Qazaqistan Uyghur yashliri xeyr-éhsan pa'aliyetliri arqiliq milliylikni terghib qilmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2019-03-01
Élxet
Pikir
Share
Print
Almuta balilar öyide otken pa'aliyettin bir körünüsh. 2019-Yili 15-yanwar. Almuta, qazaqistan.
Almuta balilar öyide otken pa'aliyettin bir körünüsh. 2019-Yili 15-yanwar. Almuta, qazaqistan.
RFA/Oyghan

2019-Yili qazaqistanda "Yashlar yili" dep élan qilghandin buyan Uyghur yashliri özlirining jem'iyitidiki rolini téximu janlandurushqa tirishmaqta. Uyghur yashliri 20 yildin buyan qazaqistan Uyghurlirining jumhuriyetlik étno-medeniyet merkizi yénidiki qazaqistan Uyghur yashlar birliki etrapigha toplinip, özlirining wezipilirini ada qilip kelmekte. Buningdin tashqiri, jay-jaylarda teshkilliniwatqan her xil yashlar guruppilirimu qazaqistan Uyghur yashlar birliki bilen hemkarliqta xeyr-éhsan pa'aliyetlirini ötküzüsh arqiliq milliy kimlikni, yeni ana tilni saqlashni, milliy tarixni, medeniyetni, örp-adetlirini we edebiyatini terghib qilishni kücheytmekte.

Ene shundaq pa'aliyetlerning biri 24-féwralda almuta shehiridiki jumhuriyet sariyida bolup ötti. Bu küni bir qatar Uyghur yashliridin terkib tapqan "Xeyrxahliq dunyasida hemmisi oxshash" guruppisi we "Xushalliq hediye qilimiz" layihisining teshebbuskari kira udartséwa rak késili bilen aghriwatqan balilargha béghishlan'ghan xeyrxahliq konsért uyushturdi. 

"Xeyrxahliq dunyasida hemmisi oxshash" guruppisining ezasi dilaram hesenowadin igilishimizche, mezkur xeyrxahliq konsértining asasiy meqsiti késel balilar hem ularning ata-anilirigha xushalliq we yaxshi keypiyat hediye qilish, ularni késelsiz bextlik hayat kechürüshke ümidlendürüshtin ibaret iken. U mundaq dédi: "Bizning guruppimiz 2017-yili qurulghan bolup, desleptila biz ishimizni méyip balilargha maddiy yardem bérishtin bashliduq. Lékin qolimizdiki iqtisad yéterlik bolmighanliqtin biz Uyghur yashlirini tonushturush pa'aliyitini uyushturduq. Bu jehette bizge almuta shehiridiki perwaz réstorani yéqindin yardem körsetti. Shuning bilen sépimiz bir az köpeydi. Biz ishimizning yönilishini bir az özgertip, asasiy yardemni turmushi éghir we köp baliliq a'ililerge körsitish qararigha kelduq. Qurban héyt bayrimida biz almuta shehiri we uning sirtidiki, mesilen, qoram, qizil sherq yézilirida xeyrxahliq ishlirini élip barduq. Mushu yilning yanwar éyida biz qazaqistan xelqi assambléyesi élan qilghan 'xeyrxahliq karwini' herikiti da'iriside qazaqistan Uyghur yashlar birliki bilen birlikte almuta shehiridiki 'solnishko' balilar öyide we 'radonézh' qérilar öyide yéngi yilliq pa'aliyetler ötküzduq. Hazir bolsa kélechekke yéngi layihe tüzüwatimiz. Melumki, hazir xitay wetinimizde ana tilimizni, medeniyitimizni, bizning qérindashlirimizni we yéqinlirimizni yoqitishqa kirishti. Shuning üchün biz hem yashlar hem chong ewladlar arisida ana tilimizni, medeniyitimizni terghib qilish meqsitide xeyrxahliq ishlirini pilanlawatimiz. Biz köprek bu ishqa yashlarni jelp qilip, asasiy küchimizni yash ewladlargha qaratmaqchimiz. Chünki kichik balilar bizning yardimimizge köprek mohtaj. Yeni balilar arisida yétim-yésirlar, méyip balilar intayin köp, bolupmu yéza yerliride."
Igilishimizche, qazaqistanda Uyghur yashlirining béshini qoshush meqsitide her xil da'iridiki meshrepler shundaqla "Perwaz" ijadiy birleshmisi, "Doppalayf" yashlar tor béti, "Alamet" filim ishlesh merkizi we bashqilar ish élip barmaqta. Qazaqistan Uyghur yashlirining béshini qoshup kéliwatqan eng chong teshkilat "Qazaqistan Uyghur yashlar birliki" bolup, u jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizi terkibide pa'aliyet yürgüzüp kéliwatidu. 

"Qazaqistan Uyghur yashlar birliki" ning ezasi bextinur sidiqowaning éytishiche, 2019-yil qazaqistan Uyghur yashliri üchün alahide yil bolup, birinchidin, bu yil "Yashlar yili" dep élan qilin'ghan bolsa, ikkinchidin, teshkilatning qurulghinigha bu yili 20 yil tolghan iken. Bextinur sidiqowa mundaq dédi: "Bu tewellutning yashlar yiligha toghra kelgenliki hemmimizni xushal qilidu. Hazir memlikitimizde yashlargha bolghan ümid-ishench barghanséri küchiyiwatidu. Shu jümlidin Uyghur yashlirimu peqet jumhuriyet miqiyasidila emes, belki xelq'ara da'iridimu her xil saheler boyiche utuqlargha ériship, élimizning dunyaning aldinqi qatarliq memliketliri qatarigha kirishige öz töhpilirini qoshup kelmekte. Uyghur yashliri saxawet ishlirighimu yéqindin ariliship kéliwatidu. Bolupmu yétim-yésirlarni, mejruh kishilerni, turmushi nachar a'ililerni maddiy we meniwi qollash boyiche ishlarni yürgüzüwatidu. Yashlirimizning bu ishliri hökümitimiz tereptin munasip bahalinip, bir qatar yashlirimiz jumhuriyetlik Uyghur medeniyet merkizining 'saxawet' médali we pexriy yarliqliri bilen teqdirlendi. Qazaqistan Uyghur yashliri birlikining re'isi rustem xeyriyéf bolsa qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéf qolidin pexriy yarliq élishqa muyesser boldi."

Bextinur sidiqowaning tekitlishiche, hazir qazaqistanda Uyghurlar milliy kimlikni saqlash mesilisige alahide ehmiyet bermektiken. Buninggha seweb bolghan amillarning biri Uyghur élidiki weziyet bolmaqtiken. 

"Shuni alahide tekitlesh kérekki, bügünki künde pütkül xelqimiz béshigha kelgen éghir bir peytte yashlirimiz her xil pa'aliyetlerde, bolupmu tor betliride ana tilimizni, tariximizni, medeniyitimizni terghib qilishqa alahide köngül bölüwatidu. Shundaqla Uyghur milliy dawasighimu yashlirimizning melum derijide töhpe qoshuwatqanliqini éytish kérek. Mundaqche éytqanda, dunya Uyghur qurultiyi uyushturuwatqan pa'aliyetlerdin yashlirimiz chette qalghini yoq. Her xil xatirilesh pa'aliyetliri, wetinimizde shekillen'gen éghir weziyetni xelqqe yetküzüsh, yashlarda wetenperwerlik, milletperwerlik tuyghulirini oyghitish shular jümlisidindur. Qazaqistan Uyghur yashlar birliki re'isining orunbasari ilshat iminof bashliq bir qatar yashlirimiz ötken yili yawropada ötken namayishlargha, dunya Uyghur qurultiyining pa'aliyetlirige qatniship keldi."

Melum bolushiche, qazaqistanda mewjut köpligen Uyghur teshkilatliri xeyr-éhsan pa'aliyetlirini üzlüksiz halda ötküzüsh arqiliq Uyghur ma'aripining, edebiyatining, medeniyitining tereqqiyatigha öz töhpilirini qoshup kelmekte. Mundaq pa'aliyetler ammiwi axbarat wasitiliride, ijtima'iy torlarda pat-pat yorutulup turmaqta.

Toluq bet