Hội thảo Quản trị công và Hoạt động Xã hội Dân sự tại Việt Nam

Vào chiều ngày 3 tháng 9, tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á ở Singapore, diễn ra hội thảo mang tên ‘Quản trị công và Hoạt động Xã hội Dân sự tại Việt Nam- Thay đổi luật lệ từ bên trong’.
Biên Tập Viên Gia Minh, RFA
2010.09.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
giga-305.jpg Giao diện trang mạng của GIGA, Viện nghiên cứu của Đức về vấn đề Toàn cầu và Khu vực, phân viện Châu Á tại Hamburg.
Screen captured by RFA

Biên tập viên Gia Minh của Đài Á Châu Tự Do tham dự hội thảo và gửi về bài tường trình sau đây.

Hợp tác giữa GIGA và VN

Diễn giả chính tại cuộc hội thảo là Tiến sĩ Joerg Wischermann. Ông là một chuyên gia nghiên cứu cấp cao tại Viện nghiên cứu của Đức về vấn đề Toàn cầu và Khu vực, phân viện Châu Á tại Hamburg, tên viết tắt theo tiếng Anh của viện đó là GIGA.

Tại cuộc hội thảo hôm chiều ngày 3 tháng 9, tiến sĩ Joerg Wischermann trình bày dự án nghiên cứu do sự hợp tác giữa nhóm các chuyên gia Viện GIGA, trong đó có bản thân ông và các chuyên gia Việt Nam. Dự án nghiên cứu này tập trung vào xem xét phát triển của hoạt động xã hội dân sự tại khu vực Đông Nam Á và về các thể chế toàn trị. Công tác nghiên cứu này được tiến hành dựa trên quan điểm so sánh.

Dự án ‘Hoạt động Xã hội Dân sự và Quản trị Công tại Việt Nam’

Dự án ‘Hoạt động Xã hội Dân sự và Quản trị Công tại Việt Nam’ kéo dài trong thời gian hơn hai năm; kể từ đầu tháng tư năm 2008 cho đến cuối tháng sáu năm nay.

Dự án gồm hai phần. Phần một tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động dân sự tại Việt Nam. Phần hai nghiên cứu những thay đổi mang tính tiềm năng trong quản trị công được thúc đẩy bởi hoạt động xã hội dân sự trong bộ máy Nhà nước.

Và để có thể đạt được mục tiêu này, tổ chức nghiên cứu tiến hành việc phân tích định chế dựa vào ba trường hợp điều nghiên cụ thể. Việc phân tích đó được tập chú vào những lĩnh vực chức năng quản trị công chính là luật pháp chính thức, lĩnh vực an sinh xã hội.

Dự án gồm hai phần. Phần một tìm hiểu ý nghĩa của hoạt động dân sự tại Việt Nam. Phần hai nghiên cứu những thay đổi mang tính tiềm năng trong quản trị công được thúc đẩy bởi hoạt động xã hội dân sự trong bộ máy Nhà nước.

Trường hợp thứ nhất liên quan vấn đề dự thảo Luật thành lập hội tại Việt Nam; trường hợp điển hình nghiên cứu thứ hai liên quan đến vấn đề bình đẳng giới, bạo lực gia đình; trường hợp thứ ba về đối tượng nhiễm HIV/AIDS tại Việt Nam.

Trong ba trường hợp chủ điểm nghiên cứu, tổ chức nghiên cứu phân tích hoạt động xã hội dân sự có hiện hữu hay không và hiện hữu đến mức độ nào trong bộ máy Đảng và Nhà Nước; điều gì làm cho những hoạt động như thế khác với những hoạt động dân sự ngoài bộ máy Đảng và Nhà Nước; và rồi những đổi thay trong quản trị công đến mức độ nào; ví dụ như ‘luật chính trị’ đạt được và tác dụng nào do những đổi thay trong quản trị công có được nhờ vào hoạt động dân sự trong Đảng và Nhà Nước.

Hoạt động xã hội dân sự dẫn đến nhiều thay đổi …

Kết quả của phần nghiên cứu này thuộc dự án không chỉ cho thấy rằng có những hoạt động xã hội dân sự trong bộ máy nhà nước Việt Nam, mà còn nêu ra sự tương đồng và dị biệt giữa hoạt động xã hội dân sự trong và ngoài bộ máy nhà nước Việt Nam.

Rõ ràng hoạt động xã hội dân sự trong bộ máy nhà nước đem lại thay đổi cho ‘luật chơi chính trị’. Tuy nhiên, chiều kích đổi thay của luật trong lĩnh vực quản trị công cũng có khác nhau. Từ đó cũng có những tác dụng khác nhau.

Kết luận của nghiên cứu cho rằng để đạt được hiệu quả, hoạt động xã hội dân sự trong bộ máy Nhà nước cần có sự hỗ trợ từ bên ngoài. Và rằng những thay đổi luật chơi chính trị được thúc đẩy bởi hoạt động xã hội dân sự trong Đảng và bộ máy Nhà Nước xảy ra là điều đáng nói đến; vì lẽ nó xảy ra trong một thể chế chính trị độc đảng cai trị như tại Việt Nam.

Nhưng chính trị thì không

UBND-trung-uong-250.jpg
Trụ sở Uỷ ban Nhân dân Trung ương tại Hà Nội. Hình chụp hôm 26.04.2010 by Tyler Chapman/RFA.
Từ những nghiên cứu suốt thời gian qua, tiến sĩ Jorg Wisherman đưa ra những kết luận đạt được. Ông liệt kê 10 kết luận được rút ra; trong đó có những điểm đáng chú ý là trong các vấn đề về bình đẳng giới, bạo lực gia đình, hoạt động hỗ trợ cho những người nhiễm HIV/AIDS; những hoạt động xã hội dân sự có dẫn đến một số thay đổi về mặt chính sách điều hành xã hội cải thiện một số tồn tại và hạn chế trong hai lĩnh vực xã hội đó. Tuy nhiên đối với lĩnh vực dự thảo luật về thành lập hội thì dường như đến nay vẫn không có tiến triển gì.

Quan tâm của thành phần tham dự được nêu ra là tại một quốc gia toàn trị như Việt Nam khi mà ngay cả chuyện mỗi gia đình có bao nhiêu con cũng được Nhà Nước qui định thì hẳn nhiên phải có sự ảnh hưởng mạnh mẽ từ phía chính quyền đối với các tổ chức dân sự; vậy có sự đấu tranh nội tại hay không; và vì lý do nào đó có nỗ lực làm cho lợi ích giữa các tổ chức xã hội dân sự và nhà nước trùng lắp thì về quyền lợi giữa hai phía có xung đột hay không; nếu có thì giải quyết ra sao, rồi có thể phân biệt rạch ròi dịch vụ công của Nhà Nước và hoạt động xã hội dân sự hay không?

Theo kinh nghiệm cuả ông khi làm việc với Bộ Nội vụ, Vụ phụ trách các tổ chức phi chính phủ hồi năm 2006, 2007 họ tỏ ra rất thoáng, nắm rõ vấn đề xã hội dân sự; nhưng nếu đá động đến vấn đề trật tự từ trên xuống hay tự thân bên trong, và những vấn đề chính trị, chuyện quyền lực, chuyện những cuộc cách mạng ‘màu sắc’ nào đó thì họ cắt ngay.

Ý kiến khác đặt vấn đề xã hội dân sự cần phải nằm ngoài bộ máy nhà nước vì nhiệm vụ của nó.

Theo tiến sĩ Joerg Wischerman, hoạt động xã hội dân sự dựa trên nền tảng hoạt động và mang tính tương tác; do đó về mặt lý thuyết không thể tách rời các lĩnh vực khác như kinh tế, nhà nước… Theo kinh nghiệm cuả ông khi làm việc với Bộ Nội vụ, Vụ phụ trách các tổ chức phi chính phủ hồi năm 2006, 2007 họ tỏ ra rất thoáng, nắm rõ vấn đề xã hội dân sự; nhưng nếu đá động đến vấn đề trật tự từ trên xuống hay tự thân bên trong, và những vấn đề chính trị, chuyện quyền lực, chuyện những cuộc cách mạng ‘màu sắc’ nào đó thì họ cắt ngay. Mãi đến năm 2008 vẫn không có câu trả lời và ông không biết vì sao.

Theo tiến sĩ Joerg Wischermann những viên chức thuộc cơ quan tư tưởng văn hóa mà ông có dịp làm việc, tỏ ra cởi mở trong những biện pháp giải quyết một số vấn đề xã hội không liên quan đến quyền lực chính trị của Đảng, bộ máy Nhà nước cần phải có can đảm hơn để có thể mở rộng những biện pháp đó sang những lĩnh vực khác như vấn đề luật lệ; tuy nhiên ông vẫn nghi ngờ về mong muốn đó.

Buổi hội thảo bắt đầu từ 2:30 chiều và kết thúc lúc bốn giờ chiều ngày 3 tháng 9.

(Gia Minh tường trình từ Singapore.)

Theo dòng thời sự:

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

COMMENTS

Xem toàn trang