Түркийәдики уйғурлар: бу йилқи роза һейтимиз көңлимиз сунуқ өтмәктә

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2017-06-26
Share
roza-heyt-turkiye.jpg Роза һейт намизиға кәлгән уйғур җамаити намаздин кейинки коллектип наштиға һазирланди. 2017-Йили 26-март, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Бүгүн, ислам дунясиниң әң чоң һейтлиридин бири, уйғурларниң диний һейтлиридин бири болған роза һейтниң иккинчи күни. Һейтлар, инсанлар оттурисидики адавәтләрни түгитип, өз-ара һәмкарлишишни күчәйтидиған, қериндашлардәк бир-бирини бағриға бесип һейтлишидиған күндур.

Биз зиярәт қилған уйғурларниң ейтишичә, бу күн чәтәлләрдә яшаватқан уйғурлар үчүн болса, бәкрәк муң, қайғу вә ғәм басидиған, сеғиниш, һиҗран отлири йәниму күчийидиған, көңли йерим болидиған күнләр икән.

Бүгүн роза һейтниң 2-күни, уйғурлар әң көп олтурақлашқан истанбул, қәйсәри вә әнқәрә қатарлиқ шәһәрләрдики бәзи уйғурлар бир йәргә җәм болуп, уйғурларниң адити бойичә һейт намизидин кейин, түркийәдә аләмдин өткән уйғурларниң қәбрисини зиярәт қилип, дуа тилавәт қилғандин кейин, чоңлардин башлап өйму-өй айлинип һейт пәтиси оқумақта.

Биз бу һәқтә мәлумат игиләш үчүн түркийәниң әнқәрә, истанбул вә қәйсәри шәһәрлиридә яшаватқан уйғурлар билән сөһбәт елип бардуқ.

Журналист миркамил қәшқәрли әпәнди әнқәрә шәһиридә, гәрчә уйғурларниң сани аз болсиму, узара һейтлишиватқанлиқини, әмма бу йил уйғурларниң вәтинидики уруқ-туғқанлири билән телефон биләнму болса һейтлишалмиғанлиқини, көңүллириниң сунуқ икәнликини ейтти.

Түркийәниң әң чоң шәһәрлиридин бири болған истанбул шәһири уйғурлар әң көп олтурақлашқан шәһәрләрдин бири болуп,бу уйғурлар истанбулниң зәйтинбурни, ақсарай, сәфакөй районлирида туриду. Мәзкур уйғурлар 1949-1950-йилларниң башлиридин тартип бүгүнки күнгичә түркийәгә келип олтурақлишип қалған уйғурлардур. Бу уйғурлар һәр һейтни уйғурларниң өрп- адәтлири бойичә өткүзүп кәлмәктә. Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған хәмит гөктүрк әпәнди өз тәсиратлирини оттуриға қойди.

Түркийәниң оттура райониға җайлашқан қәйсәри шәһири уйғурлар әң көп олтурақлашқан җайлардин бири болуп, бу йәрдә 1964-йили көчүп кәлгән уйғурлар билән 2014-2015 йиллири кәлгән уйғурлар айрим-айрим икки мәһәллидә туруватқан болсиму, бу йилқи роза һейтини бирликтә өткүзгән. Қәйсәридә паалийәт елип бериватқан шәрқий түркистан мәдәнийәт вә һәмкарлиқ җәмийити муавин рәиси әмруллаһ әфәндигил әпәнди қәйсәридики уйғурларниң 53 йилдин бери вәтинидики һейт адитини өзгәртмәстин өткүзүватқанлиқини баян қилди.

Әмруллаһ әфәндигил әпәнди бу йилқи роза һейтни йеңи кәлгән уйғурлар билән бирликтә уйғурларниң әнәниси бойичә дастихан тәйярлап, өз-ара пәтилишип яхши өткүзгәнликини илгири сүрди.

Йеңи кәлгән мусапирлардин имин қари бурун кәлгән уйғурлар билән йеңи кәлгән уйғурларниң бир йәргә җәм болуп хушал-хурамлиқ ичидә һейт өткүзүватқанлиқини, әмма вәтәндә бесим астида яшаватқан уйғурларни ойлап көңүллириниң қаттиқ йерим болғанлиқини баян қилди.

1964-Йили түркийәниң қәйсәри шәһири әхмәт йәсәвий мәһәллисигә 200 аилә уйғур җайлаштурулған иди. Бу уйғурлар 1960-йили ғулҗа, қәшқәр вә йәкән қатарлиқ җайлардин афғанистанға чиқип, афғанистанда бир мәзгил турғандин кейин 1964-йили түркийә һөкүмити тәрипидин қәйсәригә елип келинип орунлаштурулған. 2013-2014 Йиллирида малайшия вә тайланд арқилиқ кәлгән уйғурлардин 1600 әтрапида уйғур бу йәргә җайлаштурулди. Әнқәрәдә яшаватқан уйғурлар болса дөләт идарисидә ишләватқан вә алий мәктәпләрдә оқуватқан уйғурлардин ибарәт.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.