Алматада «мустәқил қазақистандики уйғур әдәбияти» намлиқ китаб йоруқ көрди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2015-11-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Мухтәр әвезоф намидики әдәбият вә сәнәт институти хадимлири
Мухтәр әвезоф намидики әдәбият вә сәнәт институти хадимлири
RFA/Oyghan


Йеқинда қазақистанда «мустәқил қазақистандики уйғур әдәбияти» намлиқ мәхсус мақалиләр топлими нәшрдин чиқти. Топламниң нәшр қилинишиға қазақистан билим вә пән министирлиқи мухтәр әвезоф намидики әдәбият вә сәнәт институти күч чиқарған. Бу һәқтә пикир йүргүзгән тәтқиқатчилар мәзкур топламниң қазақистандики уйғур әдәбиятиниң бүгүнки тәрәққияти билиштә муһим әһмийәткә игә икәнликини билдүрди.

Он басма тавақтин ошуқ һәҗимдики бу китабқа қазақистанлиқ вә түркийә тәтқиқатчилириниң мақалилири киргүзүлгән болуп, уларда уйғур язғучилириниң проза, пойезийә, драматоргийә, публистика саһәлиридә йәткән утуқлири әтрапида мулаһизә қилиниду.

Китабқа киргән мақалиләрниң апторлири уйғур әдәбиятиниң көп әсирлик тарихини өгинишниң башқиму хәлқләр үчүн муһимлиқини, уйғур язғучилири барлиққа кәлтүргән әсәрләрниң пәқәт уйғур әдәбиятидила әмәс, бәлки көп милләтлик қазақистан әдәбияти тәрәққиятиғиму қошулған мунасип төһпә икәнликини оттуриға қойиду.

Мәсилән, әдәбият вә сәнәт институтиниң мудири, миллий пән академийисиниң мухбир әзаси уәлихан қалиҗан топламдин орун алған өзиниң «қазақистандики уйғур әдәбияти» намлиқ мақалисидә мундақ дәп язиду: «қазақистан мустәқиллиқи йиллири уйғур әдәбиятида иҗтимаий турмушни, қоршиған муһитни тарихий һәқиқәт әһвалида йеңичә тәсвирләш йөнилиши орун елип, бурунқи сиясий вә диний идийилик чәклимиләргә қарши пикирләр билдүрүлди. Йезилған әсәрләрниң асасий қиммити вә сапаси тәнқидий көз қарашларға мунасивәтлик болди. Мустәқил қазақистандики түрлүк милләтләр билән қәбилиләрниң өзигә хас мәвқәси бар, тәрәққият җәряни раваҗланған уйғур әдәбиятиму орун тапти. Шуңлашқа улар инсанийәтниң гүзәл вә көркәм роһийитини раваҗландурушқа көңүл бөлди. Адәмниң ички дунясиниң шәкиллинишигә, шундақла униң иҗадий мумкинчиликлирини ечишқа уйғур зиялийлириниң интилиши йеңи қазақистан уйғур әдәбиятиниң баш вәзиписигә айланди.»

Радиомиз зияритини қобул қилған шәрқшунаслиқ институти уйғуршунаслиқ мәркизиниң илмий хадими, филологийә пәнлириниң намзати халминәм мәсимова «мустәқил қазақистандики уйғур әдәбияти» дегән бу китабқа киргән апторлар вә китабниң қазақистандики әһмийитини мундақ дәп чүшәндүрди: «бу топламда асасән әдәбият вә сәнәт институти хадимлириниң вә шундақла бир қатар уйғур вә түрк алимлириниң мақалилири орун алған. Мәзкур әмгәк, мән ойлаймәнки, қазақистандики уйғур әдәбиятиниң бүгүнки тәрәққияти һәм униңға тәтқиқатчиларниң болған көз қариши, болупму икки хәлқ оттурисидики достлуқ һәққидә ой - пикирләр, мулаһизиләр бойичә бай мәлуматларни елишқа болиду. Йәнә бир ейтип кетидиған нәрсә, бу китаб һәқиқәтәнму қазақистандики милләтләр ара достлуқ вә разимәнликниң буниңдин кейинму раваҗлинишиға чоң үлүш қошиду, дәп ойлаймән.»

Китабта шундақла нурдәулет ақишниң «уйғур әдәбиятиниң җанкөйәрлири», серк қорабайниң «йеңи тәрәққият йолидики әдәбият», гүлҗаһан ординиң «қазақистандики уйғур әдәбияти», айсун демирез гюнериниң «уйғур язғучиси зия сәмәдиниң туғулғиниға 100 йил», патигүл мәқсәтованиң «қазақистан мустәқиллиқи мавзусиниң уйғур поизийисидики орни» қатарлиқ көплигән мавзулардики мақалиләр орун алған.

Халминәм мәсимова йәнә қазақистан билим вә пән министирлиқи мухтәр әвезоф намидики әдәбият вә сәнәт институти йүргүзүватқан тәтқиқатлар һәққидә мундақ деди: «һәқиқәтни ейтқанда, кейинки вақитларда мухтәр әвезоф намидики әдәбият вә сәнәт институтиниң алимлири уйғур әдәбияти вә униң болупму ахирқи 20 - 30 йил ичидә қолға кәлтүргән утуқлири, қазақистандики уйғур әдәбиятиниң раваҗлинишидики бәдиий алаһидиликләр, шундақла қазақ вә уйғур әдәбий достлуқи һәққидә тәтқиқатлар елип бармақта. Һазир мәзкур институт хадимлириниң пәқәт уйғур әдәбиятила әмәс, бәлки қазақистандики башқиму милләтләр әдәбиятлири һәм улар арисидики бағлинишларни көрситидиған илмий лайиһиләрни йүргүзүватқанлиқи бизгә яхши мәлум.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт