Мәрһум язғучи муһәммәт бағрашниң 6 томлуқ әсәрләр топлими нәшр қилинди

Мухбиримиз қутлан
2016-04-14
Share
Baghrash-resim-kitab-muqawe.jpg Мәрһум язғучи муһәммәт бағрашниң йеқинда үрүмчидә нәшр қилинған 6 томлуқ толуқ әсәрлириниң муқависи.
RFA/Qutlan

Язғучи муһәммәт бағрашниң аләмдин кәткинигә 3 йил болай деди, әмма у қалдуруп кәткән издиниш роһиға бай бир йүрүш әдәбий әсәрләр һелиһәм уйғур оқурмәнләрниң сөйүп оқушиға сазавәр болмақта.

Муһәммәт бағраш 1952-йили уйғур елиниң бағраш наһийәсидә туғулған. У 1980-йили елан қилған «сәбдаш» намлиқ тунҗи һекайиси билән тонулған. Униң 80-йилларниң алдинқи йеримида елан қилған «сәбдаш», «савап» қатарлиқ дәсләпки һекайилири оқурмәнләр арисида хели зор тәсирләрни қозғиған. Бу һекайиләр өз дәвридә орта мәктәпләрниң тил-әдәбият дәрсликлиригә киргүзүлгән.

Муһәммәт бағраш 1986-йили «тәңритағ» журнилиниң синақ санида «мән өлгән адәмниң қаричуқида қетип қалған сүрәт» намлиқ повестини елан қилған. Бу әсәрниң елан қилиниши уйғур йеңи прозичилиқида иҗадийәт җәһәттики зор тартишмиларға сәвәб болған. 1980-Йилларниң иккинчи йеримидин 1990-йилларниң алдинқи йеримиғичә болған җәрянда у «ақсақ буға», «төт қулақ», «апақ ечилған сөгәт гүли», «җәзирә», «йүрәктағ» қатарлиқ һекайә, повестлирини оқурмәнләр диққитигә сунған.

Язғучи муһәммәт бағраш 2013-йили 12-айниң 4-күни үрүмчидә кесәллик сәвәби билән 61 йешида вапат болған.

Йеқинда мәрһум язғучи муһәммәт бағрашниң пүткүл әсәрлири «ява әтиргүл», «ақсақ буға», «адәмләр», «төтқулақ», «аһ шопур, аһ қизчақ», «түгимәс чүшләр» қатарлиқ намларда 6 том қилинип нәшр қилинған.

Биз бу мунасивәт билән муһаҗирәттики бир қисим язарлар вә әдәбиятшунаслар билән мәхсус сөһбәт өткүзүп, язғучи муһәммәт бағрашниң әсәрлири һәққидә муһакимә елип бардуқ.

Канадада яшаватқан шаир вә сиясий паалийәтчи әхмәтҗан осман муһәммәт бағрашниң иҗадийити һәққидә тохтилип, униң 1980-йиллардин кейинки уйғур әдәбиятида көзгә көрүнгән санақлиқ язғучиларниң бири икәнликини, униң вақитсиз вапатиниң уйғур әдәбиятидики бир зор йоқитиш икәнликини илгири сүриду.

Шиветсийәдә яшаватқан уйғур зиялийлиридин әдәбиятшунас абдушүкүр муһәммәт 1980- вә 1990-йилларда уйғур прозичилиқида чақниған мәрһум язғучи бағрашниң бүгүнки күндә толуқ әсәрлириниң нәшр қилинишини муһим әһмийәткә игә дәп қарайду.

Шаир әхмәтҗан осман муһәммәт бағрашниң 1980-йили елан қилинған тунҗи һекайиси «сәбдаш» тин тартип, 80-йилларниң оттурилирида уйғур әдәбиятидики көплигән тартишмиларға сәвәб болған «мән өлгән адәмниң қаричуқида қетип қалған сүрәт» намлиқ повестиға қәдәр йеңилиқ яритиш роһиниң гүпүлдәп пурап турғанлиқини тәкитләйду.

У язғучи муһәммәт бағрашниң әсәрлири үстидә тохталғинида, униң уйғур прозичилиқидики йәккә қатламлиқ муһитни көп қатламлиқ муһитқа йүзләндүргәнликини, болупму персонажларниң роһий дунясини ечип бериштә бурулуш ясиғанлиқини алаһидә тилға алиду.

Абдушүкүр әпәнди 1980-йилларниң уйғур әдәбиятидики дәвр бөлгүч бир мәзгил болғанлиқини, муһәммәт бағрашниң дәл мушу дәвр әдәбиятидики авангарт язғучиларниң бири сүпитидә оттуриға чиққанлиқини қәйт қилиду. Шаир әхмәтҗан османму 1980-йилларниң оттурилирида уйғур шеирийитидә мәйданға кәлгән «гуңга шеирлар» еқими билән бир вақитта муһәммәт бағраш вәкилликидики яш язғучиларниң проза саһәсидә йеңилаш елип барғанлиқини илгири сүриду.

Көплигән әдәбиятшунаслар 1980-йиллар билән 1990-йилларниң алдинқи йеримини уйғур әдәбиятиниң «алтун дәври» дәп қарайду. Дәрвәқә, мәрһум язғучи муһәммәт бағрашму дәл ашу дәврдә чақниған һәм мол-һосул бәргән язғучиларниң бири.

Шаир әхмәтҗан осман муһәммәт бағраш иҗадийитиниң 1990-йилларниң иккинчи йеримидин башлап пәскуйға йүзләнгәнликини, буниң әйни вақитта уйғур диярида көрүлүватқан сиясий атмосфера билән зич мунасивәтлик икәнликини тәкитләйду.

Тәпсилатини аваз улиништин аңлиғайсиз.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.