Алий мәктәп иҗтимаий пән оқутқучилири ишсиз қелиш хәвпигә йүзләнмәктә

Радиомиз игилигән учурлардин мәлум болушичә, нөвәттә барғанчә омумлишиватқан "қош тиллиқ мәктәпләр"дә, әдәбият дәрсила уйғур тилида өтүлгәндин башқа, барлиқ дәрсләр хитай тилида өтүлүватқанлиқи үчүн алий мәктәпләрдики иҗтимаий пән кәсиплиридә оқуйдиған уйғур оқуғучилар азлап кәткән.
Мухбиримиз миһрибан
2010-09-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Сүрәт, үрүмчи дөң көврүк доқмушта биркар олтурушқан ишсиз уйғурлардин бир көрүнүш.
Сүрәт, үрүмчи дөң көврүк доқмушта биркар олтурушқан ишсиз уйғурлардин бир көрүнүш.
RFA File

Бу әһвал университетлардики оқутқучиларниң дәрсләрни хитай тилида өтүшкә мәҗбур болуш, лаяқәтлик болмиғанлар иштин тохташ, иҗтимаий пән оқутқучилириниң дәрс саити йетишмәслик, һәтта ишсиз қелиш әһваллирини кәлтүрүп чиқармақта икән.

Зияритимизни қобул қилған уйғур зиялийлири "қош тиллиқ маарип" намидики бу хил оқутуш уйғур маарипини вәйран қилиш биләнла қалмастин, ахирқи һесабта уйғурларниң инсанлар еришишкә тегишлик болған әң әқәллий кишилик һоқуқ мәнпәәтлиридинму пүтүнләй мәһрум қилидиғанлиқини билдүрди.

Улар сөзлиридә, нөвәттә оттура мәктәпләрдә әдәбият дәрсидин башқа барлиқ дәрсләр хитай тилида өтүлүватқанлиқи үчүн, һазир университетларниң иҗтимаий пән кәспидә оқуйдиған оқуғучи мәнбәлири барғанчә азлап, әслидинла хитай тилида дәрс өтүшкә мәҗбурлиниватқан оқутқучиларниң әмди ишсиз қелиштәк паҗиәлик қисмәткә йүзлиниватқанлиқини, мушундақ кетивәрсә уйғур ана тили маарипиниң пүтүнләй бәрбат болидиғанлиқини тәкитлиди.

Зияритимизни қобул қилған мәлум бир алий мәктәп оқутқутқучисиниң билдүрүшичә, нөвәттә шинҗаң университети, педагогика университети, маарип институти қатарлиқ алий мәктәпләрниң бу йил иҗтимаий пән кәсиплиригә наһайити аз оқуғучи қобул қилинғанлиқи, һәтта бәзи кәсипләрниң оқуғучи мәнбәси болмиғанлиқи үчүн, шинҗаң университетида тарих факултетиға охшаш бир қисим факултетлар әмәлдин қалдурулуп, оқутқучилар кәсип өзгәртишкә мәҗбур болмақта икән.

Чәтәлләрдики уйғур зиялийлиридин илгири шихәнзә университетида оқутқучи болуп ишлигән илшат һәсән әпәнди, иҗтимаий пән кәсиплириниң оқуғучи мәнбәсиниң үзүлүп қелиши, уйғур маарипини вәйран қилиш биләнла чәкләнмәстин, бәлки уйғурларниң бир милләт сүпитидә мәвҗут болуп туруши үчүнму әң зор хәвп икәнликини тәкитлиди.

Радиомиз игилигән учурлардин мәлум болушичә, һазир университетларда оқутқучиларға хитай тили 8 - дәриҗидин өтүш тәләп қилинғандин сирт, хитай тилида лаяқәтлик кинишкиси елип, кәспи дәрсләрни хитай тилида өтүватқан оқутқучиларниң дәрс митотини баһалашқа, мәхсус хитай оқутқучилардин тәркип тапқан хизмәт гуруппилири тәсис қилинған. Уйғур оқутқучилириниң дәрс мунбиридә давамлиқ туруш яки мунбәрдин айрилип қелиши мана мушу гуруппидики хитай оқутқучиларниң қарариға асасән бәлгилинидиған вәзийәт шәкилләнгән.

Мана мушу хил хитай оқутқучилардин тәшкилләнгән дәрс митотини баһалаш гурупписиниң пикригә асасән, шинҗаң университетниң қанун факултетиниң дотсенти әмәтҗан үстидин қизил башлиқ һөҗҗәт чиқирилип, 50 яш әтрапидики бу оқутқучи дәрс мунбиридин қалдурулған. Шинҗаң университети оқутуш башқармисидики мәлум хизмәтчи хадимму, әмәтҗанниң хитай тилидики дәрс методи лаяқәтлик болмиғанлиқи үчүн, униң дәрс өтүштин қалдурулғанлиқини билдүрди.

Мәктәп тәвәсидин зияритимизни қобул қилған бирәйләнниң билдүрүшичә, әмәтҗанға охшаш оқутқучиларниң пәқәтла хитай тилида дәрс өтүш методи өлчәм қилинип, хизмәттин қалдурулушидәк әһвал оқутқучилар арисида күчлүк инкас қозғиған.

Илшат әпәнди уйғур оқутқучилириниң дәрсини хитай оқутқучилири аңлап баһалашниң педагогика принсиплириға хилап болупла қалмастин, бәлки хитай қануниғиму хилап болуп, буниң уйғур қатарлиқ милләтләр үстидин йүргүзүливатқан тәңсизлик, миллий кәмситиш сияситиниң испати икәнликини илгири сүрди.

Йеқинқи бирнәччә йилдин буян, уйғур аптоном район даирилири, уйғурларниң наразилиқи вә хәлқараниң қаттиқ әйиблишигә қаримай, райондики уйғур ана тил мәктәплирини әмәлдин қалдурушни давамлаштуруп кәлди. Бу бир нәччә йилдин буян университетларда уйғур тилида дәрс өтүш әмәлдин қалдурулуп, илгири уйғур ана тили бойичә дәрс өтүш давамлишип келиватқан иҗтимаий пән кәсиплири вәйран болуш гирдабиға йүзләнди.

Нөвәттә бу хил әһвал хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлири һәм бирләшкән дөләтләр маарип тармақлириниң җиддий диққитини қозғимақта.

Юқиридики аваз улинишидин, бу һәқтики мәлуматимизниң тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт