"Uyghur ta'amliri" kitabining aptori 88 yashliq rehim hoshurofni eslesh

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2016-03-30
Élxet
Pikir
Share
Print
"Uyghur ta'amliri" kitabining aptori 88 yashliq merhum rehim hoshurof.
"Uyghur ta'amliri" kitabining aptori 88 yashliq merhum rehim hoshurof.
RFA/Oyghan

Qazaqistanliq Uyghur ziyaliyliri yéqinda 88 yéshida alemdin ötken dangliq étnograf we sha'ir, qazaqistan yazghuchilar ittipaqi ezasi rehim hoshurofni eslep ötti.

R. Hoshurofning "Uyghur ta'amliri" kitabi 1985-yili Uyghur tilida, 1992-yili rus tilida neshr qilin'ghan, 2011-yili rus tilida "Ming Uyghur ta'ami", 2015-yili "1200 Uyghur ta'amliri" namliq kitabliri yoruq körgen. U shundaqla "Muqamchi", "Izden'güchiler", "Ümid", "Boghuzlan'ghan awaz", "Uyghur zembiriki", "Polat irade" namliq shé'iriy, proza, maqaliler toplamlirining aptoridur.

1928-Yili qirghizistanning qaraqol shehiride hünerwen a'iliside dunyagha kelgen rehim héwulla oghli hoshurof deslep ghuljadiki hüseyniye mektipide, andin exmetjan qasimi namidiki bilim yurtida bilim tehsil qilghan. 40-Yilliri u Uyghur diyarida milliy azadliq herikiti bashlan'ghanda sherqiy türkistan jumhuriyitining milliy armiyisi sépide xizmet qildi. R. Hoshurof 1954-yili ürümchi institutining filologiye fakultétini tamamlap, ottura mekteplerde ustazliq qilish bilen shughullandi. U xitay da'iriliri teripidin yürgüzülgen siyasiy teqiblesh heriketlirining qurbanigha aylinip, 1962-yili qirghizistan'gha köchüp chiqqan. 80-Yillarghiche ata kespi boyiche ishlep, dangliq ashpezler sépidin orun alghan r. Hoshurof qazaqistanning almata shehirige köchüp kélip, taki hörmet bilen dem élishqa chiqquche "Yéngi hayat" gézitining edebiyat bölümide ishlidi. Kéyinki yilliri u Uyghur milliy ta'amliri türlirini retlesh, neshr qilish bilen bille edebiy ijadiyet bilenmu shughullandi.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan péshqedem zhurnalist we tarixchi yadikar sabitof r. Hoshurofning öz waqtida sherqiy türkistan jumhuriyiti rehberliri bilen yéqindin arilashqanliqini bildürüp, mundaq dédi: "Rehim hoshurofni ataqliq tarixiy shexslirimizning biri, dep éytsaq mubalighe bolmaydu. Chünki deslep 'Uyghur ta'amliri' dégen kitabi bésilip chiqqanda ataqliq yazghuchi ziya semedi mushu kitabqa teqriz yazghan idi. Teqrizide r. Hoshurni ataqliq muqamchi tudaxun elneghme bilen tengleshtürgen. Z. Semedi bu kitabqa nahayiti yuqiri baha bergen idi. Buninggha sewebchi bolghini, r. Hoshur sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyisining bash qomandani is'haqbék moninofning shexsiy ashpézi bolup ishligen. I. Moninof uyushturghan ziyapetke sherqiy türkistan jumhuriyitining barliq rehbiri, shu jümlidin söyümlük rehbirimiz exmetjan qasimi qatnashqan iken. Shu waqitta e. Qasimi: 'mana siz nurghun, türlük lezzetlik ta'amlarni teyyarlapsiz. Mushu pütkül Uyghur ta'amlirini kéyinki ewladqa qaldurush kérek', dep wesiyet qaldurghan iken."

Y. Sabitofning éytishiche, 1979-yili almatada ötken pütkül ittipaqliq 2-Uyghurshunasliq ilmiy muhakime yighini munasiwiti bilen Uyghur xelqining meshhur perzenti, ataqliq igilik rehbiri awut sattarof bashqurghan chélek tewesidiki qaraturuq yézisida uyushturulghan ziyapetke shu chaghdiki sowét ittipaqining, shundaqla gérmaniye, shiwétsiye we bashqimu memliketlerning meshhur alimliri qatnashqan. Shulardin bolupmu lénin'gradliq Uyghurshunas alim aléksandir réshétof, gérmaniyelik Uyghurshunas alime anna mariya fon gabayin r. Hoshurof teyyarlighan Uyghurning milliy ta'amlirigha özlirining yuqiri bahasini bergen iken.

Tonulghan qazaqistanliq edebiyatshunas alim rabik ismayilof r. Hoshurofning ataqliq ashpez süpitide tonulushida bolupmu uning dadisining seweb bolghanliqini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Men rehim bilen 70-yillarning otturilirida tonushqan idim. Kéyin biz yéqindin ariliship yürduq. Uninggha seweb bolghini, öz waqtida neshriyat, ma'arip, kitab sodisi ministiri méni chaqirip: 'bizge moskwadin ministirliqimizning rehberliri kélidu. Méning xewirim bar, Uyghurlarning ta'amliri nahayiti bay hem lezzetlik. Séningdin bir iltimas, dangliq ashpezler shulargha xizmet qilsa' dégen. Shuning bilen r. Hoshur bilen yene bir mahir ashpez azad memetofni chaqirdim. Ularning teyyarlighan ta'amliri méhmanlargha qattiq tesir qiliptu."

R. Ismayilof sözining axirida r. Hoshurofning bolupmu Uyghur ta'amlirini terghib qilishqa munasip töhpe qoshqanliqi bilen özige heykel ornitip ketkenlikini bildürdi.

Toluq bet