Ху пиң: “чен чүәнго әмәлийәттә өзини һалакәткә иттириватиду”

Мухбиримиз сада
2019-06-24
Share
chen-chuengo-chen-quanguo.jpg Уйғур аптоном райониниң секретари чен чүәнго(оттурида) хитай коммунистик партийәси 19-нөвәтлик қурултийи шинҗаң вәкилләр йиғинида. 2017-Йили 19-өктәбир, бейҗиң.
AFP

Хитай һөкүмитиниң уйғур дияридики бастурушлириға қарита америка вә башқа ғәрб әллири қаттиқ наразилиқ билдүрүватқан бир мәзгилдә, хитай даирилири үрүмчидә “хитайчә алаһидиликкә игә сотсиялизим қуруш бойичә шинҗаңда бихәтәр вә тинч муһит бәрпа қилиш” темисида бир “сақчи хизмити йиғини” ечилған. Йиғинға уйғур аптоном районлуқ парткомниң секретари чен чүәнго риясәтчилик қилған.

19-Июн ечилған мәзкур йиғинда чен чүәнго райондики барлиқ сақчи хадимлиридин “ши җинпиң ядролуқидики партийә мәркизий комитетиниң шинҗаңни идарә қилиш баш истратегийәсини қәтий иҗра қилиш, җәмийәт муқимлиқини қәтий сақлаш” ни тәләп қилған. Шуниң билән биргә йәнә “шинҗаңдики сақчи хизмитидә йеңичә вәзийәтни бәрпа қилиш” ни алаһидә тәкитлигән.

Чен чүәнго сөзидә йәнә нуқтилиқ қилип райондики сақчи органлириниң аталмиш “тинч вә әмин шинҗаң” бәрпа қилишта ойниған ролини мутләқ муәййәнләштүргән шундақла уларни “йеңи дәврдики сақчиларниң хизмәт бурчи” ға асасән “шинҗаңни идарә қилиш истратегийәси” гә тайинип, “тинч вә әмин шинҗаң бәрпа қилиш нишанида ахириғичә чиң туруш” қа үндигән.

Райондики “сақчи хизмити йиғини” ечилиштин дәл бир күн аввал, йәни 18-июн күни уйғур аптоном районлуқ парткомниң секретари чен чүәнго йәнә турпанда “хизмәт тәкшүрүш” тә болған. У бу җәрянда аталмиш “хәлққә қулайлиқ сақчи понкитлири” ни көздин кәчүргән вә бу җайларниң иҗтимаий муқимлиқни қоғдаштики муһим ролиға юқири баһа бәргән.

Униңдин башқа йәнә хитай җ х министирлиқи 3-июн үрүмчи шәһәрлик җ х идарисидә “һал сораш” сәнәт кечилики өткүзгән. Хәвәрдә мәзкур кечиликниң асасий мәқсити райондики һәрқайси қатламдики сақчи хадимлириниң уйғур диярида қиливатқан “алдинқи сәп” хизмәтлирини “мәдһийәләш” вә “илһамландуруш” икәнлики тәшвиқ қилинған.

Чәтәлләрдики анализчилар хитай һөкүмитиниң уйғур диярида “дөләт террорлуқи” йүргүзүп келиватқанлиқини илгири сүрмәктә. Һалбуки хитай һөкүмити райондики сақчи тармақлирини аталмиш “тинч вә әмин шинҗаң бәрпа қилиш” үчүн ахириғичә күрәш қилишқа илһамландурмақта. Ундақта, хитай һөкүмитиниң бундақ бир тәшвиқат оюни ойнишиниң мәқсити зади немә?

“бейҗиң баһари” журнилиниң муһәррири ху пиң әпәндиниң билдүрүшичә, аллиқачан “сақчи дөлити” гә айланған уйғур диярида ечилған “сақчи хизмити йиғини” әмәлийәттә пүткүл районни чоң бир үсти очуқ түрмигә айландуруштин башқа нәрсә әмәс икән.

Бу һәқтә америка уйғур бирләшмисиниң һәйәт әзаси җүрәт обул әпәндиниң пикир баян қилишичә, америка-хитай сода мунасивити кәскинлишиватқан бир пәйттә хитай һөкүмитиниң районда бундақ йиғин ечишиниң мәқсити бир тәрәптин америка билән қаршилишиш болса, йәнә бир җәһәттин райондики аталмиш “террорлуққа қарши күрәш” намида бастурушни давамлаштуридиғанлиқиниң бир бешарити икән.

Хитай һөкүмитиниң уйғур диярида икки милйондәк уйғур вә башқа милләт сәрхиллирини җаза лагериға солап, қийин-қистаққа алған болса, лагер сиртидикиләргә қарита қаттиқ тәқиб сияситини йүргүзүватқанлиқи мәлум болмақта. Мушундақ бир вәзийәттиму хитай һөкүмити изчил һалда хәлқараға уйғур дияридики йәрлик хәлқләрниң шад-хорам вә хатирҗәм яшаватқанлиқи һәққидә җар салмақта. Көзәткүчиләр бу “шад-хорам” лиқниң пәқәт райондики хитай пуқралириға қаритилидиғанлиқини илгири сүрмәктә.

Дәрвәқә, һазирға қәдәр райондики хитай пуқралири хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан бастурушлириға сүкүт қилип турмақта. Бундақ болушиниң сәвәби немә? әгәр уларму аваз чиқарған болса, хитай һөкүмитиниң уйғурларға тутқан муамилисидә яхшилиниш болуши мумкинму?

Ху пиң әпәнди бу соалға мундақ дәп җаваб бәрди: “мениңчә, бу бир көп тәрәплимилик мурәккәп бир әһвал. Бир җәһәттин хитай пуқралири уйғурлар үчүн аваз чиқириштин қорқиду. Чүнки хитай һөкүмити илгири шинҗаңниң ичи вә сиртидикиләрдин шинҗаң вәзийити һәққидә сөз қилғанлики кишиләрниң һәммисиниң қаттиқ “әдибини” бәргән. Йәнә бир җәһәттин бәзи хитай пуқралири, бу иш мениң билән мунасивәтсиз, дәп қарайду. Шинҗаңда милләтләрниң кәмситилиш вә бастурулуш әһвали интайин еғир болсиму, хитай пуқралири өзини бундақ кәмситишниң тәсиригә учриғандәк һес қилмайду. Һазир шинҗаң бир ‛сақчи дөлити‚ гә айлинип болған болди, шу йәрдики хитай пуқралириму әлвәттә буниң тәсиргә учрайду. Лекин улар шинҗаңниң вәзийити үчүн аваз чиқарса һөкүмәтниң қаттиқ қол муамилисигә учриши мумкин, әгәр аваз чиқармиса хатирҗәм яшиялиши мумкин. Шуңа бундақ әһвалда қулақни йопурувалидиған хитайлар көп салмақни игиләйду. Мушундақ болғанлиқтин әгәрдә хитай пуқралири шинҗаң вәзийитигә қарита хитай һөкүмитигә наразилиқ билдүргән тәқдирдиму, хитай компартийәсиниң бундақ һакиммутләқ һөкүмранлиқ торида буниң тәсири унчилик зор болмайду.”

Ундақта, хитай пуқралириниң уйғурлар үчүн аваз чиқириши райондики вәзийәтниң яхшилинишида күчлүк тәсир пәйда қилалмайдиған бир әһвалда америка қатарлиқ демократик әлләр хитайниң районда елип бериватқан “шәкли өзгәргән дөләт террорлуқи” ни тосуш үчүн йәнә қандақ тиришчанлиқларни көрситиши керәк?

Җүрәт обул әпәнди америка һөкүмитидики нурғун нопузлуқ әрбабларниң хитайни әйибләп сөз қиливатқанлиқи, әмма буниң йетәрлик әмәсликини, әң ахирида америка президенти доналд трампниң уйғурлар үчүн сөз қилишиниң вәзийәттә зор бурулуш һасил қилишта муһим әһмийәткә игә икәнликини билдүрди.

Ху пиң әпәнди сөзиниң ахирида мунда деди: “бундақ вәзийәт мәңгү давамлашмайду, бу ениқ. Тарихтиму өз хәлқини рәһимсиз бастурған һөкүмранлар узақ һөкүм сүрәлмигән. Бир милләтни мәдәнийәт җәһәттин йоқ қилишқила нәччә йүз йил кетидиған турса, уни пүтүнләй йоқ қилиш мумкин болмайдиған иш. Чен чүәнгониң шинҗаңда ‛сақчи хизмити йиғини‚ ечиши өзини өзи һалакәткә иттәргәнлик билән баравәр. У өзигә кәйнигә қайтқудәк имканийәтни қалдурмайватиду.”

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт