Алматада «мусабайефлар вә миллий маарип» китабини тонуштуруш мурасими өткүзүлди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2016-01-25
Share
musabayef-qazaqistan-evlatliri-aptorlar-almata-2016.jpg Алматадики мусабайефлар әвладлири «мусабайефлар вә миллий маарип» намлиқ китабниң апторлири билән биллә
RFA/Oyghan


25 - январда алматадики «расул» кафеханисида «мусабайефлар вә миллий маарип» намлиқ китабни тонуштуруш мурасими болуп өтти. Униңға алматадики уйғур җәмийәтлик бирләшмилириниң вәкиллири, зиялийлар, мусабайефлар әвладлири, шундақла қазақ, татар, әзәрбәйҗан милләтлири вәкиллири вә башқилар қатнашти.

Алди билән қуран оқулуп, андин сөзгә чиққан сиясәтшунас қәһриман ғоҗамбәрди, әзәрбәйҗан мәдәнийәт мәркизиниң рәиси ғариб әхмедоф, «инайәт» җәмийәтлик бирләшмисиниң рәиси турғанҗан розахуноф, қазақистан уйғурлириниң җумһурийәтлик етномәдәнийәт мәркизиниң иҗраийә мудири зуһруллам қурванбақийеф, җумһурийәтлик «уйғур авази» гезитиниң баш муһәррири ершат әсмәтоф, «тинчлиқ дуняси» хәлқара қазақ иҗадийәт бирләшмисиниң президенти, язғучи абен нурманофлар мусабайефларниң уйғур миллий һәрикити һәм маарипидики ролини, омумән тиҗарәтчиләрниң бүгүнки күндә миллий мәдәнийәтни, маарипни раваҗландуруштики орнини, мушундақ паалийәтләрниң яш әвладларни тәрбийиләштики әһмийитини юқири баһалиди. Қазақ зиялийси а. Нурманоф мусабайефларни әсләш мурасимиға тәклип қилинғанлиқиға миннәтдарлиқини изһар қилип, мундақ деди: «мән уйғур хәлқини немә үчүн яқтуримән? түркий хәлқләрниң әң ғоллуқ тилини сақлап келиватқиниңларға мән хошалмән. Араңларда йүрүп мән буни яхши байқаватимән. Иккинчидин, мән силәрни меһнәткәш, адил, һәқиқәтчил икәнлигиңлар үчүн яқтуримән. Үчинчидин, силәр йүргән йериңларда ятсирап қалмай, өзәңларниң улуқ шәхслириңларни унтумай келиватқанлиқиңлар үчүн яқтуримән. Мана мушу үч хасийәт мени силәргә йеқинлитиватиду. Бүгүн мана мусабайефлар һәққидә китаб чиқирип, шуларни әсләп олтарғиниңлар үчүн рәһмәт ейтип, мундақ ишларни йәниму раваҗландурушуңларни тиләймән.»

Мурасимда сөзгә чиққан шундақла татар хәлқиниң вәкили, тарихчи мунир ерзин, язғучи вә шаирлар абдуғопур қутлуқоф, мәһәммәтимин обулқасимоф, абдухалиқ маһмудоф, «шәрқий түркистан җумһурийити» миллий инқилаби қатнашқучиси вапахан қурбаноф, «асия бүгүн» гезитиниң баш муһәррири, шаирә ташгүл һезиярова, «ахбарат» журнили вәкили наиләм һәмрайева, шундақла зерип молотоф, қасим мәсими, абдуллам самсақоф, магелан шәрипоф, азтекин ибраһимоф, исмайилҗан иминоф қатарлиқ зиялийлар, тиҗарәтчиләр вә башқиларму бу һәқтә өз пикирлири билән ортақлашти.

Алматадики мусабайефлар әвладлири
Алматадики мусабайефлар әвладлири

Радийомиз зияритини қобул қилған азтекин ибраһимоф чин сулалисиниң мустәмликиси астидики уйғур елида 19 - әсирниң ахири вә 20 - әсирниң башлирида бир топ милләтпәрвәр уйғурларниң йетилип чиққанлиқини оттуриға қоюп, мундақ деди: «ака - ука мусабайлар тәр билән, әқил - парасити вә җапалар билән тапқан пулини мәрипәткә ишләтти. Улар муәллимләрни түркийәдин, оттура асиядин, татаристандин елип келип, мәктәпләрни ачқан. Йүзлигән балиларни таллап, чәтәлләргә оқушларға әвәткән. Шу җүмлидин вәтинимизгә германийәдин чоң хром ишләп чиқиш завутини елип келип, вәтинимиздә салған. Бу завутниң әһмийити интайин зор болди. Униңда бизниң нурғунлиған пәрзәнтлиримиз, атилиримиз, акилиримиз ишләп, өзиниң идийисини өзгәртти, заманға лайиқ шу йәрдин тәрбийә алди. Хәлқни ойғитишта уларниң ойниған роли наһайити чоң.»

«Мусабайефлар вә миллий маарип» намлиқ китаб «туран дуняси» җәмийәтлик фондиниң мудири карлин мәхпирофниң лайиһиси бойичә, филологийә пәнлириниң намзати руслан арзийефниң топлиши вә нәшргә тәйярлиши билән һәмдә мусабайефлар әвладлириниң һамийлиқида нәшр қилинди вә һәқсиз тарқитилди. «Мир» нәшрият өйи тәрипидин йоруққа чиққан бу китабта уйғур елиниң сода - санаитини раваҗландурушқа салмақлиқ төһпә қошқан милләтпәрвәр, мәрипәтпәрвәр шәхсләр һүсәнбай вә баһавудунбай мусабайефларниң һаяти вә паалийитигә аит мақалиләр орун алған. Зияритимизни қобул қилған һазир алмата шәһиридә истиқамәт қиливатқан азад ака мусабайеф өзиниң әвладлири һәққидә тохтилип, мундақ деди: «мениң бовам имаммуһәммәт, униң оғли муһәммәт ели, униң оғли мән. Биз төрт бала. Ташкәндтә туғқанлиримиз бар. Улар келәлмиди. Бишкәктә абдуллам әпәндиниң балилири бар. Ака - ука иккиси милләткә яхшилиқ қилған. Йитимларниң бешини силиған, оқутқан, кийим - кечәк, ятақ бәргән. Завутқа шундақ ишчиларни алған. Мәктәпләрни ечип, уларни оқутқан.»

138 Бәтлик бу китабта мусабайефлар һәққидә йезилған шерип хуштар, ялқун рози, бумәрийәм, японлуқ алим уйиши синичирониң мақалилиридин ташқири, қазақистанлиқ тәтқиқатчилар, журналистлар вә башқиларниң мақалилири, шу җүмлидин қ. Ғоҗамбәрдиниң «мусабайефлар вә илғарлиқ йоли», а. Нурманофниң «абруйини тик тутқан ака - ука мусабайефлар», тонулған қазақистанлиқ тарихчи абләт камалофниң «милләт вә капитал: мусабайефлар аилисиниң уйғурлар тарихидики роли», азтекин ибраһимофниң «мәшһур атилиримиз», ядикар сабитофниң «ака - ука мусабайефлар» мақалилири, шаир м. Обулқасимофниң «зулмәткә үзүлгән оқ» намлиқ шеири орун алған.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.