Xitay jasuslirining uzarghan tili

Ixtiyariy muxbirimiz abduweli ayup
2017-10-25
Share
xitay-elchixana-jasus-suret.jpg Xitayning shiwétsiyede turushluq elchixana xadimliri Uyghur namayishchilarni süretke almaqta. 2014-Yil 5-féwral.
RFA/Ehsan

Yéqindin buyan muhajirette yashawatqan Uyghurlarda xitay jasuslirining türlük alaqe wasitiliri arqiliq aldash, zorlash we tehditlirige uchrash ehwali éghirlashqanliqi melum.

Igilishimizche bu ehwallar amérika, türkiye we yawropada yashawatqan Uyghurlarda oxshash shekilde yüz bergen. Biz anglighuchilar teminligen awazliq höjjetlerni retlep töwendiki ortaq nuqtilarni tépip chiqtuq.

1-Tehdit sélish, wasite qilish we shérin sözlesh

2017-Yili awghusttin béri amérikada turuwatqan bir Uyghur teminligen awaz höjjitige qarighanda xitay jasusliri mezkur Uyghurgha özige ishleshni, bolmisa baliliri we ayalining tutqun'gha mehkum bolidighanliqini éytqan, hemde yardem bergüchi qiyapetke kiriwalghan. Hetta mezkur Uyghurgha eger qaytip ketse, öziningmu tutqun bolidighanliqini éytip tehdit salghan. Mezkur Uyghurni ya chet'elde xatirjem turalmaydighan ya qaytip kételmeydighandek tuyghugha keltürüp rohi jehettin qiynighan.

Yuqiriqi anglighuchimizning éytishiche xitay jasusliri muhajirette yashawatqan Uyghurlarni ündidar arqiliq tépip qoshuwalghan, uning chet'ellerdiki pa'aliyetlirige da'ir uchurlarni féyisbuktin tapqan.

Türkiyede yashawatqan anglighuchimiz teminligen awaz höjjitige qarighanda, xitay jasusi özining salahiyitini yoshurghan, yumshaq gep qilip ehwal igilimekchi bolghan, bolupmu Uyghur jama'itining ehwaligha bekrek qiziqqan, yighilishlardin xewpsirigen.

Awaz höjjitidiki uchurlardin qarighanda özi türkiyede yashawatqan bu anglighuchimizning perzenti wetende tutulghan. Mezkur jasus shu balini wasite qilip ata-ana bolghuchini istixbarat bilen teminleshke qiziqturghan.
Türkiyege köz tikken mezkur xitay jasusi bu yerde pa'aliyet qiliwatqan "Sherqi türkistan ma'arip we hemkarliq jem'iyiti" ge alahide qiziqqan. Shundaqla "Sherqi türkistan islam partiyesi" qatarliq qoralliq küchlerning teshebbusliri we pa'aliyetliri heqqidimu melumat élishqa tirishqan.

Mezkur xewerning dawamini kéyinki qétimliq anglitishimizda dawamliq anglighaysiler.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.