Uyghur élidiki adem organliri opératsiyesi we uning kélish menbesi guman qozghimaqta

Muxbirimiz méhriban
2017-10-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Enwer toxti yawropa parlaméntida özi shahit bolghan adem organliri tijariti heqqide guwahliq bermekte.
Enwer toxti yawropa parlaméntida özi shahit bolghan adem organliri tijariti heqqide guwahliq bermekte.
Photo: RFA

Tébbiy uniwérsitét 1-doxturxanisi tor békitining börek késeller bölümi we jiger késeller bölümi tonushturulghan qismidiki tonushturushtin melum bolushiche, mezkur doxturxana jiger yötkesh opératsiyeside 12 yilliq tarixqa, börek yötkesh opératsiyeside 20 nechche yilliq tarixqa ige iken.

Doxturxanining jiger yötkesh opératsiyesi heqqidiki bayanida mezkur doxturxanida 2005-yili 9-ayning 28-küni tunji qétimliq jiger almashturush opératsiyeside muweppeqiyet qazan'ghandin kéyin, 2007-yili 9-ayning 15-küni yene 2-qétimliq tirik jiger opératsiyisi qilip muweppeqiyet qazan'ghanliqi, shundin buyanqi 12 yil ichide mezkur doxturxanida öz aldigha musteqil halda jiger yötkesh opératsiyisi yolgha qoyulghanliqi tilgha élin'ghan. Emma tonushturushta bu ikki qétimliq jiger opératsiyeside zapas jigerdin nechchisi teyyarlan'ghanliqi we ularning kélish menbesi heqqide toxtalmighan. Tonushturushta yene bu ikki qétimliq jiger almashturush opératsiyesidin bashqa yene konkrét nechche qétim tirik jiger yötkesh opératsiyesi élip bérilghanliqi we ishlitilgen jigerlerning kélish menbesi heqqide héchqandaq izahat bérilmigen. 

Doxturxanining börek bölümi heqqidiki bayanlardin melum bolushiche, hazirgha qeder börek almashturush opératsiyesi muweppeqiyetlik bolghanlardin eng uzun ömür körgüchi opératsiyedin kéyin 22 yil yashighan. Börek almashturghandin kéyin bir yil yashighanlar 90 pirsentke, 3 yil yashighanlar 70 pirsentke yetken. Doxturxanining tonushturushida börek bölümidiki börek almashturush opératsiyesi qilidighan doxturlarning terjimihali tonushturulghan. Tonushturushta yene doxturxanining börek bölümide 2017-yilgha qeder 200 qétimdin köp börek yötkesh opératsiyesining muweppeqiyet qazan'ghanliqi bayan qilinip, buning ichide yüzge yéqin kishige uruq-tughqanliri i'ane qilghan börek ishlitilgenliki tilgha élin'ghan. Emma tonushturushta qalghan 100 qétimliq börek almashturush opératsiyeside ishlitilgen böreklerning kélish menbesi heqqide héchqandaq eskertish bérilmigen. 

Mezkur doxturxanida muweppeqiyet qazan'ghan tunji qétimliq jiger almashturush opératsiyesi heqqide xitay hökümet taratquliridin "Shinjang géziti", "Ürümchi kechlik géziti", sumrugh téliwéziyesi qatarliqlarning xewerliride opératsiye üchün 24 sa'et ichide 3 dane zapas tirik jiger teyyarlan'ghanliqi tilgha élin'ghan, emma xewerde tirik jigerning kélish menbesi yenila eskertilmigen.

Jiger almashturush we börek almashturush opératsiyesi we opératsiyede ishlitilidighan organlarning kélish menbesini éniqlash meqsitide ürümchidiki tébbiy uniwérsitét 1-doxturxanisigha téléfon qilduq.

Doxturxanining jiger késeller bölümige qilghan téléfonimiz jawabsiz qaldi.

Doxturxanining börek késeller bölümidin téléfonimizni alghan ikki neper séstra we bir yardemchi doxtur doxturxanida börek almashturush opératsiyisi we alaqidar doxturlar heqqidiki so'allirimizgha jawab berdi.

Ular yene bimarning doxturxanining özige kélip nomur alghandin kéyinla doxturning késellik ehwaligha qarap andin börek almashturush opératsiyesige a'it pilanni tüzülidighanliqini bildürdi. Emma mezkur doxturxana xadimliri opératsiyege lazim bolidighan adem organlirining kélish menbesi we opératsiyege kétidighan xirajet qatarliq mesililerge jawab bérishni ret qilip, bundaq mesililerning peqet bimar bilen doxtur arisidiki "Mexpiyetlik" ikenlikini tekitlidi.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan analizchilardin en'gliyede olturushluq doktor enwer toxti, yéqinqi 20 yil ichide Uyghur diyarida adem organlirini almashturush opératsiyesining téz sür'ette tereqqiy qilghanliqini, buning rayondiki ölümge höküm qilin'ghanlarning ichki ezalirini bu xil opératsiyelerge ishlitilish bilen munasiwetlik ikenlikini bildürdi.

Enwer toxti ependi yene chet'ellerdiki Uyghur teshkilatliri bilen Uyghur pa'aliyetchilirining bu mesilini kötürüp chiqip, özlirining pa'aliyetliride küntertipke qoyushining zörürlükini tekitlidi.

Amérikidiki xitay doxtur wang jéyüen, ilgiri xitay hawa armiyisi doxturxanisida 30 yil doxtur bolup ishligen. Uning qarishiche, yéqinqi 20 nechche yil ichide xitaydiki adem organliri opératsiyesi shiddet bilen köpeygen iken. 2015-Yili ölüm jazasigha höküm qilin'ghanlarning organlirini ishlitish cheklen'genliki élan qilin'ghandin kéyinmu adem organliri opératsiyesining qétim sani 60 mingdin 80 minggha qeder bolghan. 

Xitay hökümet taratquliridiki xewerlerdin melum bolushiche, xitayda 2015-yili 1-aydin bashlap ölümge höküm qilin'ghanlarning organlirini ishlitishni cheklesh qarari élan qilin'ghan. Xelq'araning bésimi bilen 2013-yildin kéyin bashlan'ghan adem organlirini i'ane qilish teshebbusidin kéyin, 2017-yili 1-aygha qeder öz ixtiyarliqi bilen ölgendin kéyin ichki organlirini i'ane qilishni xalaydighanlar aran 200 etrapida bolghan. Buning ichide Uyghur aptonom rayonidin ölgendin kéyin ichki ezalirini i'ane qilishni xalaydighanlar aran 23 kishi iken.

Toluq bet