Лагердин чиққан 3 парчә салам хәт

Мухбиримиз гүлчеһрә
2019-08-19
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Японийәдә хизмәт қиливатқан муһәррәм муһәммәдели, 2018-йили 10-11-айларда, кичик тағиси абдурахман мәмәтниң үндидар арқилиқ әвәткән 3 парчә хәтниң сүрәткә тартилған нусхисини тапшуруп алиду, бу хәтләр иш қәғизигә йезилған болуп, қәғәзниң бешиға «оқуғучилар вә уларниң аилисидикиләрниң хәт вә әсәрлири» дегәнләр йезилған. Хәтниң мавзуси, ким тәрипидин йезилғанлиқи, хәт язғучиниң адреси вә диққәт қилидиған ишлар хитайчә әскәртилгән. Бу хәтләр лагердики 3 адәмниң аилисигә язған салам хәтлири болуп, бири муһәррәмниң бовиси муһәммәт исмаил 75 яш, 2-хәт муһәррәмниң момиси айшәмхан ясин, йәнә бири тағиси мәхмут мәмәттин кәлгән хәтләр икән.

Муһәррәмниң ейтишичә униң бәкрәк диққитини тартқини, хәтниң биридики «сақчиниң тәкшүрүшидин өтти» дегән имзасидур. Униң дейишичә, буниңдин хәтләрниң мәқсәтлик һалда лагерларни пәрдазлап көрситиш үчүн орунлаштурулғанлиқини көрүвелиш тәс әмәс икән. Муһәррәм, уруқ-туғқанлиридин аилисигә чиқирилған бу хәтләрни лагерниң ички әһвалиниң вә лагердикиләрниң меңә ююшқа вә башқиларға мәҗбурлиниватқанлиқиниң, шундақла өз уруқ-туғқанлириниң наһәқчиликләргә учриғанлиқиниңму бир қиммәтлик маддий испати дәп чүшинип, мәтбуатларға ашкарилаватқанлиқини әскәртти.

Лагерларниң мәктәп икәнлики, партийәниң мәктәптики бу курсантларға меһри-шәпқитини йәткүзүватқанлиқи, мәктәптә оқуш җәрянида дөләт тили, қанун саватиниң ашқанлиқи қатарлиқлар бу бир аилидики 3 кишиниң салам хәтлиридики ортақ нуқтилар болуп, муһәррәмниң бовиси вә тағисиниң хети өзлириниң почеркисида уйғур кона йезиқида йезилған. Һалбуки момисиниң хети хитайчә йезилған.

Муһәррәм хитай тили билмәйдиған момисиниң «бир қанчә айда хитайчә салам хәт язғудәк сәвийәгә йетиши мумкин әмәс» дәйду, шундақла у бу хәтниң «башқа бири тәрипидин йезилғанлиқида шәк йоқ» дәп қарайдиғанлиқини әскәртиду.

Муһәррәмниң бовиси муһәммәт исмаил мәһәллә мәсчитиниң имами болуп турпан тәвәсидә наһайити һөрмәткә сазавәр, диний өлима вә җамаәт әрбаби икән. У кишиниң балилири вә нәврилиригә қаритип язған хетиниң мәзмунидин қариғанда, аввал у өзини «мән аддий деһқан» дәп тонуштурғандин кейин, өзиниң әқәллий диний етиқад паалийәтлирини «тарқақ һәҗ қилған, қанунсиз дин өгәнгән» дегән әйибләйду вә өзиниң қанун вә билим сәвийәсиниң төвәнликини, бу мәктәп арқилиқ көп нәрсиләрни өгиниш пурситигә игә болғанлиқини ейтиду. У йәнә мәктәп шараитлири вә, турмуш шараитлирини махтайду вә өзиниң өзгирип яхши адәм болуп җәмийәткә қайтиш ирадисини билдүриду.

Муһәррәмниң момиси айшәмхан салам хәттә өзиниң 1993-йили һәҗ қилғанлиқини җинайәт дәп әскәрткән болуп, у «тарқақ һәҗ қилғанлиқ җинайитим үчүн әсли қанун бойичә 5 йилдин юқири 10 йилдин төвән қамақ җазасиға һөкүм қилинишим керәк иди, хаталиқимни тонуғанлиқим үчүн партийә-һөкүмәт маңа ғәмхорлуқ қилип бу мәктәпкә елип келипту дәп өзини тәнқид қилғандин кейин, мән яхши өгинип, җәмийәткә қайтимән» дәп позитсийә билдүриду вә ахирида «партийә-һөкүмәт» кә тәшәккүр ейтишниму унтумайду.

Муһәррәмниң тағиси мәхмут мәмәтниң хети аялиға қаритип йезилған болуп, у хәттә өзиниң 30 йил муқәддәм аилидә диний билим алғанлиқини җинайәт дәп етирап қилиду. Уму алдинқи икки хәткә охшаш вәдиләрни вә миннәтдарлиқларни тәкрарлайду.

Илгири радийомиз вә башқа мәтбуатларға гуваһлиқ бәргән лагердин қутулуп чиққан шаһитлар, өзлириниң лагерда хитайчә өгинишкә, қизил нахша ейтишқа, хитай компартийәси вә һөкүмитигә тәшәккүр билдүрүшкә охшаш роһий җәһәттин хорлаш вә меңә ююшқа мәҗбур болидиғанлиқлирини билдүргәниди. Нөвәттә, лагерларға қамалған кишиләрниң юқириқи хәтләрдә тәсвирләнгинидәк өзини җинайәтчи, қара қорсақ вә яки надан дәп кәмситип туруп, аилисигә қаритип язған бу хәтләр, лагердикиләрниң аталмиш гунаһ яки җинайәтлирини мәҗбурий иқрар қилдурулуватқанлиқи, салам хәт яки әсәр йезип позитсийә билдүрүшкә мәҗбурлиниватқанлиқидәк психикилиқ қийнақларға дуч келиватқанлиқини испатлап турмақтикән.

Муһәррәм муһәммәдели, уйғур елиниң турпан шәһиридин болуп, у һазирғичә өз атиси вә бова вә момилири, тағилири һәмдә уларниң балилири болуп 12 кишиниң лагерда вә түрмиләрдә икәнликини ениқлиған. Йеқинда у өз аилисидики тутқун қилинғанларниң бу учурлирини «шаһит биз» торида елан қилған. Бу учурлар кейинчә иҗтимаий таратқуларда кәң тарқалған. Һалбуки лагердики туғқанлириниң учури вә юқириқи 3 парчә салам хәтни униңға йәткүзгән кичик тағиси «шинҗаң алтун көврүк саяһәт ширкити» турпан тармақ ширкитиниң саяһәт йетәкчиси абдурахман мәмәт 11-июл күни сақчиға чақиртилип кетилгән, шуниңдин буян муһәррәмниң мәзкур тағиси билән болған алақиси үзүлгән. Муһәррәм кейин тонушлар арқилиқ тағиси абдурахман мәмәтниң 20-июлда турпан даирилири тәрипидин тутқун қилинғанлиқини билгән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт