Хитайниң бай вәқәси һәққидики хәвәрлиридин ашкариланған реаллиқлар (2)

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2015-12-18
Share
charlash-xelq-seperwer-tianshanwang-8.jpg Бай көмүркан һуҗумчилирини қоршап тутуш опиратсийәсидин көрүнүш.
ts.cn


Илшат һәсән: хитай қораллиқ күчлири опиратсийәдә уйғурларни қалқан қилип қолланған

Хитайниң бай вәқәси һәққидики хәвәрлиридин ашкариланған йәнә бир реаллиқ, хитай қораллиқ күчлириниң гумандарларни қоршап йоқитиш опиратсийәси давамида уйғур аһалиләр вә сақчиларни қалқан сүпитидә пайдиланғанлиқидур. Гәрчә хәвәрдә 10миңлиған амминиң оператсийигә ихтиярий қатнашқанлиқи баян қилинған болсиму, әмма хәвәрдә пикир баян қилған бир чарвичи өзлириниң икки айдин бери арам тапалмайватқанлиқини вә аваричилик ичидә яшаватқанлиқини билдүрүш арқилиқ, өзлириниң бу һәрикәткә мәҗбурланғанлиқини ашкарилап қойған. Бу һәқтә пикир баян қилған сиясий көзәткүчи илшат һәсән әпәнди хитайниң уйғур аһалиләрни опиратсийәдә қалқан қилип қоллинишиниң сиясий вә тарихий сәвәблири үстидә тохталди.

Хитайниң бай вәқәси һәққидики йеқинқи хәвәрлиридин ашкарилинишичә, гумандарлар йошурунған ғарни әң дәсләп байқиған вә йетип барғанлар, шундақла гумандарлар тәрипидин тутулуп гөрүгә елинғанлар 4 нәпәр уйғур чарвичи, иккинчи нөвәттә ғарға йеқинлашқан вә һуҗумчилар тәрипидин ғарға сөрәп әкирилип өлтүрүлгән уйғур сақчи мәмәт тохтинияз. Мана бу пакитлар мәзкур опиратсийәдә әң алдинқи қатарда уйғур аһалиләрниң, униң арқида уйғур сақчиларниң, әң ахирқи сәптә, йәни әң бихәтәр орунда хитай қораллиқ күчлириниң орун алғанлиқини ашкарилимақта. Хәвәр сүрәтлиридики аһалиләрниң топ - топ һаләттә тағ бағрида пиядә меңиватқан, хитай сақчилириниң болса тик учар билән һавада чарлаватқан вә кочиларда бронивиклар билән чарлаш елип бериватқан көрүнүшиму уйғурларниң бу қетимқи опиратсийәдә қалқан сүпитидә пайдилинилғанлиқини көрсәтмәктә.

Бу һәқтә пикир баян қилған илшат һәсән әпәнди мундақ дәйду: "бу йеңи бир метод әмәс, бу хитайларниң тарихтин буян қошна әлләргә қарита қоллинип келиватқан өз йеғида өз гөшини қоруш, ятларниң қоли арқилиқ ятларни бир тәрәп қилиш тәдбириниң йәнә бир қетимлиқ иҗраси."

Илшат әпәнди йәнә хитай тәрәпниң бу хил опиратсийәләрдә уйғур аһалиләрни вә сақчиларни алдиға чиқиришта уларниң тил алаһидилики вә җуғрапийивий муһитни пишшиқ билишини сәвәб көрситидиғанлиқини, әмәлийәттә һәқиқий сәвәбниң бу әмәсликини оттуриға қойиду. Униң қаришичә, хитай қораллиқ күчлири районға нисбәтән ишғалчи күч, шуңа улар гәрчә заманивий қоралған игә болсиму, йүрики йәнила пок - пок. Шуңа улар тағлиқ районлардики бундақ опиратсийәләрдә сәпниң алдида турушқа җүрәт қилалмиған; һәтта гумандарлар йошурунған ғар байқалғандин кейинму бирқанчә һәптигичә ғарға йеқинлишалмиған. Илшат әпәнди сөзидә хитайниң нөвәттики илғар техникиниң сайисидә гумандарларниң изини байқашта аһалиләргә нисбәтән үстүн әвзәлликкә игә икәнликини тәкитләйду. "әгәр уйғурларни алдиға чиқириштин мәқсәт тил мәсилиси болса иди, - дәйду илшат әпәнди сөзидә, - гумандарлар йошурунған ғар байқалғандин кейин, улар отчачар арқилиқ қирип йоқитилмастин, улар билән диалог қурулған вә уларни тирик қолға чүшүрүп сотқа тартқан болатти."

Хитай хәвәрлиридә 18 - синтәбир күни вәқә йүз бәргәндин кейин гумандарлар чекингән тағни 1300 квадрат километир көләмдә қоршавға елип йәни чәмбирәк шәкилләндүрүп ахтуруш вә зәрбә бериш елип барғанлиқи, шәкилләнгән қоршавниң асманда тор, йәрдә қапқан шәклидә пухта болғанлиқи илгири сүрүлгән; әмма йәнә хитайниң өз хәвәрлиридин ашкарилинишичә, гумандар турғун әмәт мөкүнгән ғардин қечип чиқип алди билән бовисиниң қешиға барған, уни сақчиларға бовиси вә аяли тапшуруп бәргән; йәни турғун мәмәт қуш өтәлмәс дәп тәсиврләнгән у қоршавдин бимал һалда бөсүп өткән. Мана бу нуқтида тохталған илшат һәсән әпәнди, бу әһвални опиратсийәгә қатнашқан уйғурларниң қәлбидә һуҗумчилар тәрәптә турғанлиқи, турғун әмәтниң тағдин өйигә қәдәр қечип келишигә көз юмғанлиқиниң ипадиси дәп қарайду. Хитай хәвәрлиридә турғун әмәтниң аилиси тәрипидин сақчиға тапшурулушини дөләтни қоллаш вә дөләт тәрәп туруш дейилиду, хәвәрдә пикир баян қилған турғун әмәтниң аялиниң сөзлири башқичә: "турғунла әмәс, һәрқандақ бирси кәлгән болсиму, сақчиға тапшуруп берәттуқ, чүнки биз шу чағда тәшвиқатлар арқилиқ идийә җәһәттин шу һалға кәлгән идуқ."

Илшат әпәндиниң қаришичә мана бу баянларму, мәзкур аилиниң турғун әмәтни сақчиға амалсизлиқтин тапшурғанлиқиниң ипадиси.

Йәнә илшат әпәндиниң қаришичә, пуқраларни қалқан қилип қоллиниш адәттә террорчиларниң методи, әмма бай вәқәсидә пуқраларни қорал қилип қолланғанлар хитай хәвәрлиридики "террорчилар" әмәс, бәлки дөләтниң қораллиқ күчлири, террорчи дәп әйибләнгән гумандарларниң гөрүгә еливалған йолбашлиғучи 4 чарвичини чеқилмай қоювәткәнлики диққәткә сазавәр алаһидә бир нуқта.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт