Qazaqistanda sen'et erbabi ghazi emetni xatirilesh murasimi ötküzüldi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2017-12-04
Élxet
Pikir
Share
Print
Ataqliq ressam, sen'et erbabi merhum ghazi emet ependini xatirilesh murasimida merhumning ijadiyetliri körsitilmekte. 2017-Yili 3-dékabir, almuta.
Ataqliq ressam, sen'et erbabi merhum ghazi emet ependini xatirilesh murasimida merhumning ijadiyetliri körsitilmekte. 2017-Yili 3-dékabir, almuta.
RFA/Oyghan

Ataqliq ressam, sen'et erbabi ghazi emetning ismi dunyaning her qaysi memliketliride yashawatqan Uyghurlargha yaxshi tonush.

Ressamning köpligen emgekliri, bolupmu uning "Muqamchilar" namliq munewwer esiri, shundaqla ulugh namayendiler mehmud qeshqeri, yüsüp xas hajiblarning portrétliri we bashqilar eng köp taralghan eserlerdin bolup hésablinidu. Ghazi emetning wapati heqqide shum xewer qazaqistandiki Uyghurlarnimu éghir qayghugha chömdürdi. Yéqinda jumhuriyetlik "Uyghur awazi" gézitide proféssor abdullajan samsaqofning ghazi emet heqqide yazghan "El dilini teswirligen ressam" namliq maqalisi élan qilindi, shundaqla Uyghur ressamlirining teziyesi bérildi. 3-Dékabirda bolsa, quddus ghojamyarof namidiki jumhuriyetlik akadémiyelik dölet Uyghur muzikiliq komédiye tiyatirining mejlis zalida ressamgha béghishlan'ghan xatire kéchisi bolup ötti. Uni qazaqistan Uyghur ressamlirining "Dunya art" zamaniwi sen'et gallériyesi(körgezmixanisi) uyushturdi.

Xatire kéchisini achqan "Dunya art" zamaniwi sen'et gallériyesining mudiri, sen'etshunasliq penlirining kandidat doktori hakimjan guliyéf mezkur pa'aliyetning meqsiti hem ghazi emetning Uyghur milliy teswiriy sen'itidiki orni heqqide toxtaldi. Dini zat dilmurat hajim merhumgha atap qur'an oqughandin kéyin, ghazi emetning ijadiyitige béghishlan'ghan filim körsitildi. Andin ressamning ömür bayani heqqide proféssor abdullajan samsaqof doklat qildi. U öz sözide ghazi emetning Uyghur medeniyitidiki ornigha yuqiri baha berdi. A. Samsaqof pütkül Uyghur xelqi üchün mundaq musibet künliride qazaqistandin bir guruppa wekillerning Uyghur élige bérip, ataqliq ressamning namizigha qatnishish, özlirining illiq sözlirini izhar qilish istikide bolghanliqini, emma wiza sewebidin buninggha imkaniyetning bolmighanliqini otturigha qoydi. A. Samsaqof ressamning yoruqqa chiqqan bir qatar toplamlirini tonushturdi.

Murasimda sözge chiqqan ressam ruslan yüsüpof ghazi emetni özining ustazi dep bilidighanliqini, uning bilen bir nechche qétim körüshüsh bextige muyesser bolghanliqini bildürdi. U ghazi emetning yashlargha ghemxorluq qilishni da'im eskertip kelgenlikini hem öziningmu buningda ülge bolghanliqini ilgiri sürdi.

Ziyaritimizni qobul qilghan ghazi emetning sawaqdishi abliz ghopur ghazi emetke oxshash ressamlarning dunyada nahayiti az uchraydighanliqini otturigha qoyup, mundaq dédi: "U adettiki ressam emes. U hem ressam, hem sha'ir, hem yazghuchi, hem arxitéktor, hem xettat. Uning talanti shunchilik köpki, bu adem arqiliq biz qanche maxtansaq maxtinalaymiz. Uning sizghan resimliridin özimizni körimiz. Bu ademning qelbi nahayiti taza, millitini yaxshi köridu".

A. Ghopur ghazi emetning kichikidin yétimliqning derdini köp tartqanliqini, jénini béqish üchün her xil ishlarni qilishqa mejbur bolghanliqini bildürdi. Uning éytishiche, ghazi emet xitay da'iriliri teripidin yürgüzülgen medeniyet inqilabidin qattiq zerdab chekken, her xil siyasiy qalpaqlar kiydürülüp, köp azab tartqan.

Dunya Uyghur ayalliri birlikining qazaqistandiki wekillirining biri gülwanem toxtaxunowaning pikriche, Uyghurlar özlirini millet süpitide tonutqandila, ghururini küchlendürgendila ata-bowilirining qaldurghan amanetlirini saqlap qalalaydu. U shu amanetlerni kéyinki ewladlargha qaldurush üchün ulugh namayende ghazi emetke béghishlan'ghan mundaq pa'aliyetlerge bolupmu yashlarni köprek jelp qilishning muhimliqini, mundaq pa'aliyetlerni buningdinmu keng da'iride ötküzüsh lazimliqini tekitlidi.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan ressam hakimjan guliyéf ghazi emetning Uyghur milliy teswiriy sen'itidiki ornining bölekche ikenlikini tekitlep, mundaq dédi: "Biz her xil döletlerde yashawatimiz. Bu döletlerning qurulush tüzümi, ijtima'iy ehwali, siyasiti her xil. Shuninggha baghliq sen'et türlirimu her xil yosunda tereqqiy qilidu. Bizdimu shundaq bolghan. Omumen Uyghurlarning sen'itini biriktürsek, hemmimizning tomuri bir".

Hakimjan guliyéf ghazi emetning shuninggha qarimay, Uyghurning tarixini, medeniyitini, mung-zarini teswirligenlikini, uning eserlirining ré'alistik teswirleshning eng choqqisigha érishkenlikini körsetti. U shundaqla ghazi emet qol yetküzgen derijige bashqa Uyghur ressamlirining hazirghiche yetmigenlikini, uning emgeklirining mutexessisler teripidin intayin yuqiri bahaliniwatqanliqini bildürdi.

Toluq bet