Түрксамда 'шәрқий түркистан мәсилиси' темисида йиғин чақирилди

Хитай баш министири вен җиябавниң түркийигә елип баридиған рәсмий зиярити йеқинлишиватқан күнләрдә түркийидә шәрқий түркистан мәсилиси һәққидә йиғинлар чақирилишқа башлиди. 10 - Айниң 2 - күни түрксам, йәни түркийә истратегийә тәтқиқат мәркизидә "шәрқий түркистанниң өтмүши, бүгүни вә келәчики" темисида йиғин чақирилди.
Мухбиримиз әркин тарим
2010-10-04
Share
Kurtsam-yighingha-qatnashqan-muhim-kishiler-305 Сүрәттә, 10 - айниң 2 - күни түрксам, йәни түркийә истратегийә тәтқиқат мәркизидә "шәрқий түркистанниң өтмүши, бүгүни вә келәчики" темисида чақирилған йиғинниң иштиракчилири.
RFA Photo / Erkin Tarim

Бу йиғинға түрксамниң башлиқи доктор синан оган әпәнди, тәтқиқат мәркизиниң мутәхәссислири, һәр қайси университетлардин кәлгән хәлқара мунасивәтләр бойичә магистир вә докторлуқ унванлири үчүн оқуватқанлар шуниңдәк бәзи партийиләрниң рәһбәрлиридин болуп 40 әтрапида киши қатнашти.

Йиғинда түрксам мудири доктор синан оган әпәнди билән дуня уйғур қурултийи башлиқи сейит түмтүрк әпәнди сөз қилди.

Др. Синан оган әпәнди сөзидә түркийә истратегийә тәтқиқат мәркизиниң тәтқиқатлирида түрк дунясиниң бүгүнки вәзийити вә түркийиниң оттура асия түркий җумһурийәтлири һәм башқа түркий милләтләргә қарита йүргүзүватқан сиясәтлири һәққидә мәхсус тәтқиқатлар елип бериватқанлиқини ейтти.

У сөзидә шәрқий түркистанниң түрк дунясиниң муһим бир парчиси икәнлики, шәрқий түркистан мәсилисиниң түркийә билән хитай оттурисидики мунасивәтниң сайисида қеливатқанлиқи, шәрқий түркистан мәсилисиниң түркийә үчүн сәл қариғили болмайдиған муһим мәсилә икәнликини тәкитлиди.
Kurtsam-yighingha-qatnashqan-muhim-kishiler-1-305
Сүрәт, 10 - айниң 2 - күни түрксам, йәни түркийә истратегийә тәтқиқат мәркизидә "шәрқий түркистанниң өтмүши, бүгүни вә келәчики" темисида чақирилған йиғиндин көрүнүш.
RFA Photo / Erkin Tarim
 
Д у қ муавин рәиси сейит түмтүрк әпәнди, шәрқий түркистанниң йеқинқи заман тарихи һәққидә қисқичә мәлумат бәргәндин кейин, хитайниң бүгүн уйғурларға елип бериватқан бесим сиясити һәққидә мәлумат бәрди. Сөзиниң ахирида уйғурларниң түркийә җумһурийити дөлитидин күткән тәләплирини оттуриға қойди.
   
Др. Синан оган әпәнди бүгүнки йиғинниң әһмийити һәққидә қисқичә тохталғандин кейин, шәрқий түркистан мәсилиси һәққидики көз қаришини баян қилип йәнә мундақ деди: "бүгүнки йиғинимизда шәрқий түркистанниң өтмүши, бүгүни вә келәчики һәққидә музакирә елип баримиз. Түркийидә бу һәқтә сөз игиси кишиләр бу йиғинимизға қатнашти. Шәрқий түркистан биз бәк әһмийәт бериватқан бир тема. Шәрқий түркистан түрк дунясиниң муһим бир қисми. Әпсуски һазир шәрқий түркистан түркийә билән хитай оттурисидики мунасивәтниң сайисида көмүлүп қеливатиду. Түркийә - хитай мунасивитиниң күчийиватқанлиқини көрүватимиз. Алдимиздики күнләрдә хитай баш министири түркийә гә рәсми зиярәт елип бармақчи, әлвәттә түркийә башқа дөләтләр билән болған сияси иқтисадий тиҗарий мунасивитини тәрәққи қилдуриду, әмма буларниң һеч бирси инсан һәқ вә һоқуқи дәпсәндилиригә сәл қаришимизға сәвәп болмазлиқи керәк. Әгәр дуняниң һәрқандақ бир йеридә инсан һәқлири дәпсәндилири болса, болупму инсан һәқлири дәпсәндилиригә учраватқан кишиләр бизниң қериндашлиримиз болидиған болса биз униңға қарап туралмаймиз. Биз бу мәсилиләрни бу хил илмий йиғинларда аңлитимиз, музакирә қилимиз вә һәл қилишниң йоллириниз издәймиз. Биз түркийә хитай мунасивитидә шәрқий түркистан мәсилисиниң сәл қариғили болмайдиған муһим бир мәсилә икәнликини, түркийә һөкүмитиниң бу мәсилигә алаһидә көңүл бөлүши һәл қилиш йоллири издиши керәкликигә ишинимиз вә бу көз қаришимизи давамлиқ һалда оттуриға қоюп келиватимиз."
   
Кейин д у қ муавин башлиқи сейит түмтүрк әпәнди сөз қилип, түркийиниң уйғурлар үчүн қандақ бир сиясәт елип бериши керәклики тоғрисида қарашлирини оттуриға қойди. У түркийә һөкүмитигә сунған 13 маддидин тәркип тапқан бир тәләпнамини оқуп өтти.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.


 
Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт