Türkiyede "Tunji nöwetlik Uyghur shé'iriyet muhakime yighini" échilmaqchi

Ixtiyariy muxbirimiz abduweli ayup
2018-04-13
Élxet
Pikir
Share
Print
"Tunji nöwetlik Uyghur shé'iriyet muhakime yighini" ning uqturushi we küntertipi.
"Tunji nöwetlik Uyghur shé'iriyet muhakime yighini" ning uqturushi we küntertipi.
RFA/Abduweli Ayup

14-Aprél istanbulda tunji qétim "Uyghur hazirqi zaman shé'iriyiti heqqide ilmiy muhakime yighini" ötküzülidighanliq xewiri tarqaldi.

Igilishimizche, bu yighinda Uyghur bügünki zaman shé'iriyitining asasliq wekilliridin exmetjan osman we tahir hamut qatarliqlar maqale oquydiken. Yighin'gha Uyghur edebiyati sahesidiki nopuzluq tetqiqatchilardin türkiyediki ege uniwérsitétining proféssori, doktor alimjan inayet, amérikidin doktor es'et sulaymanlar qatarliqlar ishtirak qilidiken. Yighinda yene Uyghur edebiyati tetqiqatidiki yash küchlerdin doktor rahile qeshqiri, dokturant hesenjan abduwahit, yaponiyege Uyghur edebiyatini tonushturuwatqan muqeddes nur qatarliqlarmu teklip bilen maqale oquydiken.

Mezkur ilmiy muhakime yighinini orunlashturushqa mes'ul bolghan, yighin teyyarliq hey'itining ezasi, sha'ir abdushükür muhemmet ependi ziyaritimizni qobul qilip bu yighinning meqsiti heqqide toxtaldi.

Uningche, bu yighin Uyghur élida Uyghur edebiyati we Uyghur tilning teqdiri qarangghu halette turuwatqan, Uyghur edibliri éghir teqiblerge duch kéliwatqan we "Siyasiy terbiyelesh" namidiki jaza lagérlirida qiyniliwatqan bir shara'itta chaqirilghan bolup, bu arqiliq muhajirette bolsimu Uyghur tilini, edebiyatini saqlap qélish we di'asporadiki ediblerge sehne hazirlash meqset qilinidiken.

Mezkur yighinning mesliheti 2017-yilining axirida otturigha chiqqan bolup, sha'ir tahir hamut, exmetjan osman, abdushükür muhemmet qatarliq muhajirettiki qelemkeshler kéngiship mezkur yighinni échish qararigha kelgen. Hazir amérikida yashawatqan sha'ir tahir hamut ziyaritimizni qobul qilip, mezkur yighinni qachan, qeyerde, qandaq échish heqqide tepsiliy melumat berdi.

Uning bayaniche, bo yighin héch bir dölet yaki teshkilatning pilanlishi yaki yardimide emes, belki muhajirettiki Uyghur ziyaliylar we Uyghur jama'itining qolni qolgha tutup qilghan hemkarliqigha tayinip wujudqa chiqish aldida turmaqtiken.

Bu yighin arqiliq Uyghur jama'itige we dunyagha qandaq bir uchurni bermekchi bolghanliqini sorighinimizda abdushükür ependi öz qarashlirini bayan qildi. Uningche, bu yighin dunyagha we di'asporadiki Uyghurlargha Uyghur ediblirining Uyghur tilning jewhiri bolghan shé'iriyet arqiliq Uyghur tilini saqlap qélish iradisini jakarlaydiken.

Sha'ir tahir hamut bu yighin arqiliq Uyghur tilini yoqatmaqchi bolghan xitay hökümitige we sükütchan dunyagha Uyghur ediblirining "Ijadiyet arqiliq ana tilni qoghdaymiz, " dégen jawabni bermekchi iken.

Bu qétimqi yighinda néme üchün shé'iriyetning muhakime nuqtisi qilin'ghanliqi heqqide sha'ir abdushükür ependi alahide eskertish bérip ötti.
Tahir hamut bu yighinning Uyghurlarning ning mewjutluqini ipadilesh, ularning öz tilidiki ijadiyet küchini saqlap qélish we dawam qildurushta bir özgiche yolning bashlinishi bolup qélishini arzu qilidighanliqini bildürdi.

14-Aprél échilmaqchi bo yighin istanbulning yawropa bölikige jaylashqan fatih sultan mehmet uniwérsitéti yéghin zaligha orunlashturulghan bolup, seher sa'et toqquzda bashlinip chüshtin kéyin sa'et beshte ayaghlishidiken.

Toluq bet