Almatada qazaqistandiki türkiy milletler mesililirige béghishlan'ghan kitab neshr qilindi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2015-12-30
Share
musteqil-qazaqistan-turkiy-tilliq-xelqliri-kitab.jpg "Dölet kimlikining shekillinish jeryanliridiki musteqil qazaqistan türkiy tilliq xelqliri" namliq kitabning muqawisi.
RFA/Oyghan

Yéqinda almatadiki "Mir" neshriyati teripidin "Dölet kimlikining shekillinish jeryanliridiki musteqil qazaqistan türkiy tilliq xelqliri" namliq kitab neshr qilindi.

Mezkur kitab mushu yilning öktebir éyida almatadiki dostluq öyide ötküzülgen shu mawzuluq yumilaq üstel ilmiy muhakime yighinida oqulghan doklatlarni öz ichige alidu. Bu yighin qazaqistan bilim we pen ministirliqi süléyménof namidiki sherqshunasliq institutining Uyghurshunasliq merkizi, qazaqistan Uyghurlirining jumhuriyetlik milliy medeniyet merkizi we qazaqistan özbéklirining almata sheherlik medeniyet merkizi teripidin uyushturulghan idi.

Kitabta orun alghan maqalilerde qazaqistandiki türkiy tilliq xelqlerning tarixi, medeniyiti, sen'iti, edebiyati, örp-adetliri, shundaqla bügünki künde qazaqistanda shekillen'gen milletler we dinlar ara dostluq, razimenlik we bashqimu mesililer qaralghan.

Ziyaritimizni qobul qilghan sherqshunasliq institutining ilmiy xadimi, tarix penlirining namzati zulfiye kerimowa mezkur maqaliler mezmunigha toxtilip, mundaq dédi: "Uningda bügünki tangda qazaqistanda istiqamet qiliwatqan türkiy tilliq xelqlerning ichide nopus sani jehettin köpchilikni teshkil qilidighan üch chong millet-qazaq, özbék we Uyghur xelqining tarixiy, edebiy munasiwetliri, tili we medeniyitidiki oxshashliqlargha, ularning qazaqistanning iqtisadiy we ijtima'iy-siyasiy tereqqiyatigha qoshuwatqan ülüshige a'it mesililer qaralghan. Mesilen, ismi peqet qazaqistandila emes, belki xelq'ara ilim sahesige tonulghan alim, tarix penlirining doktori ablehet kamalof "Qazaqistan Uyghurlirining yerlik tarixi we qazaqistanliq oxshashliq" maqaliside qazaqistan Uyghurlirining tarixigha, ularning hazirqi zamandiki ijtima'iy-siyasiy rawajlinishidiki alahidiliklerge tepsiliy toxtalghan. Qazaq alimi, tarix penlirining doktori shayzada toxtaba'éwa musteqil qazaqistanda yashawatqan xelqlerning örp-adetliridiki oxshashliqlar hem yéngiliqlar toghrisida bayan qilidu. Tarix penlirining doktori zawur jelilofning 'qazaqistandiki özbék millitining turmush-tirikchiliki', pelsepe penlirining namzati érkin baydarofning 'musteqil qazaqistandiki Uyghur edebiyatining tereqqiyati', filologiye penlirining doktori alimjan tiliwaldining, 'qazaq-özbék edebiy munasiwetlirining körünüshliri', doktor bolat batirxanning maqaliliride öz eksini tapqan.Xulasilep éytsaq, mezkur toplamda bügünki tangda qazaqistanda istiqamet qiliwatqan türkiy tilliq xelqlerning tarixigha, medeniyitige, ijtima'iy tereqqiyatigha, tili we edebiyatigha a'it muhim maqaliler yoruq körgen".

Qazaqistan musteqilliqining 20 yilliqigha béghishlan'ghan bu toplamda öz eksini tapqan mesililerning köpchiliki Uyghurshunasliq merkizi alimlirining "Éqimdiki xelq" namliq döletlik programma boyiche élip bériwatqan tetqiqatlar terkibige kirgen bolup, tarix, étnologiye, tilshunasliq, edebiyatshunasliq we iqtisad sahelirini öz ichige alidu.

Ziyaritimizni qobul qilghan "Örlé'u" bilimni ashurush milliy merkizining almatadiki bölümining xadimi, filologiye penlirining namzati ruslan arziyéf mezkur toplam heqqide toxtilip, mundaq dédi: "'musteqil qazaqistanning memliketlik oxshashliq jeryanliridiki türkiy tilliq xelqler' namliq maqaliler toplimi her qandaq köp milletlik döletning muhim mesililirining biri, yeni az sanliq milletlerning döletlik kimliki mesilisige béghishlan'ghan. Qazaqistanda dölet igisi qazaqlardin bashqimu türkiy xelqler turidu. Toplam mushu xelqlerning kimlikining shekillinish jeryanigha baghliq türlük mesililerni tehlil qilghan maqalilerning öz ichige alidu. Bu milletler öz ara qérindash bolsimu, ularning öz ara dostluqini kücheytish döletning milliy siyasitige baghliq. Qazaqistan prézidénti n. Nazarbayéfning milliy siyasette tutqan roli hazirqi xéli döletlerge ülge, dések artuq bolmaydu. Qazaqistandiki 130 milletning undaq yashap ötüshi biwasite prézidéntning tutqan yoligha baghliq. Qazaqistan xelqi assambléyisi qazaqistan xelqlirining birlikte, ömlükte ömür sürüshige tesir qilidighan döletlik mehkime. Mushu türkiy xelqler ichidin Uyghurlarni misalgha alidighan bolsaq, qazaqistandiki Uyghurlarni dunyadiki bextlik Uyghurlarning biri, dep hésablaydu. Méningche bolsa, uninggha deliller yéterlik".

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet