Amasyadiki Uyghurlar köchüp kelgenlikining 700 - yilliqini xatirilep ilmiy muhakime yighini chaqirdi

Muxbirimiz erkin tarim
2015-11-30
Share
amasiye-uyghur-dr-erkin-ekrem-2015.jpg Amasyadiki Uyghurlar köchüp kelgenlikining 700 - yilliqini xatirilesh pa'aliyitide dotsént doktor erkin ekrem sözde
RFA/Erkin Tarim


Türkiyening sherqiy shimali rayonidiki shahzadiler shehiri dep bilinidighan amasya shehirige 40 kilométir uzaqliqtiki Uyghur kentidiki Uyghurlar tunji qétim Uyghur diyaridin köchüp kelgenlikining 700 - yilliqini xatirilep ilmiy muhakime yighini ötküzdi. 28 - 29 - Noyabir künliri chaqirilghan yighin'gha Uyghur kentining rehberliri, Uyghur kenti muhitini qoghdash we güzelleshtürüsh jem'iyitining mes'ulliri, bu kentlik oqutquchi we oqughuchilar, enqerediki Uyghurlar, istanbuldiki wexpining sabiq re'isi hamit göktürk ependi, gollandiyediki Uyghurlardin abdusalam niyaz ependi, Uyghur kentidin istanbulgha bérip olturaqliship qalghan Uyghurlar qurghan Uyghur medeniyet we hemkarliq jem'iyiti mes'uli bashchiliqidiki 100 ge yéqin Uyghur bolup jem'iy 400 etrapida kishi qatnashti. Yighin shéhitlerning rohigha atap bir minut sükütte turush we türkiyening istiqlal marshini oqush bilen bashlandi.

Arqidin bu yighinni oyushturghan Uyghur kenti jem'iyitining bashliqi hüseyin yildirim ependi échilish nutiqi sozligendin

Kéyin, türkiye isparta uniwérsitéti tarix oqutquchisi proféssor doktor kemal göde ependi "Uyghurlarning 13 - 14 - esirdiki köchliri we eratna Uyghur döliti" témisida, xajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi dotsént doktor erkin ekrem ependi bolsa "Miladiydin burunqi 3 - esirdin miladiyidin kéyinki 12 - esirgiche Uyghur tarixi" témisida, Uyghur kenti toghrisida tetqiqat élip barghan ali fu'at er ependi "Miladiyidin burunqi 300 - yilidin miladidin kéyinki 2000 - yilighiche Uyghur kentining orni" témisida, Uyghur kentlik tetqiqatchi bahadir esen ependi bolsa "Uyghur kentining tarixi" témisida söz qildi. Ikki kün dawamlashqan ilmiy muhakime yighinida Uyghurlarning 2000 yilliq tarixi toghrisida tepsiliy melumat bérilgendin sirt, Uyghurlarning anatoliyege shundaqla amasyadiki Uyghur kentige köchüsh tarixi, Uyghurlarning hazirqi weziyiti toghrisidimu melumat bérildi.

Proféssor doktor kemal göde ependi Uyghur kentidiki Uyghurlarning köchüp kélish tarixi we eratna Uyghur döliti toghrisida doklat bermekte
Proféssor doktor kemal göde ependi Uyghur kentidiki Uyghurlarning köchüp kélish tarixi we eratna Uyghur döliti toghrisida doklat bermekte

Bu yighinni uyushturghan hüseyin yildirim ependi échilish nutiqida bu yighinni ötküzüshtiki meqsitining, Uyghur kentidiki Uyghurlarning 1326 - yili anatoliyige köchüp kelgendin buyanqi 700 yilliq tarixini ilmiy yosunda tetqiq qilip otturigha qoyush ikenlikini bayan qilip mundaq dédi: "Bu yighinni chaqirishtiki meqsitimiz kentimizdiki Uyghurlarning köchüp kelgendin kéyinki 700 yilliq tarixini, ilmiy yosunda tetqiq qilip, ilmiy maqalilerni yézip chiqish we bularni xelqqe yetküzüsh we ilmiy doklatlarni maqaliler toplimi qilip neshr qildurush idi. Bügünki yighinimiz bolsa bu tetqiqatlarni élip barghan mutexessislerning doklatini anglash idi. Shunga bügün bu ilmiy muhakime yighinini ötküzüp olturuptimiz. Men mezkur yighinimizni ötküzüsh üchün bizge maddi we meniwiy jehettin yardem qilghan pütün teshkilat we shexislerge, ichki ishlar ministirliki teshkilatlar bashqarmisigha rehmet éytimen."

Arqidin proféssor doktor kemal göde ependi Uyghur kentidiki Uyghurlarning köchüp kélish tarixi we eratna Uyghur döliti toghrisida doklat berdi. U, doklatida eratna Uyghur döliti mezgilide, Uyghur dölitining bégi eratna begning köp sanda Uyghurni bu rayon'gha jaylashturghanliqini, bulardin biri bolsa hazirqi Uyghur kenti ikenlikini éytti. Arqidin dotsént doktor erkin ekrem, bahadir eser, ali fu'at er, bahadir eser we sadiq qatarliq kishiler bu heqtiki ilmiy doklatlirini otturigha qoyup ötti.

Biz bu heqte köz qarishini élish üchün bu kenttin istanbulgha bérip olturaqliship qalghan Uyghurlar qurghan Uyghur medeniyet we hemkarliq jem'iyiti re'isi muharrem bash, gollandiyedin kélip bu yighin'gha qatnashqan abdusalam niyaz we hamit göktürk ependilerge mikrafonimizni uzattuq.

Muharrem bash, bu yighinning nahayiti paydiliq bolghanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Biz üchün paydiliq boldi. Biz istanbuldin 100 kishi kelduq. Qandaq paydiliq boldi désingiz 700 yilliq tariximiz toghrisida melumatqa ige bolduq, shundaqla sherqiy türkistandiki Uyghurlarning tarixi we bügünki weziyiti toghrisidimu köp nersilerni ögen'gen bolduq. Bular bundin kéyinki pa'aliyetlirimiz üchün zor paydiliq dep oylaymen."

Abdusalam niyaz ependi, amasyadiki Uyghur kentige tunji qétim kelgenlikini, bu yerni körüp yurtigha barghandek bolghanliqini bayan qildi.

Türkiyening amasya wilayitige jaylashqan Uyghur kenti toghrisida tunji qétim 2002 - yili xewer élan qilghan iduq. 13 Yil ichide bu kent toghrisida köp melumatlar élan qildi. Hazir bu kent Uyghurlar teripidin ziyaret qilinidighan bir jaygha aylandi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet