Người Việt hải ngoại nghĩ gì về việc bồi thường của Formosa?

Thanh Trúc, phóng viên RFA
2016-07-08
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Cảnh buôn bán cá tại một làng chài nhỏ ở Đại Lãnh, miền Trung Việt Nam.
Cảnh buôn bán cá tại một làng chài nhỏ ở Đại Lãnh, miền Trung Việt Nam.
AFP photo

Sau khi Việt Nam chính thức loan báo 500 triệu đô la mà tập đoàn Formosa đồng ý bồi thường cho  ngư dân 4 tỉnh miềnTrung, hầu hết suy nghĩ của người Việt ở hải ngoại là so sánh, cân nhắc vì sao tiền bồi thường lại khiêm tốn đến vậy khi mà hệ lụy của thảm họa môi trường này có thể kéo dài nhiều chục năm về sau.

Ai quyết định số tiền này?

Tôi không hiểu dựa trên những tiêu chuẩn gì, yếu tố gì và tư cách gì mà chính phủ Việt Nam nhận 500 triệu đó. Năm trăm triệu đó sẽ được giải quyết như thế nào để làm những công tác cải tạo môi trường, hay đền bù thẳng cho những người dân bị thiệt hại. Hiện tại không biết người dân ở trong nước sẽ phải làm gì cho chuyện này cũng như người Việt tại hải ngoại có thể đóng góp được vấn đề gì?

Nạn nhân trực tiếp ở bốn tỉnh miền Trung bắt buộc phải lên tiếng. Tuy nhiên trong bối cảnh chính quyền đảng cộng sản Việt Nam hiện tại thì sự lên tiếng của người trong nước rất yếu, họ cũng không biết chuyện gì phải làm. Cho nên đồng bào trong nước lúc nào cũng phải cần sự hỗ trợ của hải ngoại, nhưng mà người hải ngoại cũng cần tìm phuong pháp thế nào để kết hợp với người trong nước và cùng nhau làm.

Đó là ý kiến của luật sư Vũ Đức Khanh từ Ottawa, Canada, từng lên tiếng về vụ Formosa Việt Nam từ những ngày đầu.  Từ New York, tiến sĩ Vũ Quang Việt, cựu nhân viên Liên Hiệp Quốc, hiện là tư vấn cho Liên Hiệp Quốc và một số tổ chức phát triển các nước:

Tôi không hiểu dựa trên những tiêu chuẩn gì, yếu tố gì và tư cách gì mà chính phủ Việt Nam nhận 500 triệu đó... Nạn nhân trực tiếp ở bốn tỉnh miền Trung bắt buộc phải lên tiếng.
- Luật sư Vũ Đức Khanh

Theo dư luận chung thì tôi thấy có sự nghi ngờ vấn đề xử lý này có điều không rõ ràng không minh bạch mặc dầu Formosa đã nhận sai lầm. Điểm thứ hai, những người bị hại là người đánh cá, là những người sống về nghề cá, là những người tổ chức du lịch và vấn đề sức khỏe trong tương lai nữa mà cho đến bây giờ họ không có tiếng nói. Giả dụ rằng chính phủ Việt Nam nói chuyện với Formosa để có được 500 triệu thì quyết định đó là của chính phủ Việt Nam chứ không liên quan gì đến người bị hại. Chưa bao giờ Việt Nam tổ chức một cái gì đề người dân bị hại có quyền nói cả.

Tôi nghĩ về mặt dài lâu người dân Việt Nam tức những người bị hại có thể tự tổ chức để kiện công ty Formosa, kiện những người nằm trong chính quyền đã quyết định cho Formosa làm mà không kiểm tra giám sát gì cả. Nếu tòa án Việt Nam từ chối thì những người bị hại có thể kiện ra tòa án Đài Loan tức là kiện cái công ty mẹ. Đấy là quyền của người bị hại. Nói chung trong dài lâu những người bị hại tự phải tổ chức với nhau.

Ông Nguyễn Dương Thiện, một ngư dân Việt hiện định  cư tại Mỹ, hành nghề cá cá 37 năm nay tại Versaille, làng chài của người Việt Nam ở  mạn Đông New Orleans. Đây cũng là vùng bị sự cố tràn dầu do tàu dầu của BP British Petroleum gây ra hồi năm 2010 khiến nhiều người Việt gặp khó khăn trong việc đánh bắt cá vì môi trường bị nhiễm bẩn:

Vụ tràn dầu đúng là ảnh hưởng rất nhiều nhưng chúng tôi được bảo vệ bởi luật pháp của Hoa Kỳ, rồi công ty British Petroleum đã phải chịu sự phán quyết của tòa. Nói về sự bồi thường thì chúng tôi cảm thấy xứng đáng, 70, 80% người ta đồng ý với sự bồi thường như vậy. Cũng nhờ luật sư rồi chính quyền ở đây họ can thiệp rất là hữu hiệu. Nhưng về tương lai tôi có nghe nhiều nhà nghiên cứu nói là môi trường như vậy phải trên 10 năm thì mới hết dơ bẩn.

Nghe nói hồi đó vụ tràn dầu ở Alaska do tàu dầu bị chìm mà mãi 18, 200 năm sau người ta vẫn còn tìm thấy những vết dầu, bã dầu, cặn dầu còn nằm chôn ở dưới.

Bồi thường quá ít

Tàu cá của ngư dân Đại Lãnh, miền Trung Việt Nam. AFP photo
Tàu cá của ngư dân Đại Lãnh, miền Trung Việt Nam. AFP photo Tàu cá của ngư dân Đại Lãnh, miền Trung Việt Nam. AFP photo

Ông Nguyễn Dương Thiện khẳng định rằng việc dầu loang làm bẩn môi trường biển ở Mỹ tuy không thể so sánh với thảm họa môi trường làm cá chết hàng loạt ở Việt Nam,nhưng tiền bồi thường 500 triệu đô la của Formosa khiến ông bàng hoàng vì nó không đủ đâu vào đâu để khắc phục một hậu quả quá lớn và có tính cách dây chuyền tại bốn tỉnh miền Trung nói riêng:

Năm bảy lần cái 500 triệu đó không biết đã đủ cho người dân chưa chứ đừng có nói là 500 triệu. Đúng là khổ cho ngư dân. Nếu công ty Formosa đó mà để xảy ra ở bên Mỹ này hoặc những nước tự do có luật pháp bảo vệ người dân đàng  hoàng tôi nghĩ năm bảy cái 500 triệu cũng chưa chắc đủ để người ta lo cho dân của người ta.

Bây giờ 500 triệu đó cứ rải hết cho ngư phủ đi, nhưng đâu có phải là ngư phủ không, những người hang bao lâu nay vẫn sống nhờ vào tôm cá mà ngư phủ mang vô, rồi những người đi buôn cá, bán cá hoặc làm những công việc  liên quan tới ngành sản xuất ngư nghiệp, đấy là một dây chuyển rất lớn. Tôi nghĩ 500 triệu không nghĩa lý gì cho người dân trong 4 tỉnh đó đâu.

Năm bảy lần cái 500 triệu đó không biết đã đủ cho người dân chưa chứ đừng có nói là 500 triệu. Đúng là khổ cho ngư dân.
- Ông Nguyễn Dương Thiện

Đồng quan điểm với ông Thiện ở New Orleans là tiến sĩ Đinh Xuân Quân ở California, nói rằng ông không ngạc nhiên khi nghe người Việt ở Mỹ, nhất là những người hành nghề đánh cá từng đối phó với kinh nghiệm tràn dầu tại vùng Vịnh Mexico, đã có sự so sánh hay cân nhắc khi nghe đến chuyện 500 triệu đô la tiền bồi thường của Formosa ở Việt Nam:

Việt Nam là một nước xuất khẩu hải sản, chuyện Formosa này sẽ ảnh hưởng tới vấn đề xuất khẩu đồ biển, do đó 500 triệu quá ít. Hồi xưa dầu ở Vịnh Mexico thì tương đối dễ dàng tẩy đi, chứ còn ở Việt Nam rất khó. Từ người đánh cá tới người mua cá tới người làm đông lạnh người xuất khẩu... là tất cả ảnh hưởng.

Hiện giờ 4 tỉnh thôi nhưng mà xuất khẩu hải sản Việt Nam bị mang tiếng. Vấn đề không chỉ vài trăm ngàn người đánh ca ở đó mà cả một hệ thống xuất khẩu hải sản, cả một ngành công nghiệp cá bị ảnh hưởng. Chuyện còn dài lắm.

Luật sư Diệp Thế Lân, hồi 2010 từng tham gia bênh vực quyền lợi cho những người đánh cá Mỹ gốc Việt tại Mississispi khi sự cố tràn dầu xảy ra năm 2010, cho biết tiến trình này phải mất 2 năm trời mới được coi là giải quyết xong:

Tức là đã kiện tụng nhau rồi lên đến Tối Cao Pháp Viện. Nói chung thì nó thỏa đáng vì BP đã tình nguyện, trước khi mà ra tòa họ đã tình nguyện ứng ra khoảng 20 tỷ mỹ kim để bồi thường. Dân không phải chờ thực hiện xong mới nhận được tiền mà BP ứng ra trước và tôi đã tham gia trong quá trình đòi trong cái tiền ứng ra đó.

Luật sư Diệp Thế Lân nói tiếp là tuy không thể so sánh sự cố tràn dầu ở Hoa Kỳ với thảm họa biển bị nhiễm độc ở 4 tỉnh miền Trung, và  con số 20 tỷ của BP ứng ra với con số 500 triệu Formosa cũng không thể so sánh với nhau, nhưng:

Dầu loang trong vùng Vịnh  ảnh hưởng đến 5 tiểu bang của Mỹ, trong lúc cả nước Việt Nam bằng khoảng tiểu bang  Cali này thôi, cho nên 4 tỉnh miền Trung Việt Nam không thể so sánh được với 5 tiểu bang của Hoa Kỳ. Thế nhưng con số 500 triệu đó khách quan mà nói nó không nhiều, tôi nghĩ chắc chắn sự thiệt hại cao hơn con số đó.

Có một số nguyên tắc chung mình có thể nhận xét, ở Mỹ này có bộ luật đặc biệt Oil Pollution Act tức đạo luật ô nhiễm dầu loang dưới những cái đó thì quốc hội đưa ra cái Strict Liability Trách Nhiệm Tuyệt Đối với những công ty làm việc với hóa chất.

Ở Việt Nam có luật đó hay không? Nhưng khi dân bị thiệt hại thì chính quyền có toàn quyền áp dụng luật hoặc chế ra luật để bảo vệ cho dân.

Tóm lại, theo luật sư Diệp Thế Lân trong trường hợp cá chết hàng loạt tại miền Trung mà tác nhân là công ty Formosa,  chính phủ Việt Nam nhất thiết phải chọn lựa, một là đứng về phía dân để qui trách nhiệm, khiếu kiện và đòi Formosa trả một số tiền bồi thường xứng đáng, hai là chịu nhận một số tiền rẻ mạt rồi bỏ qua cho Formosa như cách người ở hải ngoại đã thấy và đang suy nghĩ.

Ý kiến (5)
Share

Nguyen Hung

nơi gửi Ha Noi

VN chu yeu la nghe danh ca. Chinh phu CS khuyen khich nguoi dan bo nghe danh ca thi day la su ngu xuan khong co ke hoat cho dat nuoc. Chinh quyen chi biet shot term chu khong nghi den hau qua long term. Nghe danh ca VN truyen thong la Cha truyen con noi. CS khuyen khich The he cha ong bay gio bo nghe danh ca thi dau con con chau theo nghe danh ca nua. Lat do che do CS ngu dan hai nuoc di hoi dong bao oi.

10/07/2016 10:55

Người Yêu Nước

nơi gửi Seattle, WA

Chúng ta - nói chung người Việt trong nước Việt Nam và Việt Kiều ngoài nước nên nghĩ đến trách nhiệm và bổn phận trực tiếp của ai chính đối với đồng bào trong nước nói chung và ngư dân trong nước nói riêng bị thiệt hại. Khi trong tay đang nắm chính quyền và cuộc sống hằng ngày của đồng bào là cái đảng và những người tham quan cố quyền của CSVN. Chúng ta để ý kỷ là chính nhà cầm quyền CSVN tuyên bố hôm 30 tháng 6 vừa qua nguyên nhân "Cá Chết" là do Formosa gây ra và nói Formosa đã chịu bồi thường 500 triệu USD, và đồng thời các tên tội phạm Formosa (Chen Yuan Cheng chỉ là tổng giám đốc Formosa tại Hà Tĩnh thôi) cùng đứng ra cuối đầu trên màng ảnh truyền hình nhận tội. Có thấy một tên tổng giám đốc điều hành Formosa trên toàn cầu đứng ra nói lời xin lỗi, nhận trách nhiệm và xin bồi thường thiệt hại không? (Formosa CEO Steel global: Horng-nan Lin CEO China Steel Corporation - Chairmain China Ecotek Corp. tên Horng-nan Lin mới thật sự đứng đằng sau chỉ huy Formosa Gang Thép toàn cầu và Hà-Tĩnh là một tên Tàu Khựa (nói theo Nguyễn Phương-Uyên) http://asia.minesandmoney.com/speaker/horng-nan-lin/ , http://www.bloomberg.com/research/stocks/people/person.asp?personId=214791580&capId=9461015&previousCapId=112578010&previousTitle=Formosa%20Ha%20Tinh%20Steel%20Corporation ) hay toàn là Cộng Sản (CS/CSVN) nói, CS thông tin con số bồi thường, CS chiếu hình Formosa nhận tội và CS nói Formosa đền 500 triệu USD mà chưa nghe rõ CS nói chấp nhận đền bù với số tiền đó hết chuyện hay cũng không nói là còn đang mặt cả giá trị đền bù sau thống kê thiệt hại. CSVN im lặng không nghe nói tiêp theo họ sẽ thông báo cách thức làm gì bồi hoàn cho dân như thế nào? Còn chúng ta Việt kiều hải ngoại lo cho gia đình mình còn lại trong VN mỗi năm gởi về từ 8 - 14 tỷ USD chưa kể cùng chung tay quyên góp trực tiếp hay qua các nhà từ thiện trong lẫn ngoài nước lo cho từ thiện với thiên tai họa bảo lục thiên tai và những phần quà cảm ơn của ít lòng nhiều cho các thương phế binh VNCH còn đang sống bị liệt vào thành phần chế độ củ (cuộc sống của phó thường dân) cơ cực trong VN. Hôm nay thảm họa nhân tai do Formosa gây ra đã được chủ trương càng lớn càng thiệt hại nặng hơn của đảng CSVN chết tiệt rước vào gây ra trên từng vùng đất và biển của miền Trung quê hương VN. Nghĩ đến tình đồng bào ruột thịt bị hại và sự vô trách nhiệm của CSVN và làm lơ cấn cái cho người Việt trên khắp thể giới phải cứu giúp người dân mình. Người Việt hải ngoại làm sao có thể giúp nổi khoảng 3 Triệu Người Dân (TND) Nghệ An (cách ranh giới Hà Tĩnh là phía bắc bờ sông Lam chảy ra biển ít nhiều cũng bị ảnh hưởng) bị hưởng chung, 1,3 TND Hà Tĩnh, 170,000 TND Quảng Bình, 1,2 TND Thừa-Thiên Huế và 1,3 TND Đà-Nẳng: cứ lấy 500 triệu USD chia ra cho khoảng 5 TND thôi = mỗi đầu người chỉ nhận có một lần là 100 USD tương đương 2.2 triệu Đồng VN. Bao nhiêu người có thể đứng ra vận động tất cả người Việt trong và ngoài nước quyên góp nổi 500 triệu USD mỗi tháng do nhân tai họa cố tình gây ra cho 5 tỉnh miền Trung? Sẽ không có một chính phủ của một hay mấy chục nước nào dám cho không Việt Nam mỗi tháng 500 USD đâu.

10/07/2016 05:39

vinh hai duong

nơi gửi AUSTRALIA

TRONG KHI Y NGHIA CUA VIEC BOI THUONG, CUA ...FORMOSA, 500 TRIEU DOLLARS, LA DE BOI THUONG CHO ...NGU DAN .4 TINH MIEN TRUNG..? NHUNG THUC TE , THI SO TIEN NAY DA VAO TUI CAC QUAN CHUC NHA NUOC VIET CONG.?BON CHUNG NO DA ..PHAN CHIA , HET ROI.? TRUOC KHI SO TIEN TREN DAY DUOC DEN TAY BON CHUNG,,? THE THI CAU NOI ...BOI THUONG CHO DONG BAO MIEN TRUNG CHI LA CO TREN GIAY...CHUI ..DIT.? XAO TRA+ BIP BOM+ LUU MANH+ TROM CAP VAT+ THAM NHUNG TU TREN XUONG DUOI+ TU TRONG RA NGOAI..??BAY GIO, DANG BI DONG BAO TRONG NUOC ..BIEU TINH+ DOI HOI MINH BACH VU TIEN BOI THUONG.? THI BON KHON NAN LAI DEM CHIEU TRO, SE DUA DONG BAO RA HAI NGOAI LAO DONG.???? CO AI CON TIN VAO BON CHUNG NO NUA KHONG.???TAI SAO DONG BAO LAI PHAI DI LAO DONG>>?? DI DAU.? AI NHAN MA DI>? HAY LA ...GAI THI LAM ..DIEM+ TRAI THI ...AN CUOP.?? KHI RA DEN NUOC NGOAI.? TOI BAO THAT NHE.! NEU DONG BAO RA DI THEO YEU CAU CUA BON CHO DE CONG SAN, THI DONG BAO SE HOI HAN. VI HIEN NAY, TAI NUOC NGOAI, NHU ...UC CHAU+ MY+ CAC NUOC TAY PHUONG+ THAT NGHIEP RAT NHIEU.? NGUOI BAN XU , KIEM VIEC LAM KHONG RA.?? LAY DAU VIEC LAM MA CHO KHONG VOI DONG BAO..?? VOI LAI, NHUNG NUOC ..A CHAU, CUNG DAU CO HON GI..?? VAY DONG BAO HAY NGHE TOI NOI., HAY CHONG LAI BON CHUNG NO.! KHONG DI DAU HET.? BAT BON CHUNG PHAI CHI SO TIEN 500 TRIEU DOLLARS, CHO MINH BACH VOI DONG BAO.?? HAY NHO DAY.!KHONG DI DAU HET, NEU KHONG MUON MANG THEM ...NO.?

10/07/2016 05:27

Phong

Tien boi thuong, chang bao nhieu, se vao tay bon cong san. Formosa la mot phuong tien tot de bon cong san lam giau !!!

10/07/2016 02:10

Người Yêu Nước

nơi gửi Seattle, WA

Chúng ta - nói chung người Việt trong nước Việt Nam và Việt Kiều ngoài nước nên nghĩ đến trách nhiệm và bổn phận trực tiếp của ai chính đối với đồng bào trong nước nói chung và ngư dân trong nước nói riêng bị thiệt hại. Khi trong tay đang nắm chính quyền và cuộc sống hằng ngày của đồng bào là cái đảng và những người tham quan cố quyền của CSVN. Chúng ta để ý kỷ là chính nhà cầm quyền CSVN tuyên bố hôm 30 tháng 6 vừa qua nguyên nhân "Cá Chết" là do Formosa gây ra và nói Formosa đã chịu bồi thường 500 triệu USD, và đồng thời các tên tội phạm Formosa (Chen Yuan Cheng chỉ là tổng giám đốc Formosa tại Hà Tĩnh thôi) cùng đứng ra cuối đầu trên màng ảnh truyền hình nhận tội. Có thấy một tên tổng giám đốc điều hành Formosa trên toàn cầu đứng ra nói lời xin lỗi, nhận trách nhiệm và xin bồi thường thiệt hại không? (Formosa CEO Steel global: Horng-nan Lin CEO China Steel Corporation - Chairmain China Ecotek Corp. tên Horng-nan Lin mới thật sự đứng đằng sau chỉ huy Formosa Gang Thép toàn cầu và Hà-Tĩnh là một tên Tàu Khựa (nói theo Nguyễn Phương-Uyên) http://asia.minesandmoney.com/speaker/horng-nan-lin/ , http://www.bloomberg.com/research/stocks/people/person.asp?personId=214791580&capId=9461015&previousCapId=112578010&previousTitle=Formosa%20Ha%20Tinh%20Steel%20Corporation ) hay toàn là Cộng Sản (CS/CSVN) nói, CS thông tin con số bồi thường, CS chiếu hình Formosa nhận tội và CS nói Formosa đền 500 triệu USD mà chưa nghe rõ CS nói chấp nhận đền bù với số tiền đó hết chuyện hay cũng không nói là còn đang mặt cả giá trị đền bù sau thống kê thiệt hại. CSVN im lặng không nghe nói tiêp theo họ sẽ thông báo cách thức làm gì bồi hoàn cho dân như thế nào? Còn chúng ta Việt kiều hải ngoại lo cho gia đình mình còn lại trong VN mỗi năm gởi về từ 8 - 14 tỷ USD chưa kể cùng chung tay quyên góp trực tiếp hay qua các nhà từ thiện trong lẫn ngoài nước lo cho từ thiện với thiên tai họa bảo lục thiên tai và những phần quà cảm ơn của ít lòng nhiều cho các thương phế binh VNCH còn đang sống bị liệt vào thành phần chế độ củ (cuộc sống của phó thường dân) cơ cực trong VN. Hôm nay thảm họa nhân tai do Formosa gây ra đã được chủ trương càng lớn càng thiệt hại nặng hơn của đảng CSVN chết tiệt rước vào gây ra trên từng vùng đất và biển của miền Trung quê hương VN. Nghĩ đến tình đồng bào ruột thịt bị hại và sự vô trách nhiệm của CSVN và làm lơ cấn cái cho người Việt trên khắp thể giới phải cứu giúp người dân mình. Người Việt hải ngoại làm sao có thể giúp nổi khoảng 3 Triệu Người Dân (TND) Nghệ An (cách ranh giới Hà Tĩnh là phía bắc bờ sông Lam chảy ra biển ít nhiều cũng bị ảnh hưởng) bị hưởng chung, 1,3 TND Hà Tĩnh, 170,000 TND Quảng Bình, 1,2 TND Thừa-Thiên Huế và 1,3 TND Đà-Nẳng: cứ lấy 500 triệu USD chia ra cho khoảng 5 TND thôi = mỗi đầu người chỉ nhận có một lần là 100 USD tương đương 2.2 triệu Đồng VN. Bao nhiêu người có thể đứng ra vận động tất cả người Việt trong và ngoài nước quyên góp nổi 500 triệu USD mỗi tháng do nhân tai họa cố tình gây ra cho 5 tỉnh miền Trung? Sẽ không có một chính phủ của một hay mấy chục nước nào dám cho không Việt Nam mỗi tháng 500 USD đâu.

09/07/2016 18:10

Xem tất cả ý kiến.

Xem toàn trang