Шәрқий түркистан җәмийәтлири хәлқаралиқ тәшкилатларни район вәзийитигә көңүл бөлүшкә чақирди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2013-07-03
Share
istanbul-axbarat-elan-qilish-yighini.jpg Шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити билән и һа һа инсаний ярдәм фондиниң уюштуруши билән уйғурларниң һазирқи вәзийитигә алақидар ахбарат елан қилиш йиғинидин көрүнүш. 2013-Йили 3-июл, истанбул.
RFA/Arslan

Шәрқий түркистан җәмийәтлири истанбулда ахбарат елан қилиш йиғини ечип, хәлқаралиқ тәшкилатларни уйғурларға ярдәм беришкә чақирди.

2013-Йили 7-айниң 3-күни мәркизи истанбулға җайлашқан шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити билән и һа һа инсаний ярдәм фондиниң уюштуруши билән уйғурларниң һазирқи вәзийитигә алақидар ахбарат елан қилиш йиғини уюштурулди һәм хәлқара тәшкилатларни уйғурларға ярдәм беришкә чақириқ қилинди.

Ахбарат елан қилиш йиғинға түркийәниң ихлас хәвәр агентлиқи, түркийә радио-телевизийиси, үлкә телевизийә қанили, хәвәр түрк қанили, теви нет, мустәқил хәвәр агентлиқи қатарлиқ телевизийә мухбирлири билән бир қанчә гезит вә интернет ахбаратчилири қатнашти.

Ахбарат елан қилиш йиғинида, шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң рәиси һидайәтуллаһ оғузхан, и һа һа инсаний ярдәм фондиниң рәиси буләнт йилдирим, шәрқий түркистан вәхпиниң баш катипи доктор өмәр қул, ислам дуняси аммиви тәшкилатлар бирләшмисиниң баш катипи ели курт әпәнди, аммиви тәшкилатлар бирләшмисиниң рәиси айхан оган, хәлқара қануншунаслар җәмийитиниң рәиси профессор ниҗати җәйлан, мәзлум дәр җәмийити истанбул шөбә башлиқи рамзан әпәнди, инсан мәдәнийәт һәрикити җәмийитиниң вәкили, шәрқий түркистан көчмәнләр җәмийитиниң рәиси яқупҗан, шәрқий түркистан яшлар җәмийитиниң рәиси тибәт йүҗәтүрк, шәрқий түркистан меһри-шәпқәт җәмийитиниң рәиси йүсүп йүсүпоғли қатарлиқлар сөз қилди.

Йиғинда сөз қилғучи аммиви тәшкилат мәсуллириниң көпинчиси уйғур диярида йүз бериватқан вәқәләр тоғрисидики пикир-қарашлирини ипадилиди вә дуня җамаитиниң уйғур хәлқигә игә чиқишини вә уйғурларниң пәрядиға қулақ беришни тәләп қилди.

Хитайниң уйғур диярида елип бериватқан қәтлиамларға диққәтни тартиш үчүн ечилған ахбарат елан қилиш йиғинида сөз қилған аммиви тәшкилатлар мәсуллири, башта ислам дөләтлири қатарлиқ дуняниң лидерлирини чақириқ қилип, хитайниң шәрқий түркистандики қәтлиамларға хатимә бериши үчүн һәрикәткә өтүшни тәләп қилди.

Рәис буләнт йилдирим түркийә һөкүмитигә хитаб қилип мундақ деди: алди билән тарихтин буян шәрқий түркистанниң йенидин орун алған түркийәниң дәрһал һәрикәткә өтүп пүтүн дипломатийә мунасивәтлирини ишқа селип алдимизда йүзбериш еһтимали болған қәтлиамни тохтитиш үчүн тиришчанлиқ қилиш мәҗбурийитимиз бар.

Хитайниң қаттиқ қол болидиғанлиқини елан қилғанлиқини тәкитлигән буләнт йилдирим йәнә мундақ деди: ислам дөләтлири дәрһал топлиниши керәк, ислам һәмкарлиқ тәшкилати йиғин ечишқа чақириқ қилиш керәк, һазир ислам дуняси билән хитай оттурисидики иқтисадий тиҗарәт һәҗми 300 милярд доллар қиммитидә болуп, әгәр бу мунасивәтни қолланған тәқдирдә хитай әлвәттә бу қәтлиамдин ваз кечиду.

Мусулман дунясиниң лидерлиригә чақириқ қилимән, қолуңлардики күчни ишлитишни өгиниңлар, силәр пәқәт өзүңларниң чегра ичидики хәлқтила җавабкар әмәс бәлки һәр бир лидәр дуняниң башқа четидики диндашлардин вә охшаш диндин болмисиму бигунаһ инсанлардин җавабкар болиду. Шуниң үчүн ислам һәмкарлиқ тәшкилати дәрһал топлиниши керәк, пүтүн ислам дунясиниң лидерлири бирликтә хитайға бу мәсилидә чақириқ қилиши керәк. Шуни унтумаслиқ керәкки, әгәр ислам дунясиниң тиҗарәт һәҗми хитайға қарши қоллинилса хитай чоң бир иқтисадий кризисқа дуч келиду, әгәр шәрқий түркистан хәлқи ялғуз ташлап қоюлса, ислам дуняси лидерлири өз хәлқлири тәрипидин йәнә бир қетим яриланған болиду.

Йеқиндин буян уйғур диярида йүз бәргән вәқәләрдин ялғуз ислам дуняси әмәс пүтүн дуняниң төт тәрипидики инсанлар у йәрдә йүз бериватқан вәқәләрдин әндишә қиливатқанлиқини ипадилигән буләнт йилдирим, хитай даирилиригә хитаб қилип мундақ деди: әгәр 5-июлда елип барған қәтлиамға охшаш бир қәтлиам йүргүзсәңлар, кочилар хитайға қарши туридиған инсанлар билән толиду, мал-мәһсулатлириңлар байқут қилиниду. Қаршилиқ чақириқлар елан қилиниду. Шуниң үчүн хитайға техиму тәмкин болуши керәкликини хатирлитимиз. Шәрқий түркистан хәлқиниң ялғуз әмәсликини билсун!

Йиғинда йәнә шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң рәиси сөз қилип турпанниң пичан наһийиси лүкчүн базирида йүз бәргән 26-июн вәқәсидә хитай даирилири 27 кишиниң өлгәнликини елан қилғанлиқини әмма әмәлийәттә у вәқәдә хитай сақчи вә әскәрлири 46 уйғурни өлтүргәнликини вә бу вәқәниң қанлиқ бастурулғанлиқини ипадилиди.

Һидайәтуллаһ оғузхан сөзидә йәнә хотәндә өткән җүмә күни йүз бәргән вәқәдә 26 уйғурниң өлтүрүлгәнликини, хотән шәһириниң кириш-чиқиш йоллири қамал қилинғанлиқини ипадилиди вә охшаш вақитта йәнә үрүмчи бир тоқунуш йүз бәргәнликини, хитай даирилири интернет вә телефон алақә васитилирини тосувәткәнликини үчүн вәқәниң келип чиқиш сәвәблири вә һәқиқити тоғрисида һеч қандақ учур алалмиғанлиқини билдүрди.

Һидайәтуллаһ оғузхан сөзидә йәнә мундақ деди: үрүмчи қәтлиаминиң 4-йили йеқинлишип келиватқан бир пәйттә хитайниң шәрқий түркистанға көп санда әскәр йөткишини қаттиқ нәпрәт билән әйибләймиз.

Һидайәтуллаһ оғузхан сөзидә йәнә, хитай ахбаратлириниң, турпан вә башқа шәһәрләрдә йүз бәргән вәқәләрни сиртқи күч билән алақиси барлиқини дава қилип, шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити қатарлиқ бир қанчә шәрқий түркистан тәшкилатларни нишанға алғанлиқини билдүрди вә хитайниң бу хил асасий йоқ төһмәтлирини рәт қилимиз. Хитайниң ялған явидақ, сәпсәтилиригә рәддийә беримиз.

Биз хитай ахбаратиниң, шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитигә төһмәт қилип, сүрийәгә уйғурларни урушқа әвәткәнлики вә һәрикәт қилиш үчүн уйғур дияриға әвәткәнлики тоғрисида тарқатқан хәвиригә қарита һидайәтуллаһ оғузханниң пикир қарашлирини алдуқ.

Һидайәтуллаһ оғузхан буни рәт қилип, хитайниң төһмәт қиливатқанлиқини, хитайниң һәр қетим бирәр вәқә чиқса чәтәлдики уйғур тәшкилатларға артиш адити болуп кәлгәнликини, хитай ахбарати тарқатқан учурларниң һеч қандақ асасий йоқ ялған учур икәнликини ипадилиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт