Японийәлик картонист томоми шимизу уйғурлар һәққидики чатма картон рәсимлири һәққидә тохталди

Мухбиримиз меһрибан
2019-12-18
Share
mihrigul-tursun-karton-1.jpg Японийәлик картонист томоми шимизуниң “бир уйғур аялниң гуваһлиқи” намлиқ чатма картонлиридики меһригүл турсун тәсвирләнгән рәсим.
camp-album.com

Японийәлик рәссам томоми шимизуниң “бир уйғур аялниң гуваһлиқи” намлиқ чатма картонлири иҗтимаий таратқуларда елан қилинғандин кейин көрүлүш қетим сани тез сүрәттә көпәйгән. “вашингтон почтиси” гезитиниң 16-декабир хәвәр қилишичә, томоми шимизуниң лагер шаһити меһригүл турсунниң 2017-йилдин 2018-йилғичә болған арилиқтики түрмә вә лагерлардики кәчмишлири әкс әттүрүлгән чатма картон рәсимлириниң иҗтимаий таратқуларда көрүлүш қетим сани 2 милйон 600 миң қетимдин ешип кәткән.

Игилишимизчә, “бир уйғур аялниң гуваһлиқи” намлиқ чатма картон японийәлик рәссам томоми шимизу ханимниң уйғурлар һәққидә елан қилған 2-парчә картон әсири икән. Шимизо ханим бундин илгири уйғурларниң вәзийитини әкс-әттүридиған “бу дөләтниң намини һечким еғизға алмайду” намлиқ чатма картон рәсимини елан қилған икән.

Дуня уйғур қурултийиниң японийәдики вәкили, японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам мәхмут әпәндиниң билдүрүшичә, рәссам томоми шимизо ханим икки йилдин буян уйғурлар вәзийитини әкс әттүридиған мәхсус чатма картонларни елан қилишқа башлиған. У йәнә уйғур вәзийитигә йеқиндин көңүл бөлүп келиватқан японийәлик паалийәтчиләрниң бири болуп, илһам мәхмут әпәнди билән бирликтә японийә таратқулириниң уйғурлар һәққидики сөһбәт программилириға көп қетим қатнашқан икән.

Шимизо ханим йәнә илһам мәхмут әпәнди билән уйғур вәзийитигә аит мәсилиләрдә көп қетим пикирләшкән вә өзиниң уйғурларниң әһвалини картон рәсим арқилиқ әкс әттүрүш пиланлирини баян қилған икән.

Бүгүн биз илһам мәхмут әпәндиниң васитичилики билән рәссам томоми шимизу ханим билән телефон сөһбити өткүзүш пурситигә ериштуқ.

Рәссам шимизо ханим аввал өзини тонуштуруп өтти. У өзиниң қандақ бир шараитта уйғур вәзийитини әкс-әттүридиған картон рәсим сизишқа киришкәнлики һәққидә тохтилип мундақ деди: “мениң исмим томоми шимизу, мән бу қетим меһригүл турсун һәққидә картон рәсим сизиштин илгири уйғурлар тоғрисида ‛бу дөләтниң намини һечким еғизға алмайду‚ намлиқ картон рәсим сизған идим. Бу мениң иккинчи қетим уйғурлар һәққидә картон рәсим сизишим һесаблиниду. Мениң уйғурлар мәсилисини билишим буниңдин икки йил илгири башланди. Мән интернет программиси “тураномуң хәвири” дин уйғур мәсилисини аңлиғандин кейин көп издәндим. Уйғурларниң әһвали пүтүн дуняда ғулғула қозғаватқан, пүтүн дуня бу мәсилидә сүкүттә турса болмайдиған бир мәсилә болсиму, әмма японийә сиясәтчилири билән гезит-журналлириниң бу әһвалларни японийә хәлқигә йетәрлик дәриҗидә йәткүзмигәнликидин интайин әпсусландим. Бу бошлуқни толдурушниң усули һәққидә издәндим. Мән уйғурлар һәққидә йезилған хәвәр вә билогларни көрүп чиққандин кейин, ‛бу дөләтниң намини һечким еғизға алмайду‚ намлиқ тунҗи әсиримни елан қилдим.”

Шимизо ханим йәнә мундақ деди: “буни көргән уйғурлар вә японлуқлар уйғурлар тоғрисида техиму көп вә яхши әсәрләрни ишлишимни үмид қилидиғанлиқини ейтти. Бирақ мәндә уйғурларниң мәдәнийити, тарихи тоғрисида толуқ чүшәнчә болмиғачқа, буниңдин көп бир нәрсә сизалмаслиқим мумкин дәп ойлидим. Бу йил 7-айда бир уйғур достимиз уйғурлар һәққидә бир гуваһлиқ бериш паалийити болидиғанлиқини маңа йәткүзди. Мән шу гуваһлиқ бериш паалийитигә қатнаштим. Шу йәрдә меһригүл турсунниң гуваһлиқ бәргән видийосини көрүп, униң тәпсилатини хатириләп чиқтим вә буни чоқум сизип чиқимән дәп ойлидим. Шуниң билән бу картон рәсимини сизип чиқтим. Буниң бундақ чоң тәсир қозғишини әйни вақитта өзүмму ойлимиған идим. Бирақ уйғурлар үчүн мушунчилик бир иш қилғанлиқимдин өзүмму хош болдум. Мән буниңдин кейин уйғурлар һәққидә техиму көп әсәрләрни сизишқа, техиму көп материялларни оқуп чиқип, буниңдинму яхши әсәрләрни тәқдим қилишқа тәйярмән.”

Шимизо ханим йәнә уйғурларниң лагер сәргүзәштлири әкс-әткән картон әсәрлири иҗадийитигә киришишигә илһам болған амиллар һәққидиму тохтилип өтти. У бу һәқтики соалимизға җаваб берип, мундақ деди: “мән һазирға қәдәр сиясий темиларға мунасивәтлик картон рәсимләрни сизғиним йоқ. Мән асасән аялларниң турмуши вә балилар тоғрисида картон рәсимләрни сизип кәлгәнмән. Әмма мениң бир устазимниң тибәтләр тоғрилиқ сизған картон рәсими маңа бу хил картон рәсимләрниң күчлүк һәмдә аддий усуллар арқилиқ реяллиқни техиму көплигән инсанларға җанлиқ әкис-әттүрүп берәләйдиғанлиқини һес қилдурди. Шуңа мән уйғурларниң мәсилисиниму картон рәсимләр арқилиқ дуняға тарқитишқа ирадә бағлидим. Бу картонларниң елан қилиниши иқтисадий җәһәттә маңа һечқандақ бир үнүм яратқини йоқ. Һазирғичә мениң әсәрлирим японийә ичидә елан қилиниватиду. Рәсимлирим японлуқларға қарита сизилған болғачқа, мән ундақ җиқ ойлап кәтмидим. Мән алди билән өзүмниң мушундақ өзүм халиған нәрсиләрни сизалайдиған муһитта икәнликимдин интайин хушал. Дуняға бу әһвалларни рәсимлирим арқилиқ аңлиталиғанлиқимдин хушалмән. Униң үстигә мениң хитайда әсәрлиримни тонуштуруш хиялимму йоқ. Йәнә бир тәрәптин, уйғурларниң бешиға кәлгән еғир күнләрдә сизмай өзимизниң шәхсий мәнпәәтини ойлаш мениң принсипим әмәс. Шуңа мән буни сизишни қарар қилған икәнмән, мәйли қандақ болуштин қәтийнәзәр уни чоқум вуҗудқа чиқиришқа тиришимән.”

Зияритимиз ахирида шимизо ханим йәнә өзиниң уйғурлар һәққидә техиму көп әсәрләр яритиш пилани барлиқини билдүрүп, мундақ деди: “шундақ, мән йәнә уйғурлар тоғрисида техиму көп картон рәсимлирини сизмақчи. Келәр йили ичидә уйғурларға аит картон рәсимлиримни китаб шәклидә нәшр қилишим мумкин. Һазирму гуваһлиқ бериватқан уйғурлардин бирқанчиси билән көрүшүш пиланим бар. Уларниң сөзлирини рәсим қилип сизип чиқсам дәймән. Силәрниңму маңа көплигән материялларни һәмдә гуваһчиларниң сөзлирини тәминләп беришиңларни үмид қилимән. Шундақла уйғурларни тонуштуридиған техиму яхши бир картон китаб нәшр қилишимға ярдәмдә болушуңларни сораймән. Силәргә көптин-көп рәһмәт!”

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт