"Himalayadin halqip ötken ayal" namliq kitab shiwétsiyede yoruq kördi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2018-03-05
Share
Margareta-wennfors-Margareta-hok-wenfors.jpg Uyghur élining 1931-yilidin 1938-yilighiche bolghan weziyiti eks ettürülgen kitabning aptori margaréta hök wénfors xanim. 2018-Yili féwral, shiwétsiye.
RFA/Ekrem

Margaréta hök wénfors xanimning Uyghurlar wetinige da'ir yéngi kitabi - "Himalayadin halqip ötken ayal" shiwétsiyede neshr qilin'ghan.

Shiwétsiyediki Uyghur ziyaliylirining bergen melumatlirigha asaslan'ghanda, 14-féwral küni shiwétsiye paytexti sitokholmdiki lidin'gö arilida "Himalayadin halqip ötken ayal" namliq kitabning tarqitilish murasimi ötküzülgen. Murasimgha kitab aptori margaréta hök wénfors xanim we bashqa köpligen ilim ademliri qatnashqan.

Shiwétsiyediki Uyghur ziyaliysi bextigül xanimning bildürüshiche, 192 betlik mezkur kitabqa Uyghur élining 1931-yilidin 1938-yilighiche bolghan weziyitini eks ettüridighan 100 parchidin artuq tarixiy süret we jughrapiyelik xeritiler kirgüzülgen.

Margaréta xanim bu eserni shu zamanlarda qeshqer, yéngisar, yerken qatarliq yurtlarda din tarqitish we tébbiy dawalash bilen shughullan'ghan ata- anisining kündilik xatiriliri, resim albomliridin paydilinip yézip chiqqan.

Biz margaréta xanimning özidin bu kitab heqqide uchur élishqa köp térishqan bolsaqmu, uninggha ulishalmiduq. 14-Féwral ötküzülgen murasimgha qatnashqan shiwétsiyediki Uyghur ziyaliysi nijat ependi bu heqte uchur bérip, pa'aliyetning daghdughiliq ötküzülgenlikini bildürdi.

Murasim dawamida, shiwétsiyediki bir qisim ziyaliylar we Uyghurshunaslar Uyghur élining nöwettiki weziyiti heqqide toxtilip, xitay hökümitining Uyghurlarni "Térrorluq" we "Esebiylik" qalpiqi bilen qattiq basturuwatqanliqini tilgha élishqan.

Uyghur ziyaliysi bextigül xanimning bayan qilishiche, mezkur kitab Uyghur élining 1930- we 1940-yilliridiki omumiy weziyitini chüshinish nuqtisidin zor qimmetke ige iken. Nijat ependimu bu kitabtiki tarixiy süretler bilen höjjetlik bayanlarning eyni dewrdiki Uyghurlar yurtining ijtima'iy tarixini chüshinishte muhim matériyalliq qimmitige ige ikenlikini alahide tekitlidi.

Bu kitabta 20-esirning bashliridiki Uyghur élining jughrapiyelik weziyiti tepsiliy tonushturulghanliqini eskertken bextigül xanim, shu zamandiki Uyghurlarning iqtisadiy we ijtima'iy hayatigha a'it köpligen détallarning kitabta yer alghanliqini qoshumche qildi.

Melum bolushiche, bu kitab 19-esirning axiri 20-esirning bashlirida Uyghur élining jenubiy qismida pa'aliyet élip barghan shiwét missiyonérliri we ularning ewladliri teripidin yézilghan Uyghur diyarigha da'ir yene bir yéngi kitab hésablinidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet