Әнқәрәдә чақирилған аяллар һоқуқи йиғинида уйғур аяллири мәсилиси оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2017-03-08
Share
ayallar-bayrimi-enqere-1.jpg Ханим-қизлар байрими мунасивити билән чақирилған “ханим-қизларниң һәқ-һоқуқлири” мавзулуқ хәлқаралиқ йиғинда шаирә нурәла гөктүрк ханим билән явро-асия инсан һәқлири мунбири рәиси абдуллаһ буксур әпәнди. 2017-Йили 8-март, әнқәрә.
RFA/Erkin Tarim

8-Март ханим-қизлар байрими мунасивити билән 3-айниң 7-8-күнлири түркийәниң пайтәхти әнқәрә шәһиридә “ханим-қизларниң һәқ-һоқуқлири” мавзулуқ хәлқаралиқ йиғин чақирилди.

Икки күн давамлашқан бу хәлқара йиғинға әзәрбәйҗан, қазақистан, қирғизистан, македонийә, афғанистан, иран, ирақ, сүрийә вә русийә федератсийәси қатарлиқ 12 дөләт вә райондин кәлгән аммиви тәшкилат мәсуллири һәм аял паалийәтчиләр қатнашти. Уйғурларға вакалитән түркийәниң истанбул шәһиридин кәлгән уйғур паалийәтчи шаирә нурәла гөктүрк ханим иштирак қилди. Йиғинға йәнә түрк дуняси аяллири достлуқ вә һәмкарлиқ тәшкилати рәиси, сабиқ парламент әзаси шәнол бал ханим, явро-асия инсан һәқлири мунбири рәиси абдуллаһ буксур әпәндиләр қатнишип сөз қилди.

Икки күн давамлашқан йиғинда һәр қайси дөләтләрдин кәлгән бир қисим паалийәтчиләр өз дөләтлиридики ханим-қизларниң сиясий вә иҗтимаий орни, улар дучар болуватқан инсан һәқлири дәпсәндичиликлири тоғрисида мәлумат бәрди.

Нурәла гөктүрк ханим өзиниң “шәрқий түркистандики ханим-қизлар дучар болуватқан инсан һәқлири дәпсәндичиликлири” темисидики доклатида 1949-йилидин бүгүнгичә уйғур ханим-қизлириға қарита елип бериливатқан бесим сияситини тонуштурди. У, доклатида нуқтилиқ һалда хитай һөкүмитиниң уйғур аяллириға қарита пиланлиқ туғут нами астида елип бериватқан сиясити, уйғур қизлирини “ешинча әмгәк күчлири” дегән нам астида ичкири районларға йөткәш вә уйғур қизлирини хитайлар билән той қилишқа тәшәббус қилиш сиясити вә башқа мәсилиләр һәққидә тохталди.

Биз йиғин ахирлашқандин кейин бу йиғинни уюштурған явро-асия инсан һоқуқлири мунбири рәиси абдуллаһ буксур әпәнди, уйғур аял паалийәтчи нурәла гөктүрк ханим вә йиғинға иштирак қилған ханим-қизларға микрофонимизни узаттуқ.

Абдуллаһ буксур әпәнди 8-март ханим-қизлар байрими мунасивити билән өткүзүлгән бу хәлқара йиғин арқилиқ түрк дунясидики ханим-қизлар дучар болуватқан мәсилиләрниң, болупму “шәрқий түркистандики уйғур ханим-қизлар дучар болуватқан инсан һәқлири дәпсәндичиликиниң оттуриға қоюлғанлиқи”ни билдүрүп мундақ деди: “биз бу йиғинни һәр қайси дөләтләрдин кәлгән кишиләрниң мәсилиләрдин өзара хәвәрдар болушини әмәлгә ашуруш үчүн ачқан идуқ. Шәрқий түркистан мәсилисини молдавийәдин кәлгән бири аңлисун вә бу һәқтә чүшәнчә һасил қилсун, гретсийәдин кәлгән бири хәвәрдар болсун вә пикир игиси болсун дәп ачқан идуқ. Мәқситимизгә йәттуқ. Мәсилән, йиғинимизда дуняниң һәрқайси җайлиридин кәлгән паалийәтчиләр өз дөләтлиридики ханим-қизлар дучар болуватқан мәсилиләрни оттуриға қоюп өтти. Шәрқий түркистандики аяллар бүгүн әқәллий һәқ вә һоқуқлиридин айрилған һалда 8-март ханим-қизлар байримини өткүзүватиду. Мән пүтүн дуня ханим-қизлириниң пүтүн һәқ вә һоқуқлириға игә болушини чиң көңлүмдин тиләймән”.

Әнқәрәдә өткүзүлгән “ханим-қизларниң һәқ-һоқуқлири” мавзулуқ хәлқара йиғинға иштирак қиливатқан түркийә адвокатлар бирлики инсан һәқлири комитети мәсули саидә әкмән ханим йиғинниң яхши өткәнликини тәкитләп мундақ деди: “көп дөләттин ханим-қизларниң бир йәргә җәм болғанлиқи наһайити яхши бир иш. Чүнки, бу йәрдә пәқәтла өзара тонушуш биләнла қалмастин, бәлки дөләтлиримизи тонуштуруватимиз, ханим-қизлиримизниң мәсилилирини аңлитиватимиз. Дуняда ханим-қизларниң мәсилиси түгимәс бир мәсилә. Шуңа бу йиғинда түрк дунясидики ханим-қизларниң мәсилилирини һәл қилиш йоллири тоғрисида тәләп-пикирлиримизни оттуриға қоюватимиз”.

Саидә әкмән ханим, уйғур дияри, сүрийә вә ирақта көп санда еғир сиясий вә башқа һоқуқлиридин мәһрум һалда турмуш өткүзүватқан аялларниң барлиқи, өзлириниң уларға ярдәм қилиш үчүн тиришиватқанлиқини баян қилип мундақ деди: “пәқәтла шәрқий түркистандила әмәс, һазир сүрийәдә, ирақта әсирдәк турмуш кәчүрүватқан аяллар бар. Пүтүн аялларниң мәсилиси һәммимизниң ортақ мәсилиси. Шуңа биз түркийә адвокатлар бирлики болуш сүпитимиз билән уларға ярдәм қилишқа тиришиватимиз”.

Йиғинда уйғур ханим-қизлири дучар болуватқан инсан һоқуқлири дәпсәндичиликини оттуриға қойған шаирә нурәла гөктүрк ханим мәзкур йиғинниң наһайити яхши өткәнлики вә нәтиҗилик болғанлиқини билдүрди.

У, түркийәдә чақириливатқан инсан һоқуқлири йиғинлирида уйғур ханим қизлири дучар болуватқан инсан һоқуқлири дәпсәндичиликиниң даим оттуриға қоюлуватқанлиқи, буниң уйғурларниң омуми вәзийитини тонуштуруш үчүн пайдилиқ икәнликини баян қилди.

Йиғинни уюштурған явро-асия инсан һоқуқи мунбири мәсули абдуллаһ буксур әпәндиниң ейтишичә, бу йиғинда оттуриға қоюлған ханим-қизлар дучар болуватқан инсан һәқ-һоқуқлири дәпсәндичиликлири мәсилилири рәтлинип, доклат сүпитидә тәйярлинип, демократик дөләтләрниң парламентлириға вә инсан һәқлири тәшкилатлириға әвәтип берилидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт