Awstraliyediki Uyghur mektep: usulimizni qayturuwalduq

Ixtiyariy muxbirimiz abduweli ayup
2017-11-08
Élxet
Pikir
Share
Print

2017-Yilliq balilar bayrimida jenubi awstraliyediki Uyghur mektep tunji qétim xitay mektepler yillardin béri taliship oynap kéliwatqan Uyghur usulini toluq öz qoligha qayturuwalghan.

27-Öktebir awstraliyede balilar bayrimi bolup memliketning her qaysi jayliri balilarning shadiman külkiliri bilen janlinip kétidu. Awstraliyening jenubidiki adéleyd shehirige jaylashqan Uyghur mektipi bu pa'aliyetke alahide teyyarliq qilghan bolup, shu künki körekte ular "Uyghur qizi" dégen naxshigha keltürüp kolléktip usul oynighan. Mu'ellimler we ata-anilar bu qétimqi bayramda her yilqidin bekrek puxadin chiqqan bolup, her yili Uyghur usulini xitay usuli dep oynap chiqidighan xitay mekteplirini yéngip Uyghur usulini öz qoligha toluq qayturuwalghan. Xitay mektepliri bu yil yerlik ma'arip organlirining arilishishi bilen yillardin béri Uyghur usuligha qarshi dawam qilghan "Medeniyet tajawuzi"ni toxtitishqa mejbur bolghan.

Adéleyd shehiride bir Uyghur mektep we töt xitay mektep bar bolup, her yili xitay mektepler Uyghur usulini "Xitay usuli "dégen namda oynap Uyghurlarni narazi qilghan iken. Her yili balilar bayrimida Uyghur mekteptiki oqutquchilar xitay mektepler bilen talash tartish qilghan, ata-anilar naraziliq bildürüp munazirileshken. Emma herqandaq qilip xitay mektepning bu "Medeniyet tajawuzi"ni tosalmighan. Uyghur oqutquchilar her yili balilar bayrimida Uyghur usulini xitay mektep teyyarlighan "Uyghur usuli" ning aldigha tizdurushqa tirishqan bolsimu, xitaylarning mektipi töt, Uyghurlarning bir bolghachqa hemishe hemmisining aldigha tizdurushqa imkan bolmighan.

2016-Yili, mektepning mudiri zulpiye xanim mexsus mushu ish üchün adéleyd sheherlik ma'arip idarisige xet yazghan. U xétide xitay mekteplerning Uyghur usulini xitaychilashturup oynap chiqishi, hetta xitayche muzikilar bilen sehnige élip chiqishining Uyghur medeniyitige qilin'ghan hörmetsizlik bolidighanliqini tekitlep, Uyghur mektipi namidin bu ishqa naraziliqini bildürgen. Ma'arip da'iriliri bu ishqa jiddiy qarap Uyghur mektepning telipini yetküzüp xitay mekteplirini bu ishtin tosqan iken.

Zulpiye xanim Uyghur usulini xitay mekteplerdin qayturuwélish jeryani heqqide toxtilip köz qarashlirini otturigha qoydi.

Mezkur mektepning oqutquchisi gülnur xanim özining bu yilqi ghelibini tebriklesh üchün alahide teyyarliq qilghanliqini, balilarning pa'aliyetke bekmu qizghin maslashqanliqini, Uyghur usulining balilarning Uyghurche ang we rétim ichide yétilip chiqishigha we ularning heriket, muzika iqtidarning yétilishige bolghan aktip tesiri heqqide toxtaldi.

Uyghur mektipining qizghin qollighuchiliridin biri, merhum Uyghur sha'iri téyipjan éliyupning qizi yultuz téyipjan xanim öz qarishini otturigha qoydi.

Muhajirettiki Uyghur jama'iti chet'ellerde izchil Uyghur sen'iti arqiliq Uyghurlarni tonushturushqa tiriship kéliwatqan bolup, londondiki Uyghur ansambili buning tipik wekili hésablinidiken. Uyghur ziyaliylarning qarishiche, ana til mektepliride Uyghur usuli ögitish arqiliq Uyghur sen'itining izbasarlirini yétishtürüp chiqishqa bolidiken. Shundaqla bu arqiliq oqughuchilarning mektepke bolghan qizghinliqini ashurup ularning ana til öginishke türtke bolghili bolidiken.

Toluq bet