Qirghizistandiki Uyghur yashliri milliy kimlikini saqlash üchün tirishchanliq körsetmekte

Ixtiyariy muxbirimiz firuze
2017-12-25
Élxet
Pikir
Share
Print
22-Dékabir qirghizistanning bishkek shehiride ötküzülgen "Yashlar awazi" topining Uyghur yashlirini mukapatlash murasimidin bir körünüsh. 2017-Yili 22-dékabir, bishkek.
22-Dékabir qirghizistanning bishkek shehiride ötküzülgen "Yashlar awazi" topining Uyghur yashlirini mukapatlash murasimidin bir körünüsh. 2017-Yili 22-dékabir, bishkek.
RFA/Firuze

22-Dékabir küni bishkektiki "Yashliq awazi" Uyghur yashlar topining uyushturushi bilen tentenilik murasim ötküzüldi. Murasimda 2017 yilida qirghizistan jumhuriyitige her qaysi saheler boyiche töhpe qoshqan Uyghur yashliri mukapatlinip, teqdirname we soghatlar bérildi.

Yashlargha medet we ilham béridighan bu pa'aliyet 4 yildin buyan qirghizistanda en'enige aylanmaqta. Radiyomiz ziyaritimizni qobul qilghan "Yashliq awazi" topining ezasi nurshat ebeydullayéf munularni tekitlidi: "2014-Yili biz birinchi qétim bu pa'aliyetni ötküzgen iduq. Bu murasimning wezipisi qirghizistandiki Uyghur yashlirining qirghizistan üchün qoshqan töhpilirini mukapatlash üchün idi. Biz bir qanche neper tijaretchi we tedbikar akilirimizning yardimi bilen bu pa'aliyetni ötküzüwatimiz. Mukapatimiz qirghizistan teweside yashawatqan talantliq Uyghur yashlirini nishan qilghan. Hazirche biz peqet bishkek shehiridin bashlawatimiz. Aldinqi yilliri qara-qol shehiridimu mukapatlirimizgha érishkenler bolghan idi. Herqandaq kishi qirghizistandiki Uyghur yashliri arisidin talantliq örneklerni tewsiye qilmaqchi bolsa bizge instagram yaki yaki téléfon arqiliq uchur berse bolidu. Biz bu namzatlarni tekshürüp békitkendin kéyin kélechekte ulargha mukapat bérishimiz mumkin."

Mezkur murasimgha qirghizistan jumhuriyiti aliy kéngishining ezasi perhet töléndibayéf, qirghizistan Uyghurliri "Ittipaq" jem'iyitining re'isi artiq hajiéf, "Ittipaq" jem'iyitining sabiq re'isi dilmurat ekberof, ayallar kéngishining sabiq re'isi peride nizamidinnowa, "Dil sadasi" ijadkarlar merkizining mudiri rustem abdure'upof qatarliqlar qatnashti.

"Yashliq awazi" yilliq mukapatigha tébbiy, ilmiy, ijtima'iy, hoquq, tenterbiye we bashqa sahelerdin 13 namzat körsitildi. Ularning ichide qarabalta sheherlik hökümet bashliqining mukapatigha érishken doxtur behram ibragimow, dotsént nadire musabayéwa, "Insan we hoquq" programmisining riyasetchisi rustem abdure'upof, tenterbiye saheliride xizmet körsetken aytaxunof ekbar we kamil sabitof, "Dolan" Uyghur milliy ussuli ansambilining bedi'iy rehbiri bextiyar imran hemde istilistika we lahiyelesh saheside muweppeqqiyet qazan'ghan bir qisim yashlar mukapati.

"Ittipaq" jem'iyitining re'isi artiq hajiéf, qirghizistandiki Uyghur yashlirining ömlük we birlik rohi bilen chong netijilerge érishiwatqanliqini körsitip, "Ittipaq" jem'iyiti namidin "Yashliq awazi" topi élip barghan pa'aliyetlerge teshekkür bildürdi we teqdirname bilen mukapatlidi.

Qirghizistan jumhuriyiti aliy kéngishining ezasi perhet tuléndibayéf yashlar ötküzüwatqan mezkur murasimdin pexirinilidighanlighini bildürüp, mundaq dédi: "Bu pa'aliyetke nahayiti chong baha bérimen, némishqa dégende bu ishlar yashlargha zor medet béridu. Men yashlirimizning qiliwatqan ishlirigha alahide rehmitimni bildürimen. Ular bizning kélechikimiz. Ular eqilliq, bilimlik bolup ösüwatidu. Biz tijeretchiler ularni her da'im qollap kéliwatimiz, chünki ular kélechek üchün xizmet qiliwatidu."

Mexsus méhmanlar qatarida qazaqistandiki "Dolan" Uyghur milliy ussul ansambilining qiziqchisi nazim misanoflar teklip qilindi. Qazaqistan bilen qirghizistandiki Uyghur yashliri bir biri bilen hemkarliship, zich ariliship, yéngi a'ililerni qurulmaqta. Ziyaritimizni qobul qilghan "Dolan" ansambilining ussulchisi gülnur bu heqte mundaq dédi: "Biz qirghizistan'gha birinchi qétim kelginimiz yoq, bir nechche qétim kélip hönerlirimizni körsettuq. Bolupmu bizning bedi'iy rehbirimiz behtiyar imran yazda ötküzilgen altay köchmenliri murasimgha qatniship, bir qiz bilen tonushup, öktebir éyda a'ile qurushti. Ikki dölette yashawatqan Uyghur qérindashlirimiz bir birimiz bilen ömlükte ariliship téléfon we instagram arqiliq baghlinip turimiz. Biz bir tughqan qérindashlardek bolup kettuq."

Mezkur murasimda Uyghur xelqining chalghu aswapliri, Uyghur milliy kiyim-kéchekliri we sen'et buyumliri körgezmisi uyüshturuldi shundaqla "Dilshat nan-toqachliri" tizildi.

"Yashliq awazi" topining eng aktip ezasi zarina ibdiminowaning ata-anilirimu murasimgha qatniship, qizining Uyghur xelqi üchün qiliwatqan ishliri üchün razi bolghanliqini we pexirlinidighanliqlirinibildürdi: "Qizimizning 'yashliq awazi' topigha qatnashqinigha biz xushal, obdan boldi. Yashlirimiz öz tarixini medeniyitini bilsun, tonisun. Hazirqi yashlarning köpinchisi uninggha qiziqmaydu, heriket qilmaydu, emma bizning qizimiz qiziqip ashundaq bir pa'aliyetlerge qatnashqinigha biz razi. Bizning Uyghurlirimizning medeniyiti bay. Bizning qizimizmu sen'etke qiziqidu, u klassik muzikilar bilen Uyghurche muzikilarni arilashturup chalidu. 'yashliq awazi' bu chong ishni bashlap berdi. Ularning bizning milliy medeniyetlirimizni balilirimizgha tonutup, millitimizning ésil xisletlirini xelayi'iqqa körsetkenliri üchün rehmet éytimiz."

Nurshat ebeydullayifning bildürüshiche, Uyghur yashlar topi "Yilliq mukapat" murasimidin bashqa yene tenterbiye mukapatini pilanlimaqtiken. Kéler yili etiyazda putbol musabiqilirini uyushturup, osh, qaraqol wilayetliridiki Uyghur qérindashlarnimu teklip qilidiken. U mundaq dédi: "Biz etiyazda yene putbol musabiqisi ötküzmekchimiz. Bu yil ötküzduq, peqet bishkektinla emes, yene qara qol shehiridinmu yashlar qatnashti. Bu yilqi musabiqimizge osh wilayitidin tenheriketchilerni teklip qilmaqchimiz. Uningdin kéyin bilyard musabiqisi ötküzmekchimiz. Bizning wezipimiz qirghizistandiki Uyghurlarni birleshtürüsh. Yashlar bir-birsini tonisun, bilsun, tenterbiyige qiziqsun, yaman yollargha ötüp ketmisun."

Nurshat ebeydullayéf yene qirghizistandiki Uyghur yashlirining ana til jehette qiyniliwatqanliqini, Uyghur tilini saqlap qélishining tolimu muhimliqinitekitlep, "Til yoqap ketse xelqmu yoqap kétidu," dédi.

U yene mundaq dédi: "Ana til jehette bizning chong-chong qiyinchiliqlirimiz bar. Birinchidin, Uyghur tilini oqutidighan héch qandaq bir mektep yoq, ikkinchidin öyde yashlarmu, chonglarmu Uyghurche gep qilmaydu. Hemme yerde rusche we qirghizche sözleydu. Uyghurchini sözleydighan yaki anglaydighan bir yermu qalmidi. Bu yerdiki Uyghurlarning tili yoqalsa, Uyghurlarmu yoqalidu. Biz özimizni saqlap qélishimiz kérek. Shuni qilalisaq, andin bashqa ishlarni qilalaymiz."

Toluq bet