бақиши” мавзулуқ программисида уйғурлар вә уйғур мәсилиси тоғрисида сөз қилмақта. 2016-Йили 18-өктәбир.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә һиҗрәт сәпири җәрянида еридин айрилип тул қелишқа, пәрзәнтлирини ялғуз беқишқа, чарисиз күнләрни ялғуз өткүзүшкә мәҗбур болуватқан истанбулдики мусапир уйғур аяллар асаслиқи истанбулниң зәйтунбурну районида яшаватқан болуп, истанбулда паалийәт елип бериватқан һәмдә бу уйғур мусапир аялларниң қанунлуқ рәсмийәтлири, һаяти капаләтлириниң һәл болуш йолида меңиватқан паалийәтчиләрдин зияритимизни қобул қилған һамид көктүрк әпәндиниң чүшәндүрүшичә, бу уйғур мусапир аялларниң түркийәдә турушлуқ рәсмийәтлири һәл болмиған шараитта түркийә һөкүмити уларниң һаяти капалити үчүн мәхсус тәдбир яки сиясәт чиқармиған болсиму, әмма бу түрдики ярдәмләрни һөкүмәт башқурушидики иҗтимаий параванлиқ, хәйр сахавәт тәшкилат һәмдә фондилириға һавалә қилиш йоли арқилиқ ярдәм қилип келиватқанлиқини қәйт қилиду шундақла бу җәмийәтләрниң туралғу һәмдә турмуш еһтияҗлирини қамдашқа ярдәм бериватқандин башқа, уйғур тапавәтчи қериндашларниңму қолидин келишичә ярдәмдә болуватқанлиқини билдүрди.

Һамид әпәндиниң қаришичә, уйғур мусапирларниң қанунлуқ рәсмийәтлириниң вақтида һәл болуши үчүн, бу мәсилини рәсмий негизлик мәсилә сүпитидә түркийә һөкүмитиниң айрим бир күн тәртипигә елип келишини қолға кәлтүрүш йолида уйғур тәшкилатлириниңму ортақлишип бирликтә иш елип бериши зөрүрлүкини оттуриға қойди.

Һиҗрәт нишани түркийәгә оңушлуқ келивалған болсиму, аилиси пүтүнләнмигәнлики, рәсмийәтлири беҗирилмигәнлики, һаяти техи мукәммәл капаләткә игә болмиғанлиқлири сәвәблик 90% тин артуқини ялғуз анилар вә балилар игилигән. Шәрқий җәнуби асия әллири арқилиқ истанбулға кәлгән уйғур аяллириниң еғир бәдәлләр төләватқанлиқини аңлатқан шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити аяллар комитетиниң мудири мунәввәр ханим зияритимиз җәрянида йәнә, хитайниң диний бастуруш вә зулумлиридин қечип мусапир болушқа мәҗбур болған, көпчиликини тул аяллар вә йетим балилар тәшкил қилған уйғур мусапирларни қутқузуш мәсилисиниң пәқәт түркийәниң мәсилиси болуп қалмай, хәлқара җәмийәт ортақ көңүл бөлүшкә тегишлик бир мәсилә икәнликини, өзини шәрқий түркистанлиқ дәп саниған һәр бир уйғурниң бурчи дәп қарайдиғанлиқини оттуриға қойди.

Мунәввәр ханим йәнә, түркийәдә һәр җәһәттин қутқузушқа моһтаҗ болуп туруватқан уйғур аяллар дуч кәлгән мәсилиләрни һәл қилиш чарилири һәққидә өзиниң ойлиғанлирини баян қилип “уйғур тул анилар вә аяллар учраватқан мәсилиләрни муһимлиқ вә җиддийлик еһтияҗиға қарап дәсләпки, оттура вә узун мәзгиллик дәп қәдәм-басқучқа бөлүп пилан түзүп һәл қилиш керәк” дегән пикирдә икәнликини, буниң үчүн алди билән, аялларниң давалиниш, балиларниң оқуш мәсилилирини һәл қилиш, иш имкани вә туралғу мәсилилири шундақла тул аялларниң бихәтәрлик мәсилиси қатарлиқларни алдин муһим орунда қоюп һәл қилиш керәк дәп қарайдиғанлиқини билдүрди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.