Xitay da'iriliri teripidin tutqun qilin'ghan pétir dahlin shiwétsiyege qayturup kélindi

Ixtiyariy muxbirimiz éhsan
2016-01-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Béyjing ayrodromida xitay bixeterlik saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan shiwétsiyelik kishilik hoquq pa'aliyetchisi pétir dahlin. 2016-Yili 19-yanwar, béyjing.
Béyjing ayrodromida xitay bixeterlik saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan shiwétsiyelik kishilik hoquq pa'aliyetchisi pétir dahlin. 2016-Yili 19-yanwar, béyjing.
AFP

Xitay da'iriliri teripidin 3-yanwar küni béyjing ayrodromida xitay bixeterlik saqchiliri teripidin tutqun qilin'ghan shiwétsiyelik kishilik hoquq pa'aliyetchisi pétir dahlin 26-chésla etigende shiwétsiyege qayturup kélindi.

U özining öyide shiwétsiye radi'osining muxbirining ziyaritini qobul qilip, muxbir sorighan so'allirigha jawab berdi: "Men, özümning shiwétsiyege salamet qaytip kelgenlikimdin bek xushal, emma méning üch xizmetdishim we dostlirimning xitay da'iriliri teripidin tutup turuluwatqanliqidin könglüm bek yérim."

Pétir dahlin özining tutup turush jeryanida, bir qétim elchixana xadimi bilen körüshkendin bashqa, kishiler bilen körüshmigenlikini we sirttiki özi toghriliq boluwatqan uchurlardin xewerdar bolmighanliqini, ularning qiz dostini qoyup bergenlikini, özini bolsa salametlik ehwali nachar bolghanliqtin diplomatik munasiwet bilen qoyup bergenlikini ilgiri sürdi.

Xitay da'irilirining metbu'atliri bolsa, "Chet'ellik kishilik hoquq pa'aliyetchisini qoghlap chiqarduq" dep xewer tarqatqan hemde pétir dahlinni ikkinchi qétim xitaygha kirelmes qilip qoyuwetken.

Shiwétsiye tashqi ishlar ministiri margot walsitoröm pétir toghriliq bergen bayanatida pétirning saq-salamet qaytip kelgenlikidin xushal ikenlikini, pétirning mesilisining shiwétsiye tashqi ishlar ministirliqining xitay tashqi ishlar ministirliqi bilen diplomatik we siyasiy yollar arqiliq söhbet arqiliq hel bolghanliqini bildürdi.

Yene bir shwéd puqrasi güy minxey téxiche xitay da'iriliri teripidin tutup turuluwatqan bolup, shiwétsiye tashqi ishlar ministiri margot walsitoröm güy minxeyning ehwalidin ensirewatqanliqini, pat yéqinda uning bilen körüshüp uning mesilisinimu hel qilidighanliqini bildürdi.

Shiwétsiyede turushluq xelq'ara kishilik hoquq teshkilatining tetqiqatchisi maya wang shiwétsiye radi'osigha bergen bayanida, xitay da'irilirining kishilik hoquq weziyiti nacharlashqanliqini, xitay iqtisadining nacharlishishigha egiship, xitay puqralirining buninggha qarita naraziliqi ashqanliqini, bu seweblik tutqun qilish we basturush herikiti ewj alghanliqini, ikki yildin buyan kishilik hoquq adwokatlirini tutqun qilish arqiliq xitay puqralirining démokratik we kishilik hoquqini qoghdaydighan yardemni cheklewatqanliqini bildürdi.

U sözide, pétir dahlinning xitay da'iriliri teripidin tutqun qilinip, téléwizorlarda ashkara élan qilinishi yéngi bir usul bolup, bu arqiliq chet'elliklerning xitaydiki kishilik hoquq heriketlirige meblegh salmasliqi hem xitay puqralirining xelq'araliq teshkilatlar bilen birlikte heriket élip barmasliqi toghrisida qilin'ghan agahlandurush ikenlikini ilgiri sürdi.

Dunya Uyghur qurultiyining shiwétsiyede turushluq bayanatchisi dilshat rishit pétirning qoyup bérilishige qarita öz qarishini ipadilep, xitay da'irilirining kishilik hoquq weziyitining éghirlashqanliqini, Uyghur diyaridiki Uyghurlarning kishilik heq-hoquqlirining nacharlashqanliqini hemde xitay puqraliriningmu kishilik hoquqliri éghir derijide depsende boluwatqanliqini, xitay da'irilirining diktatoriliq siyasitini dawamlashturuwatqanliqini bildürdi.

Dilshat rishit bayanida yene, dunya Uyghur qurultiyining pétir dahlinning qoyup bérilgenlikini qarshi alidighanliqini, pétir dahlin'gha oxshash, oxshimighan pikirdiki gunahsiz, türmide yétiwatqan Uyghurlarnimu xelq'ara teshkilatlar bilen birlikte qutquzush üchün heriket qilidighanliqini bildürdi.

Shiwétsiyede pa'aliyet qiliwatqan Uyghur ma'arip uyushmisining re'isi abdulla kökyar pétir dahlinning qoyup bérilishning xitay da'irilirining xelq'ara jama'et aldida yene bir qétim yéngilgenlikining ispati ikenlikini bildürdi.

Shiwétsiyede yashawatqan ziyaliy baturjan, xitay da'irilirining pétirni tutqun qilishi gherb ellirige körsetken agahlandurush ikenlikini bildürdi.

Toluq bet