Parlamént ezasi doktor réshat doghru: Uyghur türklirige qiliniwatqan bésim barghanséri zoraymaqta

Milletchi heriket partiyisining tokat sheherlik xelq wekili doktor réshat doghru ependi parlaménta qilghan bayanatida, hökümetning kerkük mesilige köngül bölüshini telep qildi we sherqiy türkistan'gha ige chiqmaywatqanliqini eyiblidi.
Ixtiyari muxbirimiz erkin tarim
2012.12.14
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
parlament-ezasi-reshat-doghru-305.jpg Türkiye parlamént ezasi, sabiq dölet ministiri, milletchi heriket partiyisining mu'awin sékrétari dr. Rishat doghru ependi sözde. 2012-Yili awghust.
RFA/Erkin Tarim


Milletchi heriket partiyisi tokat sheherlik xelq wekili doktor réshat doghru 2013 - yilliq TİKA( türk hemkarliq we idarisi) we chet'eldiki türkler we qérindash milletler bashqarmisining 2013 - yilliq maliye xamchoti heqqide milletchi heriket partiyisi komitétigha wakaliten türkiye parlaméntide söz qildi.

U sözide munularni otturigha qoydi:

Sherqiy türkistandiki mesililer türk dunyasining eng muhim timisidur. Sherqiy türkistan xitaylar teripidin 1759 - yilidin béri tajawuzgha uchrimaqta. Ular ariliqta bezi musteqil döletlerni qurghan bolsimu, xitay buni étirap qilmidi we tunjuqturuwetti.

Xitay sherqiy türkistan'gha bolghan hökümranliqini saqlap qélish üchün Uyghurlargha qarshi teshkillik siyasiy bésim élip barmaqta. Türklük éngini yoq qilip Uyghurlarni xitaylashturush üchün ma'arip siyasetlirini yürgüzmekte. Xitayche ma'aripni zorlap tangmaqta. Uyghurlarning kültüri we en'enisini ajizlitish üchün küresh qilmaqta. Shinjang Uyghur aptonom rayoni dégen bilen bu rayon'gha xitay köchmenler toshulmaqta we Uyghur nopusi tarqaqlashturulmaqta. Uyghur türklirige qiliniwatqan bésim barghanséri zoraymaqta.

Türkiye sherqiy türkistan Uyghur türklirige ige chiqmaywatidu, ular uchrawatqan heqsizliqni dunya éqim mesililirige aylandurushqa tirishmaywatidu. Undin bashqa yene, sherqiy türkistanning muhajir lédiri rabiye qadir xanimning dölitimizge kirishi cheklenmekte. Yaponiye bolsa sherqiy türkistanliqlargha qurultay orunlashturup bériwatidu. Dunyaning herqaysi döletliridiki rehberler sherqiy türkistan lédirlirini teklip qiliwatidu. Biz bolsaq dölet süpitide ularning qurultaylirigha qatnashmighanni az dep, ularni dölitimizge kirgüzmeywatimiz. Bu toghra emes.

Atatürk, “Türkiyining sirtida yashaydighan türkler bar. Türkiye jumhuriyti dölet süpitide ular bilen munasiwet ornitishi we u yerdiki tereqqiyatlarni kütiwélishi lazim” déyish arqiliq bizning tarixiy wezipimizni békitip bergen. Atatürkning körsetmisi we rehmetlik bashbugh alp arslan türkesh ependining ülkichilerge amanet qilghan qérindash xelqler mesilisi dölitimizning eng muhim mesilisidur.

2011 - Yili 20 - martta qurulghan, chet'eldiki türkler we qérindash milletler bashqarmisi, qurulghandin tartip muhim xizmetlerni élip kéliwatidu. Emma aktipchanliqini téximu ijra qildurushi kérek. Mezkur bashqarma xuddi TİKA gha oxshash chet'eldimu shöbilerni qurushi, türklerning yénida turushi kérek.2011 - Yili 7 - , we 8 - iyun künliri enqerede chet'eldiki türkler qurghan ijtima'iy teshkilatlarning yighini échilghandi. Undin bashqa yene gérmaniyide köchmenlikning 50 - yilliqi xatirilen'genidi. Mana bular aktip pa'aliyetlerdin ibaret.

Doktor réshat doghru ependi parlaménttiki sözide yene, pütün türk dunyasidiki hel qilinishqa tégishlik barliq mesililerni otturigha qoydi we türkiye jumhuriyitining türk dunyasigha ige chiqip, ularning mesilisini hel qilish üchün choqum türk dunyasi ministirliqi qurup chiqishi kéreklikini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.