Қазақистан уйғур тиятирида "сәргәрдан" сәһнә әсири қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз ойған
2015-12-09
Share
Sergerdan-eseri-korunush.jpg Атақлиқ язғучи турған тохтәмофниң "сәргәрдан" романи бойичә ишләнгән сәһнә әсиридин көрүнүш. 2015-Йили 8-декабир, алмата.
RFA/Oyghan

8-Декабирда алматада қуддус ғоҗамяроф намидики җумһурийәтлик дөләт уйғур музикилиқ комедийә тиятирида атақлиқ язғучи турған тохтәмофниң "сәргәрдан" романи бойичә сәһнә әсири тамашибинлар диққитигә һавалә қилинди.

"ақ йеғин", "виҗдан азаби", "нузугум", "сәргәрдан" романлири вә көплигән повест һәм һекайилири билән кәң китабхан аммисиға тонулған әдибниң мәзкур сәһнә әсири униң 75 йиллиқи мунасивити билән тәйярланған иди. Әсәрни сәһниләштүргән режиссор "һөрмәт" ордениниң саһиби муһитҗан һезимоф, музикисини язған "мәдәнийәт әлачиси" бәлгисиниң саһиби алимҗан тоқайефтур.

Алди билән тиятир артиси гүлбаһар насирова язғучиниң һаяти вә иҗадий паалийити һәққидә қисқичә тохталғандин кейин, сәһнигә чиққан қазақистан язғучилар иттипақи йенидики уйғур әдәбияти кеңишиниң башлиқи әхмәтҗан һашири вә шаир һәм язғучи телман нурахунофлар т. Тохтәмофниң көп милләтлик қазақистан әдәбияти, җүмлидин уйғур әдәбиятиға қошқан төһписини юқири баһалиди.

Ә. Һашири мундақ деди: "бу хушаллиқ түгимәйдиған хушаллиқ. Өзиниң язғучисини, алтун қәлимини һөрмәтлигән хәлқ сиз билән биз өзимизму һөрмәтлик дәп һесаблаймән."

Ә. Һашири шундақла турған тохтәмофниң мәзкур әсирини сәһниләштүрүш тәшәббусини көтүргән һәм уни әмәлгә ашурған тиятир артислири, болупму режиссор муһит һезимофқа рәһмитини ейтти. У язғучиларни мушундақ даим һөрмәтләп, уларни әсләп турса, уйғур хәлқиниң һечқачан өлмәйдиғанлиқини илгири сүрди һәм қазақистан язғучилар иттипақи намидин мәрһумниң исмини әбәдийләштүрүшкә көп күч чиқирип келиватқан униң рәпиқиси рисаләт һәдигә миннәтдарлиқини изһар қилип, турған тохтәмофниң 102 яшлиқ аниси һенипәм аниға соға тапшурди.

"сәргәрдан" өткән әсирниң 50-вә 60-йиллири түрлүк сәвәбләргә көрә қериндашлирини, достлирини, ана-вәтинини ташлап кетишкә мәҗбур болуп, мусапирлиққа муптилла болған уйғурларниң һаятини һекайә қилиду.

Униң баш қәһриманлири садиқҗан билән баратниң қандақ қилип советқа чиққанлиқи, у йәрдә баштин өткүзгән қийинчилиқлири қизиқарлиқ епизотларда әкс етилгән. Бу баш ролларни тиятирниң яш артислири муһидин варисоф вә халмурат мунароф ойниған.

Радиомиз зияритини қобул қилған мәрһумниң йеқин дости профессор турғанҗан сопийеф тиятир сәһнисидә қоюлған бу әсәр тоғрилиқ пикрини мундақ дәп билдүрди: "пүтүн уйғур хәлқи үчүн интайин чоң күнләрниң бири болди. Хәлқимизниң сөйүмлүк язғучиси турған тохтәмофниң ‹сәргәрдан' китаби асасида уйғур тиятири сәһнисидә көрситилди. Залда олтуридиған, туридиған орун болмай, буниңға қизиқиш шунчилик яхши болди. Тиятир артислири бу ролларни интайин яхши атқуруп чиқти. Шуниң үчүн мән йәнә бир қетим тиятирниң рәһбәрлиригә, болупму режиссор һезимоф муһитҗанға көп рәһмәт ейтқан болар идим. Турған махташқа өзиниң һаят вақтида игә болған язғучиларниң бири. Униң әмгәклири хәлқ арисида яхши тариған. ‹Сәргәрдан' драмиси буниңдин кейин тиятирниң қоюлумлар тизимидин орун алар дегән үмидим бар. Уйғурларниң йезиватқан язғучилири, шаирлири көп. Һәммиси яхши дегән орунларни еливатиду. Бирақ, мениң оюмчә, турған тохтәмоф асасий орунда туриду. Шуңлашқа биз интайин хушалмиз вә йәнә бир қетим уйғур тиятири вә артисларға өзүмниң көп рәһмитини ейтимән."

Оюндин кейин сөз алған турғанҗан сопийеф, "атамура" нәшрияти уйғур редаксийисиниң башлиқи малик мәһәмдиноф, алим алимҗан һәмрайеф, режиссор муһит һезимофлар турған тохтәмофниң иҗадий паалийити вә униң инсаний хисләтлири һәққидә пикирлирини оттуриға қойди. Мәрһумниң рәпиқиси рисаләт һәдә вә оғли туғлуқҗан болса, пүткүл меһманларға рәһмәт ейтти.

Алматадики "атамура" нәшрияти уйғур редаксийисиниң башлиқи малик мәһәмдинофму рисаләт һәдиниң т. Тохтәмофниң әсәрлирини қайта нәшр қилиш бойичә елип барған җапалиқ ишлириға рәһмитини ейтип, бүгүнки вәқәдин алған тәсиратини мундақ дәп билдүрди: "җапакәш хәлқимизниң көп әсирлик тарихидики қанлиқ сәһипиләрниң биригә беғишланған "сәргәрдан" драмиси һәммимизни чоңқур һаяҗан, қаттиқ һессиятлар иликидә қалдурди. Шуни очуқ тәкитләшкә тоғра келидуки, бүгүнки таңда сәйяримиздә йүз бериватқан вәқәләр, бимәнә урушлар, ипадиләнгән көрүнүшләр, йәни драминиң кириш қисми, хәлқимизниң қазақ дияриға көчүп чиқиши вә қәлби дәря қазақларниң уйғурларни қучақ ечип қарши елиши қатарлиқ көрүнүшләр режиссор муһит һезимофниң тапқурлуқидин, иқтидариниң йәнә бир көрүнүшидин далаләт бериду. Драма давамида яңриған нахша, сазлар қоюлум қиммитини техиму ашурғанлиқи ениқ. Демәк буларни бүйүк язғучимиз т. Тохтәмофниң өз хәлқигә бәхш әткән тәңдашсиз муһәббитиниң йүксәк пәллидә намаян қилиниши дәп чүшинишимиз керәк. Шуниң билән мәзкур әсәрниң тиятир сәһнисидә қоюлушиға өзиниң бибаһа төһписини қошқан, достлуқниң ярқин үлгисини намайиш қилған хәлқимизниң пәхрий, мәрд-мәрданә, сехи-сахавәтлик инсани герс ака исламофқиму өзүмниң миннәтдарлиқини изһар қилмақчимән. Мәмнунийәт билән тәкитләймәнки, мәзкур әсәр бизниң әдәбиятимизда, болупму униң аҗралмас қисми болған драматоргийә саһәсидики қолға кәлтүрүлгән чоң утуқларниң бири дәп һесаблаймән вә бу әсәрниң мәңгү өлмәс әсәрләр қатаридин орун елип, давамлиқ рәвиштә тиятир сәһнисидә қоюлидиғанлиқиға ишәнчим камил."

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт