“Qutadghu bilig bibli'ografiyisi” namliq eser ezerbeyjanda neshr qilindi

Muxbirimiz erkin tarim
2016.09.23
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
qutadghu-bilig-bibliographiyisi-ezerbeyjan.jpg Ezerbeyjanda neshir qilin'ghan “Qutadghu bilig bibli'ografiyisi” namliq kitab
RFA/Erkin Tarim

“Qutadghu bilig bibli'ografiyisi” namliq yéngi bir eser ezerbeyjanning paytexti bakuda neshr qilindi. Ezerbeyjan baku dölet uniwérsitéti xelq edebiyati kafédrasi mudiri proféssor doktor ramiz asker teripidin teyyarlan'ghan eserde 20 tilda yézilghan “Qutadghu bilig” toghrisidiki menbelerge orun bérilgen. 192 Bettin terkib tapqan eserde “ Qutadghu bilig” toghrisida ezerbeyjan, türk, Uyghur, qazaq, qirghiz, tatar, türkmen, ereb, rus, némis, in'gliz we yapon tiligha oxshash 20 tilda yézilghan 1540 parche kitab, maqale we doktorluq dissértatsiyisige orun bérilgen. Bularning 651 parchisi türkche, 254 parchisi rusche, 239 parchisi qazaqche, 74 parchisi Uyghurche, 67 parchisi qirghizche, 61 parchisi in'glizche, 56 parchisi özbékche, 46 parchisi némischidin terkib tapqan iken.

Kitabni neshrge teyyarlighan proféssor doktor ramiz askerning éytishiche, eser 11 - esirde yashighan tonulghan alim yüsüp xas hajip we uning esiri“Qutadghu bilig” tetqiqati üchün zor ilmiy qimmetke ige iken.

Biz kitab toghrisida köz qarishini igilesh üchün kitabning bésilishigha iqtisadiy yardem bergen teklimakan Uyghur neshriyatining mudiri jélil turan ependi we mezkur kitabni neshrge teyyarlighan proféssor doktor ramiz asker ependiler bilen téléfon söhbiti élip barduq.

Ramiz asker ependi bu eserni neshr qildurushtiki meqsiti heqqide toxtilip, mundaq dédi:

“Bu yil ulugh alimi we mutepekkur yüsüp xas hajipning tughulghanliqining 1000 - yilidur. Yüsüp xas hajip we uning ölmes esiri "qutadghu bilig" türk dunyasining shundaqla ilim dunyasining parlighan yultuzi. Bu "qutadghu bilig"ning ilmiy qimmitining qanchilik yuqiri ikenlikini körsitip béridu. Men "qutadghu bilig" tetqiqatigha asanliq yaritip bérish üchün mezkur eserni neshrge teyyarlidim.”

Eserning neshr qilinishi üchün maddiy yardem bergen jélil turan ependi Uyghurlarning ulugh alimi yüsüp xas hajipning tughulghanliqining 1000 - yilliqi munasiwiti bilen bu eserni wujudqa chiqishining zor ehmiyetke ige ikenlikini tekitlidi.

Tonulghan türkolog, “Diwanu lughatit türk” tetqiqatchisi ramiz asker ependi 1954 - yili hazirqi erméniye chégrasi ichidiki gümrü wilayitining amasya nahiyiside dunyagha kelgen. 1978 - Yili moskwa lomonosow uniwérsitétining axbaratchiliq kespini püttürgen. 1978 - Yilidin 1983 - yilighiche ezerbeyjan awazi radi'osida ishligen. 1983 - Yilidin 1992 - yilighiche ezerbeyjandiki gézit we zhurnallarda tehrir bolup wezipe ötigen. 1992 - Yilidin 1997 - yilighiche ezerbeyjan zhurnalistlar jem'iyitining re'isi bolup wezipe ötigen. 2000 - Yilidin bashlap ezerbeyjan baku dölet uniwérsitéti türkologiye fakultétida xizmet qilmaqta. “Diwanu lughatit türk” heqqide doktorluq ilmiy maqalisi, “Qutadghu bilig” heqqide proféssorluq ilmiy maqalisi yazghan ramiz asker ependi hazirghiche köp sanda xelq'araliq mukapatqa érishken. U, mexmut qeshqirining diwanu lughatit türk namliq esirini ezerbeyjan we rus tillirigha terjime qilghan. Uning 40 etrapida maqalisi köp sanda terjime esirimu neshr qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.