Уйғурларниң қапақтин ясалған һүнәр-сәнәт нәмунилири көргәзмә қилинди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2017-12-06
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Гүлнисәм тохтибақийеваниң қапақта ясап чиққан иҗадийити. 2017-Йили декабир, алмута.
Гүлнисәм тохтибақийеваниң қапақта ясап чиққан иҗадийити. 2017-Йили декабир, алмута.
RFA/OYghan

Уйғурларниң миллий әмәлий сәнитиниң қәдимки дәврләрдин тәрәққий етип кәлгәнлики мәлум. Күндилик турмушта қоллинилидиған һәр қандақ буюмлардин бәдиий әсәрләрни яритиш, уларда хәлқниң тарихини, мәдәнийитини, һаят-турмушини гәвдиләндүрүш бүгүнки күндиму көпинчә рәссамларни, һөнәрвәнләрни қизиқтуридиған, көпчиликниң диққитини тартидиған сәнәт түрлиридин биридур. Шуларниң ичидә қапақ мәдәнийити алаһидә орунни игиләйду.

Уйғурларда қапақни бараңлиқ үстигә елип өстүрүш адәткә айланған. Бу уйғур елидә вә оттура асияда кәң таралған әнәнә. Қапақ күндилик турмушта су яки чай қуюш, ичиш, һәр хил озуқ-түлүкләрни сақлаш үчүн пайдилинилиду. Буниңдин ташқири, у адәм бәдини үчүн шипалиқ әһмийитиму бар өсүмлүк болуп һесаблиниду.

Сәнәтниң бу түри һазир пәқәт рәссамларнила әмәс, бәлки әмгәк пени муәллимлириниму қизиқтурмақта. Шуларниң бири алмута вилайитиниң панфилоф наһийисигә қарашлиқ чоң чиған оттура мәктипиниң устази гүлнисәм тохтибақийевадур. 3-Декабир күни қуддус ғоҗамяроф намидики җумһурийәтлик академийәлик дөләт музикилиқ комедийә тиятирида униң тунҗи көргәзмиси ечилди.

Мәзкур көргәзмигә гүлнисәм тохтибақийеваниң қапақлардин ясап чиққан 30 ға йеқин әмгики қоюлған. Уларниң ичидә «достлуқ», «мәсчит», «қәдимий уйғурлар», «каккук», шох өрдәк» қатарлиқ әсәрләрни учритишқа болиду.

Мурасимни ачқан «дуня арт» заманиви сәнәт галлерийәсиниң мудири һакимҗан гулийеф қазақистан уйғур тәсвирий сәнитиниң кейинки йилларда йәткән утуқлири, шуниң билән биргә әмәлий сәнәт тәрәққиятидиму бәзи илгириләшләрниң йүз бериватқанлиқини тәкитлиди. У г. Тохтибақийеваниң кәспий рәссам болмисиму, уйғурларниң қол һөнәрвәнчилик сәнитигә қизиқип, бу йөнилиштә көплигән әсәрләр иҗад қилғанлиқини оттуриға қойди.

Радиомиз зияритини қобул қилған гүлнисәм тохтибақийева өзиниң бу саһәгә тасадипий әмәс, бәлки балилиқ вақтидин тартип қизиққанлиқини билдүрүп, мундақ деди: «дәрисләрдә мән тәбиий материяллар билән ишләшни яхши көримән. Һашимҗан қурбанофниң ишлириға наһайити қизиқаттим. 2008-Вә 2009-йиллардин тартип ясаватимән. Уларниң ичидә өсүмлүкләр, қушлар бар. Уйғурларниң көч-көч тарихиға һарва ясидим. Келәчәктә уйғур тарихиға көп мураҗиәт қилғум келиду. Әмгәклиримни яркәнттә қастейеф намидики музейға қойдум».

«Өрлеу» вилайәтлик муәллимләрниң кәспини мукәммәлләштүрүш институтиниң хадими маһмутҗан җәлилофниң ейтишичә, мәзкур институтта 800 гә йеқин муәллим қолһөнәр ишлири билән шуғуллиниватқан болуп, улар өз нөвитидә оқуғучиларниң ойлаш қабилийитиниң өсүшигә, мәдәнийәткә, сәнәткә болған муһәббитиниң күчийишигә алаһидә диққәт бөлмәктә. М. Җәлилоф г. Тохтибақийева охшаш уйғур устазлириниң миллий алаһидиликләрниму йорутуп, уларни башқа хәлқләргә тонуштурушта хизмәт қиливатқанлиқини илгири сүрүп, мундақ деди: «алмута областиниң устазлири областлиқ, җумһурийәтлик, хәлқаралиқ көргәзмиләргә қатнишиду. Уйғур устазлири хәлқара көргәзмиләргә қатнишип, пәхрий ярлиқларни елип кәлди. Улар шу ишлири арқилиқ билим дәриҗисини көтүриду, яхши утуқларға йетиду. Бүгүн шуларниң бири гүлнисәм тохтибақийеваниң әмгәклири көргәзмигә қоюлди. Мушу көргәзмигә қатнашқан руслан йүсүпоф, әркин зулпиқароф, күрәш зулпиқароф охшаш рәссамлар буниңға юқири баһа бериватиду».

Уйғур наһийисиниң ават йезисидики һезим искәндәроф намидики оттура мәктәпниң рус тили вә әдәбияти муәллими гүлвира тохтибақийеваниң дейишичә, юқирида аталған әсәрләр вә башқиларниң намлири биваситә аптор өзи тәрипидин қоюлған болуп, уларниң һәр қайсиси өз алаһидиликигә игә. У мундақ деди: «һәдәмниң бу ишлири мундақ болиду дәп ойлимидуқ. У әмгәклирини өйдә сақлиди. Пәқәт ‹уйғур авази' арқилиқ вә һакимҗан гулийефниң қоллиши билән бүгүнки күндә көргәзмиси болуватиду. Униң әмгәклири һәммиси қапақтин ясалған».

Қазақистанда омумән қапақ мәдәнийити тонулған рәссам, қазақистан рәссамлар иттипақиниң әзаси һашимҗан қурбанофниң иҗадийитидә алаһидә орунға игә. У бу саһәдә өткән әсирниң 80-йиллиридин буян ишлимәктә. Рәссамниң қапақни оюп вә униңға сизип ясиған әсәрлиридә уйғур хәлқиниң өтмүш тарихи, миллий қәһриманлар образлири, йеза һаяти тәсвирләнгән. Әмди расул мусайефму шу саһәгә қизиқиватқан яш рәссамларниң бири. У қача-қомуч, қапақ чөмүч вә башқиму буюмларға миллий нәқиш селиш билән шуғулланмақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт