Shi jinpingning “Kitab oqush” chaqiriqi Uyghur diyarida ramizan éyida yuqiri pellige kötürüldi

Muxbirimiz méhriban
2022-04-28
Share
Shi jinpingning “Kitab oqush” chaqiriqi Uyghur diyarida ramizan éyida yuqiri pellige kötürüldi Uyghur aptonom rayonining sabiq re'isi shöhret zakir chaqirghan muxbirlarni kütüwélish yighinida teshwiq qilin'ghan, xitay re'isi shi jinpingning Uyghur rayonini teshwiq qilish kitabining köpeytilgen nusxisi. 2019-Yili 30-iyun béyjing.
AP

Bu yil 23-aprél “ Dunya kitab oqush küni” munasiwiti bilen xitay re'isi shi jinping mexsus tebrik sözi élan qilghan.

Melum bolushiche, 23-aprél, 16-esirdin 17-esirgiche yashighan ispaniyelik yaghuchi migél dé sérwantis we en'gliyelik yazghuchi, drammatorg wilyam shékispérning wapat bolghan xatire küni. Ispaniye hökümiti yazghuchi sérwantis wapat bolghan bu künni her yili xatirileydighan bolup, ispaniyening teklipi bilen birleshken döletler teshkilati ma'arip, ilim-pen we medeniyet orgini 1972-yili her yili 23-aprélni “Kitab oqushqa yürüsh qilish küni” dep teshebbus qilghan. 1995-Yili 11-aygha kelgende birleshken döletler teshkilati resmiy qarar chiqirip, 23-aprél künini “Dunya kitab oqush we neshriyat hoquqi küni” dep belgiligen. Xelq'arada 100 nechche dölette bu kün her xil pa'aliyetler bilen xatirilinip kelgen bolsimu, emma xitayda taki 2000-yillarghiche bu künni bilidighanlar intayin az bolup, xatirilesh pa'aliyetliri ötküzülmey kelgenidi.

“Dunya kitab oqush küni” munasiwiti bilen Uyghur aptonom rayonluq hökümet achqan seperwerlik yighinidin körünüsh. 2022-Yili 23-aprél.
“Dunya kitab oqush küni” munasiwiti bilen Uyghur aptonom rayonluq hökümet achqan seperwerlik yighinidin körünüsh. 2022-Yili 23-aprél.
ts.cn

Xitay merkizi téléwiziye istansisining xewer qilishiche, shi jinping bu qétimqi tebrik sözi bilen bille, téximu muhimi bu küni yene, pütkül xitay boyiche “Kitab oqush” chaqiriqini élan qilip, bu pa'aliyetni daghdughiliq élip bérishni telep qilghan.

Xitay taratquliridin melum bolushiche, bir heptidin buyan mezkur pa'aliyet xitayning herqaysi jaylirida daghdughiliq élip bérilghan. Uyghur rayonidiki hökümet taratquliridin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonluq hökümet bu heqte mexsus seperwerlik yighini achqan bolup, Uyghur diyarida bu pa'aliyet siyasiy heriket tüsini alghan.

“Shinjang téléwiziye istansisi” ning 24-apréldiki xewiride déyilishiche, Uyghur aptonom rayoni boyiche “Yaxshi kitablarni oqush” pa'aliyiti siyasiy kéngesh ezaliridin tartip, hökümet kadirlirighiche, aliy mekteplerdin ottura-bashlan'ghuch mekteplergiche keng qanat yaydurush teshebbus qilin'ghan.

“Shinjang téléwiziyesi” ning bu heqtiki xewiride déyilishiche, Uyghur aptonom rayoni rehberliridin nurlan abdumejit “Zor kölemlik kitab oqup öginish” pa'aliyitini qozghashni awwal siyasiy kéngesh ezaliri ichide qanat yaydurush, kitab oqushni kündilik xizmettiki muhim xizmet derijisige kötürüp, siyasiy nezeriye bilimini östürüsh, shi jinping idiyesini qollap, 20-qurultayning ghelibilik échilishini kütüwélishni telep qilghan.

Amérikadiki siyasiy weziyet analizchiliridin xu péng ependining qarishiche, “Kitab oqush” dégendek témilardiki bu xil siyasiy pa'aliyetler maw zédong dewridila bashlan'ghan. Uning tekitlishiche, Uyghurlargha nisbeten bu xil siyasiy heriketlerning meqsiti aldi bilen Uyghur milliy medeniyitini, diniy étiqadi we millet kimlikini yoqitishni meqset qilghan ménge yuyush iken.

Xu péng ependi mundaq dédi: “Xitay hökümitining hazir qiliwatqinining özi Uyghur medeniyitini we Uyghur en'enisini pütünley öchürüp tashlash. Ilgiriki chaghlarda ramizan éyi xitay kommunist hökümiti teripidin her halda étirap qilinatti. Uyghurlarning bundaq mezgillerde ibadet qilishigha yol qoyulatti. Emma bu yil del ramizan éyi mezgilide ‛kitab oqush‚ namida bu xil heriketni mejburlash wasitiliri arqiliq yolgha qoyushi éniqla halda Uyghurlarning medeniyet en'enilirini inkar qilghanliq. Elwette bu heriket hazir xitaylarni öz ichige alghan halda pütkül xitay döliti miqyasida élip bériliwétiptu. Meyli ilgiri élip bérilghan maw zédong idiyesini öginish herikiti bolsun, yaki shi jinping idiyesini öginish yumtalini chüshürüsh heriketliri dégenler bolsun, bularning hemmisini emeliyette kishilerni mejburlash, ménge yuyush meqsitidiki siyasiy heriketler déyishke bolidu”.

Xu péng ependi yene xelq'arada xitaydiki kompartiye bilen birdeklikni saqlash, kompartiyening siyasitini tonush, öginish rohini izchillashturush dégendek namlardiki bu xil siyasiy heriketlerge bolghan tonushning téxi yéterlik emeslikini bildürdi.

U xitayda yüz bériwatqan siyasiy tüsi qoyuq bu xil heriketlerning xitayda puqralarning méngisini mejburiy yuyup özgertishni meqset qilghanliqini tekitlep, xitay hökümitining öz hakimiyitini qoghdash üchün, mejburlash wasitiliri arqiliq, siyasiy heriket sheklide élip bériwatqan bu xil omumiy xelq heriketlirige jiddiy diqqet qilish kéreklikini bildürdi.

“Tengritagh tori” da 26-aprél küni bérilgen xewerde aqsu wilayitidiki herqaysi nahiyelerde 23-aprél “Dunya kitab oqush küni” pa'aliyitining daghdughiliq ötküzülgenliki xewer qilin'ghan.

Xewerde: “23-Aprél küni aqsu wilayetlik partiye komitéti teshwiqat bölümi, wilayetlik ijtima'iy pen sahesidikiler birleshmisining bash bolup uyushturishida wilayetlik yughurma taratqu merkizi, edebiyat sen'etchiler birleshmisi, wilayetlik kutupxana we aqsu sheherlik partiye komitéti teshwiqat bölümi qatarliqlar birlikte 23-aprél ‛dunya kitab oqush küni‚ ni xatirilesh pa'aliyetlirini bashlidi. Pa'aliyetlerde ‛klassik eserlerni déklamatsiye qilish, kitabxumarlarni hörmetlesh‚, ‛aqsugha rishte baghlash‚ dégen témilar boyiche, omumiy xelq déklamatsiye qilish pa'aliyetliri élip bérildi” déyilgen.

Xewerde déyilishiche, “Aqsuning kucha, uchturpan nahiyeliridiki kitab oqush pa'aliyetlerde “Méning yurtum aqsu” “Junggo ösmürliri mundaq deydu” dégen témilarda déklamatsiye ötküzülgen. “Üch xetlik destur” qatarliq xitay klassik eserliri déklamatsiye qilin'ghan. “Bu arqiliq yash-ösmürlerning junggo en'eniwi medeniyitige bolghan qizghin muhebbiti toluq namayan qilin'ghan”.

Dunya Uyghur qurultiyi diniy ishlar komitétining mudiri turghunjan alawudun ependining qarishiche, xitay hökümitining atalmish “Kitab oqush” dégendek namlardiki qizil kitablarni oqush we xitay klassik eserlirini déklamatsiye qilish pa'aliyetlirining musulmanlarning ramizan éyida ötküzüshi alahide diqqet qozghishi kérek iken.

Diniy ölima turghunjan alawudun ependining bildürüshiche, xitay hökümet da'iriliri Uyghur diyarida “Kitab oqush küni” ni atalmish “Yaxshi kitablarni oqush dolquni” namidiki siyasiy heriketke aylandurushta atalmish Uyghur “Nemunichiliri” ni kötürüp chiqip, ularning qilghan pa'aliyetlirini teshebbus qilmaqtiken.

Turghunjan alawudun ependining tekitlishiche, ramizan éyida bashlan'ghan bu heriket Uyghur diyarida Uyghurlarning roza tutush qatarliq diniy pa'aliyetliri qattiq cheklen'gen, Uyghur tili we Uyghurche diniy kitablar, Uyghur yazghuchilirining nadir eserliri cheklen'gen we yoqitilghan mezgilde élip bériliwatqan bolup, bu ehwal mezkur heriketning Uyghurlarning diniy étiqadi we Uyghur milliy medeniyitini suslashturushta qolliniwatqan siyasiy basturushining bir parchisi ikenlikini körsitidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet