Türkiyede abduréhim ötkür we "Iz" romani heqqidiki tetqiqatlar kücheymekte

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-10-11
Share
iz-romani.jpg Istanbuldiki boyaliqush neshriyati teripidin neshr qilin'ghan, dangliq sha'iri we yazghuchisi abduréhim ötkür ependining "Iz" romanining muqawisi.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyede abduréhim ötkür eserliri we "Iz" romani heqqidiki tetqiqatlar izchil kücheymekte.

Uyghurlarning dangliq sha'iri we yazghuchisi abduréhim ötkür we uning eserliri türkiyede eng yaxshi tonulghan. Uning "Iz" romani istanbuldiki boyaliqush neshriyati teripidin neshr qilindi. Ötken ay neshr qilin'ghan, tash wariqigha "Iz-Uyghur türklirining mewjut bolup turush körüshi" dégen xet yézilghan eser türkiyede her qaysi kitabxanilarda we qaynaq neshriyatining intérnét arqiliq sétish torida sétilishqa bashlidi.

Tonulghan yazghuchi abduréhim ötkürning "Iz" romanida 1912-yilidiki tömür xelipe qozghilingi bayan qilin'ghan bolup, mezkur eser Uyghur edebiyatidiki muhim tarixiy roman hésablinidu. Abduréhim ötkürning eserliri toghrisida türkiyede élip bériliwatqan tetqiqatlar we saqliniwatqan mesililer néme? dégen'ge oxshash so'allargha jawab tépish üchün izmirdiki ege uniwérsitéti oqutquchisi, proféssor doktor alimjan inayet ependi, enqere uniwérsitéti til we tarix-jughrapiye fakultéti Uyghur tili oqutquchisi doktor ayxan chélikbay ependi we shiwétsiyede turuwatqan Uyghur ziyaliysi zulhayat ötkür xanimlar bilen söhbet élip barduq.

Zulhayat ötkür xanim bowisining "Iz" romanining türklerge Uyghurlarning tarixini, edebiyatini we örp -adetlirini tonutush üchün zor ehmiyetke ige ikenlikini bayan qildi.

Ege uniwérsitéti oqutquchisi proféssor doktor alimjan inayet ependi dangliq yazghuchi we sha'ir abduréhim ötkürning "Iz" romanining zor ehmiyetke ige eser ikenlikini bayan qildi.

1991-Yilida sowét ittipaqi yimirilgendin kéyin türkiyede türkiy milletlerning edebiyati toghrisidiki tetqiqatlar yéngi bir basquchqa kirdi. Uniwérsitétlarda Uyghur yazghuchi-sha'irliri toghrisida ilmiy maqaliler yézilishqa bashlidi. Abduréhim ötkürning shé'irliri toghrisida ghazi uniwérsitéti oqutquchisi hülya qasapoghlu xanim 1994-yili "Uyghur sha'iri abduréhim ötkürning shé'irliri toghrisida tehlil" mawzuluq doktorluq ilmiy maqalisini yazdi. Mezkur ilmiy maqale 1998-yili türkiye ma'arip ministirliqi neshriyati teripidin neshr qilindi. Proféssor alimjan inayet ependi 25 yilliq oqutquchiliq hayatida abduréhim ötkürning eserlirini alahide ehmiyet bérip oqutqanliqini, "Iz" romani toghrisida doktorluq ilmiy maqalisi yazdurghanliqini, bu roman toghrisida köp sanda ilmiy maqalining élan qilin'ghanliqini bayan qildi.

Enqere uniwérsitéti til we tarix-jughrapiye fakultéti Uyghur tili oqutquchisi doktor ayxan chélikbay ependi türkiyede Uyghurche roman, hékaye we shé'ir terjimiside yaxshi Uyghurche bilidighan türk edebiyatchilarning azliqi, Uyghur edebiyatchilarning kemchil bolushidek sewebler tüpeyli Uyghur edebiyatining türkiyede yéterlik derijide tonulmaywatqanliqini bayan qildi.

Türkiyede yene yazghuchi seypidin ezizining "Sultan sutuq bughraxan" namliq tarixi romani 2000-yilida enqerediki ojaq neshriyati teripidin, perhat jilanning "Mexmut qeshqiri" namliq tarixiy romani 2015-yili istanbuldiki kaknus neshriyati teripidin, exmetjan hashiriyning "Idiqut" namliq tarixiy romani 2015-yilida yawro-asiya yazghuchilar jem'iyiti teripidin türk tilida neshr qilin'ghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet