Иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңиши германийәниң миюнхен шәһиридә башланди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2022.05.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңиши германийәниң миюнхен шәһиридә башланди Иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңишиниң ечилиш мурасимидин көрүнүш. 2022-Йили 26-май, мюнхен, германийә.
RFA/Erkin Tarim

Иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңиши 26-май күни германийәниң миюнхен шәһиридә башланди.

Шәрқий түркистанниң истиқлал маршини орунлаш билән башланған бу кеңәштә д у қ рәиси долқун әйса әпәнди алди билән ечилиш нутуқи сөзлиди. У 20 дәк дөләттин 70 әтрапидики тәшкилатларға вакалитән кәлгән 200 дәк тәшкилат рәһбәрлири, җамаәт әрбаплири, зиялийлар вә чәт әллик парламент әзалири һәмдә адвоклатларға рәһмәт ейтти. Андин кейин уйғурларниң һазирқи еғир вәзийити вә бу кеңәшни ечиштики мәқсәт тоғрисида тохталди.

Андин кейин ечилиш мурасимида йәнә чехийә җумһурийити кеңәш палатасиниң муавин рәиси, парламент әзаси йирҗи обәлфалзир, сабиқ югославийә иттипақиниң диктатори милошевични сотлиған баш сотчи, шундақла “уйғур сот коллекгийәси” ниң баш сотчиси җеффри найс әпәнди, франсийә парламентиниң әзаси фредирика дума ханим қатарлиқлар сөз қилди. Ечилиш мурасимида йәнә американиң германийәдики баш әлчиси әйми гутман ханим, полшаниң сабиқ ташқий ишлар министири вә явропа парламентиниң әзаси анна фотийга ханим, америка дөләт мәҗлисиниң әзаси йоң ким ханим, явропа парламентиниң әзаси әнгин әроғлу әпәнди, пирага шәһәр башлиқи зиданик һиррип, явропа парламентиниң муавин рәиси һайди һавтала әпәндиләр син көрүнүши арқилиқ нутуқ сөзләп, хитайниң уйғурларға елип бериватқан еғир бесим сияситини әйиблиди. Шуниң билән бирликтә улар йәнә уйғурларниң һәқлиқ дәвасини вә уйғур алий кеңишини қоллайдиғанлиқини тәкитләшти.

Иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңишиниң ечилиш мурасимидин көрүнүш. 2022-Йили 26-май, мюнхен, германийә.

Арқидин кеңәшниң күн тәртипигә бинаән, “ирқий қирғинчилиқниң алдини елиш вә униң мәсулийәтлири” дегән темисида мәхсус йиғин өткүзүлди. Тәһдит астидики милләтләрни қоғдаш тәшкилатиниң мәсуллиридин һанну шидла әпәнди риясәтчилик қилған бу йиғинда, “уйғур сот коллегийәси” ниң баш сотчиси җеффри найс әпәнди, кишилик һоқуқ адвокати вә уйғур адвокатлар җәмийитиниң қурғучиси майкил полак әпәнди, “уйғур сот коллегийәси” ниң муавин баш сотчиси ник вич әпәнди вә вакаләтсиз милләтләр тәшкилатиниң баш катипи ралф бунче әпәндиләр сөз қилип, уйғур ирқий қирғинчилиқи тоғрисидики һөкүм тоғрисида мәлумат бәрди. Улар йәнә уйғур ирқий қирғинчилиқиниң алдини елиштики мәсулийәтләр тоғрисида тохталди. Улар йәнә кеңәшкә қатнашқан вәкилләрниң соаллириға җаваб бәрди. Бу йиғинда мутәхәссисләр муһим тәклипләрниму оттуриға қойди.

Биз йиғин тоғрисида көз қаришини игиләш үчүн д у қ рәиси долқун әйса әпәндигә микрофонимизни узаттуқ. У ечилиш мурасимида вә сотчилар һәм адвокатлар қатнашқан кеңәш йиғинида уйғур ирқий қирғинчилиқиниң 21-әсирдики инсанийәтниң тирагедийәси икәнлики һәққидә бирдәк тонушқа кәлгәнликини, буни тохтитишниң һәмәйләнниң инсанлиқ бурчи икәнлики оттуриға қойғанлиқини баян қилди.

Д у қ ниң алий мәслиһәтчиси, уйғур академийәсиниң рәиси доктор ришат аббас әпәндиму зияритимизни қобул қилип, мундақ деди: “йиғинда ‛уйғур сот коллегийәси‚ ниң баш сотчиси җеффри найс әпәнди, ‛биз пакитларға асасән хитай уйғурларға ирқий қирғинчилиқ елип бериватиду, хитай инсанийәткә қарши җинайәт садир қиливатиду, дәп һөкүм чиқардуқ. Әмди миллитиниңларни қутулдуруш силәрниң бурчуңлар‚ деди. Мениңчә, бу әң муһим бир чақириқ. Әмди әң муһими дуня уйғур қурултийи башчилиқидики дуняниң һәрқайси җайлирида паалийәт елип бериватқан уйғур тәшкилатлири вә уйғур җамаити өзлири туруватқан дөләтләрдики һөкүмәтләр вә парламентларға бу һәқтә қарар мақуллитиш үчүн тиришчанлиқ көрситиши лазим. Бу һәр бир уйғурниң бурчидур.”

Канададин келип иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңишигә қатнишиватқан д у қ қанун комитетиниң рәиси мәмәт тохти әпәнди, “уйғур сот коллегийәси” ниң сотчилири қилған сөзидә, һөкүмнамини техиму көп дөләтләргә қобул қилдуруш керәкликини оттуриға қойғанлиқини тәкитләп өтти.

Истанбулда қанун кәспидә алий мәктәпни пүттүргән җәвлан ширмәмәт әпәнди бүгүнки йиғинда уйғурларниң һазирқи қийин вәзийити һәққидә наһайити пайдилиқ пикир-тәклипләрниң оттуриға қоюлғанлиқини билдүрди.

Германийәниң миюнхен шәһридә өткүзүливатқан иккинчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңиши 28-май күни ахирлишидиғанлиқи мәлум.

Д у қ биринчи нөвәтлик шәрқий түркистан миллий кеңишини 2018-йили 11-айда германийәниң миюнхен шәһиридә чақирған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.