Явропадики 5 нәпәр лагер шаһити җәнвәдики б д т алдида бир һәптә намайиш қилишни қарар қилған

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2022.04.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
явропадики 5 нәпәр лагер шаһити җәнвәдики б д т алдида бир һәптә намайиш қилишни қарар қилған Явропада яшаватқан лагер шаһитлири - (солдин оңға)сайрагүл савутбай, өмәр бекали, гүлбаһар җелилов, қәлбинур сидиқ вә гүлбаһар хативаҗи.
Photo: RFA

Мәлум болғинидәк, б д т ирқий айримичилиққа қарши туруш комитети 2018-йили авғустта өткүзүлгән “хитайниң кишилик һоқуқ вәзийитини көздин көчүрүш” йиғинидин бир ай кейин, бир милйондин артуқ уйғурниң җаза лагерлириға қамалғанлиқини җакарлап, хитайниң “биздә җаза лагери дәйдиған нәрсә мәвҗут әмәс” дегән ялғанчилиқи паш қилған вә җаза лагерлири мәсилисиниң хәлқарада тонулушиға йол ачқан иди. Б д т кишилик һоқуқ кеңиши шундин итибарән уйғур диярини көздин көчүрүш тәлипини изчил оттуриға қоюп кәлгән болсиму, әмма хитай һакимийити түрлүк шәртләрни қоюп, бу тәләпниң әмәлгә ешишиға тосқунлуқ қилип кәлгән. Аридин 3 йил өтүп, йәни 2021-йили авғуст айлириға кәлгәндә, б д т кишилик һоқуқ кеңиши җаза лагерлири вә уйғурларға мунасивәтлик зор һәҗимлик бир доклат һазирлап чиққан һәмдә уни өткән йилиниң ахирлириғичә елан қилмақчи болған. Бирақ хитайниң түрлүк тосқунлуқлири сәвәблик елан қилалмиған.

Мәтбуатлардики учурлардин аян болушичә, хитай һакимийити б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң комиссари мишел бачелет башчилиқидики бир һәйәтниң бу йил 5-айда уйғур диярини зиярәт қилишиға йол қоюши бәдилигә мәзкур доклатниң елан қилинишини тосуп қалған. Һалбуки, җаза лагерлири вә уйғурларға мунасивәтлик нурғунлиған дәлил-испатларни өз ичигә алғанлиқи илгири сүрүлүватқан бу доклатниң елан қилинишини “мишел бачелетниң хитай зияритидинму муһим” дәп қараватқан кишилик һоқуқ паалийәтчилири хитайниң ялған сәһнә һазирлап, б д т хадимлирини алдайдиғанлиқини изаһлап, мишел бачелет хитай зияритини башлаштин илгирила бу доклатни елан қиливетиши лазимлиқини тәкитләп келишкән иди.

Явропада яшаватқан өмәр бекали қатарлиқ 5 нәпәр лагир шаһитлири дәл мушу мәсилини нуқта қилип туруп, мишел бачелеттин 5-айда уйғур диярини зиярәт қилиштин илгири мәзкур доклатни елан қиливетишни тәләп қилиш үчүн 4-айниң 17-күнидин 22-күнигичә җәнвәдики б д т бинаси алдида бир һәптә намайиш қилиш қарариға кәлгән һәмдә бу җәрянда еһтияҗлиқ болидиған иқтисадқа уйғурларниң халис ярдими арқилиқ еришишни көзлигән.

Явропадики бу бәш нәпәр лагер шаһитлиридин өмәр бекали билән қәлбинур сидиқ голландийәдә, гулбаһар хативаҗи билән гулбаһар җелилов франсийәдә, сайрагул савутбай шиветсийәдә яшаватқан болуп, улар б д т бинаси алдида өткүзидиған бу намайиш һәққидә пикир бирлики шәкилләндүргән.

Лагер шаһити өмәр бекали бу хусуста зияритимизни қобул қилғанда, 5 нәпәр лагер шаһитиниң бу намайишни уюштуруштики мәқсиди һәққидә тохтилип: “керәк болса, биз өзимиз ятқан лагерларни б д т кишилик һоқуқ кеңишиниң комиссариға көрситип беришкә тәйяр” деди. Гүлбаһар хативаҗи: “әгәр мишел бачелет 5-айда шәрқий түркистанға барса, хитай б д т хадимлирини алдап йолға селип қойиду, буниң биз үчүн пайдиси йоқ, әксичә зийини бар,” дегәнләрни тилға алди.

Лагер шаһитлиридин сайрагүл савутбай, гулбаһар җелилова вә қәлбинур сидиқларму зияритимизни қобул қилип, бу қетимқи паалийәт тоғрисидики қарашлирини ипадә қилип өтти. Гулбаһар җелилова ханим бу хусуста тохталғанда, мишел бачелет билән 5-айда шәрқий түркистанға биргә беришни үмид қилидиғанлиқини, өзи азап чәккән лагерларни уларға бивастә көрситип беришни халайдиғанлиқини билдүрди. Қәлбинур сидиқ ханимму мишел бачелет әгәр 5-айда һәқиқәтәнму шәрқий түркистанға зиярәткә барса, хитай көрситип бәргән лагерларни әмәс, бәлки лагер шаһитлири көрситип бәргән лагерларни зиярәт қилип, һәқиқәтни дуняға йәнә бир қетим ашкарилишини арзу һәм тәләп қилидиғанлиқини әскәртти. Лагер шаһитлиридин сайрагүл савутбайму өз қарашлирини оттуриға қоюп өтти.

Явропада яшаватқан өмәр бекали қатарлиқ 5 нәпәр лагер шаһитлириниң җәнвәдә елип бармақчи болған намайиши иҗтимаий таратқуларда қизғин қоллашқа еришкән. Бир қисим уйғурлар бу намайишниң чиқимлири үчүн бәс-бәстә ианә қилишқа башлиған вә лагер шаһитлириға мәдәтләр беришкән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.