Түрк телевизийәсидә илһам тохти тонуштурулди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2016.06.21
uyghur-alimi-ilham-toxti-Benguturk.jpg Бәнгутүрк телевизийәсидә тарқитилған “уйғур алими илһам тохти вә шәрқий түркистан” намлиқ нәқ мәйдан программисиға шәрқий түркистан вәхпиниң сабиқ рәиси һамут көктүрк(солда) әпәнди тәклип билән қатнашти. 2016-Йили 20-июн.
RFA/Arslan

Түркийәниң бәнгутүрк телевизийә қанилида 20-июн дүшәнбә күни кәчтә “уйғур алими илһам тохти вә шәрқий түркистан” дегән темида бир телевизийә программиси нәқ мәйдандин биваситә тарқитилди.

Программиға “түран тәтқиқатлири җәмийити” ниң башлиқи шундақла телевизийә программа риясәтчиси һәсән бәсри паһливан әпәнди риясәтчилик қилған болуп, программиға “шәрқий түркистан вәхпи” ниң сабиқ рәиси һамут көктүрк әпәнди тәклип билән қатнашти.

Программа риясәтчиси һәсән бәсири паһливан әпәнди илһам тохти тоғрисида пикир баян қилип мундақ деди: “доктор илһам тохти һәр иштин аввал өз миллитини вә уларниң һәқ-һоқуқлирини қанун бойичә тинч усул билән қоғдаш үчүн тиришқан бир түрк зиялийдур. Доктор илһам тохтиниң һазир үрүмчи 2-номурлуқ түрмидә наһәқ һалда қамақта тутулуватқанлиқини билимиз. Униң әһвалини давамлиқ күнтәртиптә тутуш интайин муһим. Доктор илһам тохти һеч бир заман қанунсиз йоллар билән маңмиди вә яки қаттиқ қоллуқ усулни қолланмиди. У, қериндаш вә диндашлириниң һәқ-һоқуқлирини қоғдаш йолида һәр заман тинч усулни таллиди, һәр заман диалог вә тинч усулларни қолланди.”
45 Минут давам қилған программида һамут көктүрк әпәнди риясәтчиниң шәрқий түркистан мәсилиси вә муддәтсиз қамаққа һөкүм қилинип наһәқ түрмидә йетиватқан уйғур профессор илһам тохти тоғрисида сориған соаллириға җаваб бәрди.

Программида илһам тохтиниң һаяти-паалийәтлири, иш-излири вә униң наһәқ түрмигә қамилишдики сәвәбләр тоғрисида сөһбәт елип берилди. Һамут көктүрк әпәнди, илһам тохти тоғрисида нәшр қилинған түркчә китабни тонуштуруп өтти.
Телевизийә программа риясәтчиси һәсән бәсри пәһливан әпәнди, туран тәтқиқатлири җәмийитиниң илһам тохтини әркинликкә чиқириш үчүн бир паалийәт башлатқанлиқини билдүрди.

У бу һәқтә мундақ деди: “илһам тохти уйғурларниң һәқ-һоқуқлирини хитай қанунини асас қилип туруп издәнгән, тиришқан болсиму, муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилиништин вә қамаққа елиништин қутулалмиди. Биз ‛туран тәтқиқатлири җәмийити‚ болуш сүпитимиз билән, дәсләпки қәдәмдә доктор илһам тохтини күнтәртипкә кәлтүрүш вә униң әркинликкә қоюп берилиши үчүн қисқа бир филим ишләп таратқуларда тарқаттуқ вә иҗтимаий учур алақә васитилири арқилиқ илһам тохтиға әркинлик дегән шоар астида паалийәт башлаттуқ.”

Биз, бәнгу түрк телевизийә қанилида тарқитилған “шәрқий түркистан вә илһам тохти” дегән программа тоғрисида пикир-қарашлирини елиш үчүн программиға қатнашқан уйғур тәтқиқатчи һамут көктүрк әпәнди билән сөһбәт елип бардуқ.

Һамут көктүрк әпәнди илһам тохти һәққидә тохтилип “у, вәтән ичидә от үстидә туруп уйғурларниң һәқ-һоқуқлири үчүн қәләм күриши қилған бир қәһриман” деди.

Уйғур зиялийси илһам тохти 2014-йили 20-январ бейҗиңдики туралғусидин тутуп кетилгән вә шу йили 23 сентәбир үрүмчи оттура сот мәһкимисидә “дөләтни парчилаш җинайити” билән муддәтсиз қамақ җазасиға һөкүм қилған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.