Báo chí Việt Nam sẽ được tự do hơn?


2007.08.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Thanh Trúc, phóng viên đài RFA

Sau khi thành phần tân chính phủ được quốc hội Việt Nam thông qua tuần trước, một cơ quan mới tên là Bộ Thông tin Truyền thông ra đời với cam kết của tân Bộ trưởng Lê Doãn Hợp rằng từ nay báo chí sẽ có đường đi rộng hơn và thông thoáng hơn.

Newspaper150.jpg
AFP PHOTO

Bộ mới, lãnh đạo mới

Với sự thành lập Bộ Thông tin Truyền thông thì cách thức quản lý báo chí có gì mới so với trước đây, và một lề đường rộng thóang hơn được hiểu như thế nào? Mời qúi vị nghe bài tường trình của Thanh Trúc.

Bộ Thông tin Truyền thông Việt Nam mới được thành lập bao gồm một nửa của Bộ Thông tin Văn hóa chuyển sang như mảng báo chí, xuất bản, phát hành, in ấn, thông tin cơ sở cổ động, thông tin quảng cáo.

Theo lời tân Bộ trưởng Bộ Thông tin Truyền thông, ông Lê Dõan Hợp, tách ra nhập vào như vậy không đơn thuần là chuyển chức năng mà còn là cơ hội để tái tổ chức và hòan chỉnh các cơ chế quản lý.

Vẫn theo lời tân Bộ trưởng Lê Dõan Hợp, được các báo trong nứơc trích thuật hôm nay, thì trứơc giờ báo chí bị quản lý theo mệnh lệnh, bị các điều hành làm cho mất tự do. Ông khẳng định báo chí hòan tòan có tự do nếu đi đúng lề đường bên phải, và ông sẽ cố gắng tạo ra lề đường bên phải rộng hơn thóang hơn cho báo chí đi.

Tự do báo chí

Một nền báo chí hòan tòan tự do nếu đi đúng lề đường bên phải được báo giới trong nứơc hiểu như thế nào? Nhiều ký giả trong nứơc khi được hỏi đã từ chối bình luận điều mà họ cho là khá nhậy cảm này, thí dụ câu trả lời sau đây:

“Điều này thì xin cứ hỏi xếp chứ em là phóng viên thì không thể trả lời được…”

Cũng có nhà báo bằng lòng trao đổi quan điểm nhưng yêu cầu không nêu tên vì lý do tế nhị của vấn đề. Từ Hà Nội, một phóng viên không muốn tiết lộ danh tánh, nhận định theo cách anh hiểu về một đường đi thông thoáng hơn cho báo chí như lời bộ trưởng Thông Tin Truyền Thông Lê Dõan Hợp:

“Anh nói nguyên văn là một đường đi thông thóang hơn cho báo chí là một cách nói có hai nghĩa. Ông Lê Doãn Hợp đã nói rất rõ là thông thoáng nếu anh đi về bên phải. Như vậy trong cái thời buổi hiện nay thì quan niệm thế nào là đi về bên phải?

Về bên phải đối với anh thì là về bên trái đối với tôi. Cho nên cái này là chuyện rất khó, bởi vì bảo anh đưa tin theo chủ trương đường lối của đảng cộng sản tức là anh đi về bên phải, thì anh muốn đưa gì thì đưa rất là thỏai mái. Thế nhưng mà báo chí phải hiểu là ngừơi ta đâu có phục vụ cấp lãnh đạo mà người ta phục vụ độc giả, đúng không?

Cho nên lời nói rằng hoàn toàn tự do nếu đi đúng lề bên phải thực chất là anh muốn làm gì thì làm miễn là anh đưa tin có lợi cho tôi, miễn là anh không được động tới những cái gì mà tôi cho là ở bên trái.”

Theo nhà báo này thì đó chỉ là một cách nói mà thôi

”Bởi vì cứ nhìn vào cái chỉ thị 37 bên báo chí vừa rồi, người ta nói rằng đưa ra chỉ thị 37 là đưa ra qui chế trong đó có qui chế về người phát ngôn, nói là để tạo thuận lợi cho các nhà báo họat động.

Nhưng song song với điều đó thì họ lại cấm những người khác trong bộ trả lời, thế thì có phải một bộ chỉ có một ông phát ngôn, mà người phát ngôn đó thường là ông thứ trưởng mà một ông thứ trưởng thì hàng bao nhiêu việc, mình có hỏi được gì họ đâu.

Trước khi chỉ thị 37 được đưa ra mình hỏi ông bộ trưởng hay ông thứ trưởng thì ngừơi ta trả lời, nhưng đến giờ phút này mình muốn hỏi thì ngừơi ta bảo đã có qui định rồi, anh cứ gọi điện đến ngừơi phát ngôn. Thế thì thôi rồi, chịu rồi…

Trong cái thời buổi hiện nay thì quan niệm thế nào là đi về bên phải? Về bên phải đối với anh thì là về bên trái đối với tôi. Cho nên lời nói rằng hòan tòan tự do nếu đi đúng lề bên phải thực chất là anh muốn làm gì thì làm miễn là anh đưa tin có lợi cho tôi, miễn là anh không được động tới những cái gì mà tôi cho là ở bên trái.”

Đấy thực tế nó là như thế, mình phải hiểu rằng bên phải của anh, bên phải của đảng cộng sản là gì, có khi nó là bên trái của dư luận . Ý tôi muốn nói là như thế.

Sinh hoạt báo chí tại Việt Nam

Một cây viết trẻ xuất thân từ trường báo chí trong nước, hiện là phóng viên của một tờ báo có đông độc giả tại thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ rằng:

“Phải hiểu quan điểm của chính phủ Việt Nam là sẽ cho báo chí tự do hơn, thông thóang hơn, nhưng sẽ nâng trách nhiệm và tăng hình thức kỹ luật nếu anh làm sai. Anh muốn nói gì thì anh cứ tự do nói, nhưng nếu anh nói sai hay không có chứng cứ thì sẽ bị xử lý.

Lề đường bên phải có nghĩa là anh phải đi đúng và làm đúng, anh có thể được tự do cởi mở hơn để phanh phui hay chỉ trích người này người kia nhưng mà phải đúng và có lý. Cái mà tôi thấy khá mơ hồ ở đây đó là cái ngôn ngữ nứơc đôi, lề đường bên phải ở đây là một khi đi bên phải là đi đúng luật, viết cái gì đó đúng luật chứ gì?

Thế thì cũng giống như quan điểm mà chính phủ đưa ra cách đây một hai năm, là cho anh thông thoáng hơn, được nói nhiều hơn, nhưng anh phải chịu trách nhiệm điều anh nói ra. Còn rũi mình nói cái gì mà bị cho là bất lợi cho nhà nứơc thì cái đó lại thuộc vấn đề khác, tôi nghĩ rằng trứơc đây có những chuyện mà nhà báo không thể nói được thì bây giờ ngừơi ta nới ra cho mình nói, nhưng cũng giống như ở Mỹ hay một số nước khác, nếu điều anh nói ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, ảnh hưởng đến sự hòa hợp dân tộc, thì bất cứ nứơc nào ngừơi ta cũng cố tránh.

Tôi cũng nghĩ rằng tự do báo chí cũng có giới hạn của nó, vẫn còn được định hướng bởi nhà nứơc như là đi chuyện đi bên phải không được lấn sang bên trái vậy.”

Cần chấp nhận luật chơi chung

Một thông tín viên Việt Nam thuộc báo đài của chính phủ, hiện đang công tác ở nước ngòai, cho biết thực sự ý kiến của tân bộ trưởng Lê Dõan Hợp không có gì mới vì vẫn thường được nhắc đến từ trứơc, cái quan trọng của đổi mới không có nghĩa là tạo ra cái gì mới mà là hoàn chỉnh tốt hơn cái đang có:

“Rõ ràng phải hiều ý của ông Lê Dõan Hợp rằng đôi bên, phía quản lý báo chí và phía các nhà báo, đều phải tôn trọng những khuôn khổ pháp luật, gọi nôm na là đi vào lề đường bên phải. Đây là một thông điệp mang tính cam kết rằng khi đối tượng bị quản lý, tức báo chí, mà tôn trọng và thực hiện tốt quí định thì ngược lại phía quản lý cũng phải tôn trọng các qui định chung.

Thí dụ anh đi đúng đường bên phải thì cảnh sát giao thông không có quyền túyt còi để dừng anh lại. Nói như vậy vì trên thực tế thỉnh thoảng có người đi đúng đường mà cảnh sát giao thông vẫn túyt còi chận ngừơi ta. Đã tới lúc phải chấm dứt chuyện này, nghĩa là anh đi đúng tôi không có quyền sách nhiễu, chận lại và gây khó khăn cho anh.

Trong tiến trình đổi mới đang xảy ra và dần dần định hình ở Việt Nam, ký giả này kết luận, để hai bên chấp nhận luật chơi chung thì cũng phải mất một thời gian . Ông nói ông mong rằng cùng những bứơc tiến khác, lãnh vực báo chí Việt Nam dần dần trở thành đúng luật hơn.”

Bộ trưởng Bộ Thông Tin Truyền Thông Lê Dõan Hợp cho hay đang tìm cách hòan chỉnh và sửa đỗi Luật Báo Chí để báo chí được tự do hơn và trách nhiệm quản lý cũng tốt hơn.

Theo ông, trong lãnh vực báo chí, chỉ cần quản lý tổng biên tập vì đó là người quan trọng nhất trong một tờ báo.

Ông nói một tờ báo sẽ phát triển tốt khi chọn được một tổng biên tập có trình độ chuyên môn, nhạy cảm về mặt chính trị, có khả năng quản lý, biết nắm bắt những vấn đề cần thiết ở trong nứơc cũng như về hội nhập quốc tế.

Bộ trưởng Lê Dõan Hợp nhấn mạnh rằng nhiều qui chế không có nghĩa là mất tự do mà trái lại càng nhiều qui chế bao nhiêu thì việc điều chỉnh tự do càng tốt bấy nhiêu.

Bên cạnh đó, ông nói tiếp, nhà báo phải là người am hiểu luật lệ, phải đi sát thực tế, điều tra kỹ lưỡng trước khi đưa ra quan điểm do chính mình đề xuất.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.