Bệnh viêm gân ở bàn tay

Xin kính chào quý vị, đây là chuyên mục “Sức Khỏe và Đời Sống” của Đài Á Châu Tự Do, phát thanh vào sáng Thứ Năm hàng tuần do Quỳnh Như phụ trách.
Quỳnh Như, phóng viên đài RFA
2009-10-29
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này

Thưa quý thính giả, có một chứng bệnh xảy ra ở một số người cao niên, thường gặp khó khăn khi co duỗi ngón tay vào buổi sáng sớm lúc mới ngủ dậy.

Khách mời của chương trình “Sức Khỏe & Đời Sống” tuần này là Bác sĩ Phan Đức Minh Mẫn, thuộc Khoa Vi Phẫu Tạo Hình của Bệnh Viện Chấn Thương Chỉnh Hình TP.HCM, sẽ giới thiệu về một bệnh có liên quan đến chứng viêm gân bàn tay hay còn gọi là hẹp bao gân tay, chứng bệnh này làm ảnh hưởng đến sự co duỗi của ngón tay.

Bác sĩ Mẫn chuyên về phẫu thuật bàn tay chỉnh hình nhi; mới trong tháng này Bác Sĩ là trưởng một ê-kíp phẫu thuật nối thành công các ngón tay đứt lìa của một bé trai mới 14 tháng tuổi. Đây là trường hợp phẫu thuật đầu tiên ở Việt Nam nối chi thành công cho một bệnh nhi nhỏ như thế này.

Mời quý thính giả cùng theo dõi chứng bệnh viêm gân ở bàn tay sau đây.

Quỳnh Như: Xin chào Bác sĩ Mẫn đã tham gia với chương trình Sức Khỏe và Đời Sống hôm nay. Xin Bác sĩ giới thiệu sơ qua về chứng viêm gân ở bàn tay ạ.

BS Phan Đức Minh Mẫn: Về vấn đề viêm gân ở bàn tay thì nó có nhiều loại gân: gân gấp và gân duỗi, tuy nhiên hôm nay thì tôi xin nói vấn đề viêm gân gấp ở bàn tay vì viêm gân gấp là một bệnh lý hay gặp ở người lớn tuổi và những người bị bệnh này. Và trong viêm gân gấp này thì đặc biệt ở điểm là bệnh nhân hay có hiện tượng bị kẹt gân, do đó có hiện tượng tay bị dính và gập lại, không thể duỗi ra được. Thì những bệnh này thường hay phổ biến ở những người có bệnh tiểu đường hay là loãng xương và nhiều khi chúng ta không hiểu là tại sao nó bị mà cứ nghĩ là bị bệnh lý dính gân gì đó.

Do đó mà để nói rõ hơn bệnh này thì tôi xin nói về cái bệnh lý gọi là ngón tay bật (trigger finger) hay còn gọi là bệnh lý kẹt gân do bệnh lý viêm gân gấp, viêm bao gân gấp.

Triệu chứng

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, như vậy, làm thế nào bệnh nhân biết là bị mắc chứng bệnh này? Nó có biểu hiện nào hay không, thưa Bác Sĩ?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Bệnh lý của viêm gân gấp này thường thường nó biểu hiện cái là bệnh nhân hay có triệu chứng là mỗi buổi sáng ngủ dậy thường thường cảm thấy khi mình co ngón tay lại thì nó lại kẹt cứng vào trong hướng lòng bàn tay và bệnh nhân không thể nào duỗi ra được. Bệnh nhân cảm thấy giống như là ngón tay mình bị dính lại và mỗi lần cố gắng duỗi ra thì thình lình ngón tay bật ra nghe "tách" một cái là do gân trong bao gân hẹp duỗi bật ra thành tiếng làm cho bệnh nhân rất là đau, và đôi khi nó bật ra được thì lại không co ngón tay lại được. Thì bệnh lý này có đặc điểm của nó là thường hay xảy ra vào sáng sớm hoặc là đôi khi sau một lúc mình làm việc nhiều, cầm nắm quá chặt hoặc là xách nặng thì tự nhiên hiện tượng này xảy ra làm cho ngón tay không tự động duỗi ra được.

Bệnh nhân hay có triệu chứng là mỗi buổi sáng ngủ dậy thường thường cảm thấy khi mình co ngón tay lại thì nó lại kẹt cứng vào trong hướng lòng bàn tay và bệnh nhân không thể nào duỗi ra được.

BS Phan Đức Minh Mẫn

Đó là hiện tượng gọi là ngón tay cò súng hay là ngón tay bật (trigger finger), không có thể nào duỗi ra được mà khi cố duỗi ra thì nghe một tiếng nảy trong bao gân, thì đó là cái dấu hiệu thường hay gặp nhứt và đôi lúc có thể là chúng ta thấy rằng ngón tay nó sẽ dính luôn và không thể nào duỗi ra được vì đó là tình trạng nặng của hiện tượng hẹp bao gân và làm cho ngón tay không duỗi ra được ngay từ đầu.

Và thường thường xuất hiện nhiều nhứt mà người ta thường thấy là ở ngón cái, hoặc là ngón giữa, hoặc ngón áp út hay là ngón đeo nhẫn. Ba ngón tay này là ba ngón hay bị nhứt. Và thường thường là không chỉ ở người lớn mà ngay cả em bé nhỏ sơ sinh cũng có thể bị bịnh này. Đó là hẹp bao gân mà em bé nhỏ thường bị ở ngón cái nhiều hơn, thì dấu hiệu nó cũng như ở người lớn, tức là ngón tay khi mà nó co lại được thì nó kẹt cứng lại và không thể nào duỗi ngón cái ra được. Ở người lớn cũng vậy, khi mà co nắm lại được thì lại không duỗi ra được, nhất là buổi sáng sớm, mà phải cố gắng lắm sau một thời gian thì tự động có thể duỗi ra được, và lúc co lại thì nó hay bị hẹp, cảm thấy nó bị vướng lại, dính lại một lần nữa. Và nếu làm nhiều lần thì có thể bị dính luôn, không thể duỗi ra được nữa. Đó là những triệu chứng chính của ngón tay bật.

Nguyên nhân

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, như vậy những nguyên nhân gây ra chứng bệnh này là những nguyên nhân nào?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Những nguyên nhân gây ra cái này thì thường thường đó là do hiện tượng viêm hẹp cái bao gân. Chúng ta thấy rằng cái gân của mình nằm trong một ống gân; cái ống gân này bên trong bọc một lớp gọi là hoạt mạc có nhiệm vụ tiết ra chất nhờn để cho gân trượt một cách dễ dàng trong ống gân. Khi mà mình bị bệnh lý viêm gân thì hiện tượng các mô xung quanh này, tức mô hoạt mạc bị phù nề lên làm cho cái gân bị kẹt trong ống gân do đó mà gân trượt rất khó khăn và nó dễ bị kẹt. Khi hiện tượng phù nề quá nhiều do đó mà mỗi lần khi gân bị kẹt như vậy thì khi cố duỗi ngón tay thì gân ở trong ống gân chật hẹp dễ dàng gây ra một tiếng nẩy (tiếng "tách") và chúng ta cảm giác như tiếng nút chai bật lên, chúng ta có cảm giác giống như là đứt gân hay là một cảm giác giống như là một cái hiện tượng cái gân vượt qua một khe cửa hẹp và bật ra ngoài.

Thì nguyên nhân của nó thường thường người ta thấy nó liên quan đến những bệnh lý sau đây: thứ nhứt là bệnh lý liên quan đến những người tiểu dường, thứ hai là những người bị thấp khớp, thứ ba là những người có sử dụng quá mức bàn tay giống như là do việc cầm nắm nhiều quá hay quá chặt, xách đồ quá lâu, v.v. thì đó là những hiện tượng nó làm cho cái nguy cơ kích thích cái bong gân, làm cho nó phù nề nhiều hơn nữa và do đó gân bị kích hẹp dễ dàng. Và đôi lúc cũng do tình trạng khác, viêm nhiễm khác, hoặc những tình trạng như là bệnh lý của những người bị thấp khớp chẳng hạn làm cho nó hẹp bao gân này mà gây ra hiện tượng ngón tay cò súng hay ngón tay bật.

Chứng bệnh này không phải lúc nào nó cũng hết cả mà nó có thể tái phát một cách dễ dàng nếu mà chúng ta không biết cách ngừa bệnh. Nếu mà biết cách điều trị sớm thì có thể hết được.

BS Phan Đức Minh Mẫn

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, như Bác sĩ mới vừa cho biết là bệnh này có liên quan đến những bệnh khác, hoặc do môi trường làm việc ví dụ như mang xách nhiều, thế sử dụng máy tính nhiều có dẫn tới bệnh này hay không?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Người ta nghiên cứu người ta thấy rằng bệnh này chủ yếu là do vấn đề sử dụng cầm nắm nhiều hơn là sử dụng máy tính, tại vì vấn đề máy tính không gây ra vấn đề trách nhiệm nhiều lắm.

Điều trị

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, như vậy có cách nào để điều trị bệnh này hay không?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Thì các vấn đề đơn giản thôi, có nhiều cách. Thường thường, nguyên tắc đầu tiên chúng ta điều trị bằng cách là bảo tồn. Vấn đề thứ nhứt là phải nghỉ ngơi. Chúng ta không làm việc nặng trên ngón tay đó nữa. Ngón tay đó phải hoàn toàn được giữ một cách thư giãn, tức là không cho nó vận động gập duỗi. Chúng ta có thể mang nẹp để bảo đảm cho ngón tay bất động một cách tốt hơn, hoặc là đôi lúc chúng ta có thể xoa bóp nhẹ ngón tay để bảo đảm cho cái gân không còn bị kích thích, bị viêm nữa.

Và quan trọng nữa là chúng ta có thể uống thuốc để làm giảm đau, thì thuốc giảm đau thường thường là những thuốc có chất giống như là kháng viêm, như ở bên Mỹ người ta dùng những thứ thuốc có chất Ibuprofen mà tên thuốc thương mại là Motrin, v.v… Ngoài ra có thể là những thứ kháng viêm khác nếu như tình trạng điều trị nội khoa như chúng ta uống thuốc mà không bớt được thì có thể chúng ta phải sử dụng thuốc chích mà người ta hay dùng thường là Corticoid hay là chích những thuốc steroid, một trong những thuốc mà người ta hay xài nhứt, đó là chích thuốc mà gây ra corticoid đó, thì người ta hay hiểu lầm đó là chích thuốc làm cho loãng xương, làm cho mục xương. Thực tế cái thuốc làm cho mục xương đây không phải là thuốc, mà cái chính là các biến chứng của nó thôi. Gần đây người ta lạm dụng thuốc nên bị mục xương, mà cái chính ở đây là ta dùng một liều rất là nhỏ cho nên không có khả năng gây ra mục xương, tuy nhiên khả năng giảm bệnh lý viêm này rất là tốt. Khi mà chúng chích vào bao gân thì chúng ta giúp cho hiện tượng viêm gân giảm nhanh và chúng ta có thể hết được hiện tượng kẹt gân trong cái ống gân. Thì đó là điều trị bằng thuốc.

Ngoài ra nếu mà chúng ta chích thuốc mà vẫn không hết bịnh hoặc có nguy cơ bị tái phát nhiều lần thì đôi lúc chúng ta phải chuyển qua điều trị bằng phẫu thuật. Phẫu thuật là có thể chích thuốc tê tại chỗ và sau đó dùng cây kim rạch rách dễ dàng vùng gân đó, hoặc làm hở da ra và cắt cái đường hầm đó cho nó rộng ra để cho gân trượt được dễ dàng, không bị kẹt.

Biến chứng

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, ở Việt Nam hay có trường hợp người bệnh chủ quan không đến bác sĩ khám, việc này có gây nguy nếu mà xảy ra bệnh hẹp bao gân tay này hay không?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Dạ, không gây ra nặng nề lắm, chủ yếu nó làm cho mất chức năng của bàn tay, làm cho chúng ta khó vận động và khó sinh hoạt được bình thường. Chủ yếu là khi mà chúng ta làm việc mà bị bao gân hẹp thì chúng ta cảm thấy vướng víu, không thể cầm món đồ một cách dễ dàng được, và quan trọng nhứt là bàn tay đó sẽ mất chức năng một cách tạm thời. Và nếu chúng ta không điều trị thì đương nhiên nó dẫn tới vấn đề mất chức năng có thể nặng nề hơn bằng cách là bệnh nhân sẽ không còn sử dụng ngón tay đó được, nhưng mà điều đó có nghĩa là chúng ta mất chức năng của bàn tay, mà có thể là chúng ta sau một thời gian điều trị sẽ trở lại làm việc được, nhưng mà cái chức năng cầm nắm sẽ bị giảm đi. Điều đó là nguy cơ của vấn đề điều trị không đúng đắn hoặc là điều trị chậm trễ làm cho bàn tay chúng ta sẽ có hiện tượng là nó không còn linh hoạt hoặc không còn sức mạnh giống như trước nữa. Thì đó là điều ảnh hưởng lâu dài nếu điều trị không đúng.

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, còn nếu trường hợp bệnh nhân tự ý ra nhà thuốc mua thuốc, mua không đúng thuốc hoặc có khi mua đúng thuốc nhưng liều lượng không chính xác, mà uống lâu dài như vậy thì những chất điều trị gốc corticoid có gây ảnh hưởng gì không? 

BS Phan Đức Minh Mẫn: Khi mà tự ý dùng thuốc thì có hai nguy cơ. Một là dùng thuốc lâu dài sẽ có biến chứng của thuốc, đó là điều đương nhiên. Nếu mà thuốc kháng viêm gốc steroid thì nó sẽ có nguy cơ làm cho loét bao tử hoặc là làm cho chức năng gan bị yếu đi, nếu mà dùng lâu dài. Còn đối với corticoid thì đương nhiên sẽ có biến chứng nặng nề hơn là làm cho mục xương hay là làm cho loãng xương nặng nề hơn, và có thể có những biến chứng khác của hội chứng corticoid, đó là hội chứng làm cho suy yếu tuyến thượng thận và bệnh nhân sẽ tự mập ra và có hiện tượng là da căng ra và xương thì loãng đi.

Đối với những người bị bịnh tiểu đường hay bịnh thấp khớp, hoặc là những người lớn tuổi thì chúng ta nên hạn chế những công việc nặng.

BS Phan Đức Minh Mẫn

Thì nói chung bệnh này là một bệnh lý mà đặc điểm của nó là không nên sử dụng thuốc một cách tự động, vì nếu sử dụng thuốc một cách tự động thì điều đó có nghĩa là chúng ta sẽ cảm thấy nó bớt nhưng không bao giờ nó hết được. Nếu chúng ta hiểu được rõ cái bản chất của nó, tức là đi đến bác sĩ thì chúng ta sẽ biết cách bất động và đồng thời lý thuyết phối hợp với thuốc thì khi đó bệnh mới hết được.

Phòng bệnh

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, nếu được điều trị, bệnh này có thể khỏi hẳn hay không? Hay nó lại tái phát nữa ạ?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Chứng bệnh này không phải lúc nào nó cũng hết cả mà nó có thể tái phát một cách dễ dàng nếu mà chúng ta không biết cách ngừa bệnh. Nếu mà biết cách điều trị sớm thì có thể hết được. Vấn đề tái phát rất hay gặp trong bệnh lý này do chúng ta sử dụng bàn tay này để cầm nắm quá mức hoặc là chúng ta vận động quá mức vì nó trên cái nền tảng đã bị viêm cũ rồi, nhất là càng lâu dài hiện tượng nghẹt làm cho bao gân càng dầy lên và như thế là dẫn tới hiện tượng là chúng ta điều trị nội khoa sẽ không hiệu quả nữa và có thể chúng ta phải chuyển qua giai đoạn cuối cùng là phẫu thuật để mà giải quyết vấn đề một cách triệt để hơn.

Quỳnh Như: Thưa Bác Sĩ, như vậy có những biện pháp nào để phòng bệnh này hay không ạ?

BS Phan Đức Minh Mẫn: Biện pháp phòng bịnh tốt nhứt là chúng ta phải hiểu được bản chất của vấn đề là nếu lao động nặng sẽ rất dễ bị viêm gân. Đối với những người bị bịnh tiểu đường hay bịnh thấp khớp, hoặc là những người lớn tuổi thì chúng ta nên hạn chế những công việc nặng, tức là không nên làm những công việc nặng, xách đồ nặng, nhứt là trong trường hợp đi du lịch hai tay xách hai va-ly quá nặng, hoặc là làm những việc lao động nặng, hoặc cầm nắm những vật nặng. Nếu chúng ta cầm nắm quá lâu những vật nặng sẽ đưa đến bệnh lý là viêm gân diễn tiến nặng hơn và trở nên tái phát dễ dàng hơn.

Quỳnh Như: Quỳnh Như xin cảm ơn Bác sĩ đã dành thời gian quý báu tham gia Chương trình Sức Khỏe và Đời Sống hôm nay. Xin hẹn gặp lại Bác sĩ trong những chương trình sau.

Chương trình Sức Khỏe và Đời Sống tuần này xin dừng ở đây. Cám ơn quý vị đã lắng nghe và Quỳnh Như xin hẹn gặp lại quý vị vào tuần tới.

Xem toàn trang