"Dunya tili-türkche" namliq xelq'araliq yighinida Uyghur tili heqqide 11 maqale oquldi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2017-11-06
Share
dunya-tili-turkche-9-nowetlik-2017-yighin.jpg 9-Nöwetlik "Dunya tili-türkche" namliq xelq'araliq ilmiy muhakime yighinidin körünüsh. 2017-Yili 3-noyabir, türkiye.
RFA/Erkin Tarim

Türkiyening sherqiy-jenubiy rayonigha jaylashqan malatya wilayitidiki inönü uniwérsitétida chaqirilghan 9-nöwetlik "Dunya tili-türkche" namliq xelq'araliq ilmiy muhakime yighinida Uyghur tili tetqiqatigha béghishlan'ghan 11 parche ilmiy doklat oqup ötüldi.

Mezkur ilmiy muhakime yighinigha amérika qoshma shtatliri, gérmaniye, rusiye fédératsiyesi, yaponiye, türkiye we ottura asiyadiki türkiy jumhuriyetliridin bolup 100 dek tetqiqatchi qatnashti.

2-Noyabirdin 4-noyabirghiche dawamlashqan ilmiy muhakime yighinida Uyghur til-edebiyati toghrisida tetqiqat élip bériwatqan herqaysi ellerdiki türkologlar maqale oqudi. Istanbul bilgi uniwérsitétining oqutquchisi, doktor murat orxun ependimu mezkur yighin'gha qatniship, Uyghur maqal-temsilliri toghrisida doklat berdi.

Biz neq meydan'gha téléfon qilip, yighin toghrisida bir qisim türkologlar bilen söhbet élip barduq. Doktor murat orxun ependi bu qétimliq ilmiy muhakime yighinigha nurghun dölettin kelgen türkologlarning ishtirak qilghanliqini bayan qildi.

Doktor murat orxun ependi yighinda Uyghur tili we edebiyati boyiche oqup ötülgen ilmiy doklatlarning köplükini shundaqla Uyghurlar toghrisida tetqiqat élip bériwatqan tetqiqatchilarning köplükini alahide tilgha aldi. U, mezkur yighinda özining Uyghur maqal-temsilliri toghrisida ilmiy doklat bergenlikini bayan qildi.

1991-Yili sabiq sowét ittipaqi yimirilip ottura asiya türkiy jumhuriyetliri musteqil bolghandin kéyin, türkiye jumhuriyiti türkologiye tetqiqatigha alahide ehmiyet bérip kelmekte. Türkiyede bashqa türkiy tillar bilen birlikte Uyghur tilimu ögitilmekte. Doktor murat orxun ependi bu qétimqi ilmiy muhakime yighinida dunyaning herqaysi jayliridin kelgen köp sandiki Uyghurshunaslar bilen tonushush pursitige ige bolghanliqini, eng muhimi Uyghur tetqiqati bilen shughulliniwatqan magistir we doktor oqughuchilarning köpeygenlikini bayan qildi.

Biz mezkur yighinigha qatnashqan türkmenistanliq türkolog berdi sariyéf ependi bilenmu söhbet élip barduq. U, pütün türkiy milletlerning, jümlidin türkmenlerningmu hazirqi zaman türkiy tilliri, edebiyati we medeniyitini tetqiq qilishta Uyghur tetqiqatliridin iz izdeydighanliqini bayan qildi we mundaq dédi:

"Türk dunyasining qedimki medeniyet we tarix izlirini Uyghurche menbelerdin we Uyghur medeniyitidin tapalaymiz. Chünki u yerde bizning yiltizimiz mewjut. Mesilen, 'qutatghu bilik' dégen waqtimizda bu Uyghurlardin bashlan'ghan we bügün'giche dawamliship kelgen muhim bir eser, hemmimizning ortaq mirasi. Yighinda Uyghur tili we edebiyati tetqiqati bilen shughulliniwatqan köp sandiki türkologlar maqale oqudi. Pütün türkiy milletler hazirqi zaman tili we edebiyatining tarixini tetqiq qilish üchün Uyghur tilini tetqiq qilishi kérek, shunga Uyghur tilining türkologiye tetqiqatidiki orni intayin yuqiri."

Xelq'araliq "Dunya tili-türkche" namliq ilmiy muhakime yighinini türkiye bash ministirliq idarisi qarmiqidiki türkiye til tetqiqat idarisi, türkiy milletler hemkarliq idarisi, malatya sheherlik hökümet we inönü uniwérsitéti qatarliq 4 organ ortaq uyushturghan bolup, her yili oxshimaydighan döletlerde ötküzülep kelmektiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.